Νέες δυνατότητες για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις σε όλους τους κλάδους δημιουργεί η συμφωνία Ε.Ε.–Mercosur, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει προστασία από τις «απομιμήσεις» σε 21 ελληνικά αγροτικά προϊόντα με γεωγραφική ένδειξη και προβλέπει ισχυρές δικλείδες ασφαλείας υπέρ των παραγωγών σε περιπτώσεις αιφνίδιας αύξησης των εισαγωγών.
Αυτό επισημαίνεται σε ενημερωτικό σημείωμα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο οποίο αναφέρεται ότι η Ελλάδα ψήφισε υπέρ της συμφωνίας, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκεκριμένα δεδομένα που, όπως τονίζεται, διασφαλίζουν τα συμφέροντα των Ελλήνων αγροτών και ανοίγουν νέους ορίζοντες για τα ελληνικά προϊόντα. Παράλληλα, σημειώνεται ότι η συμφωνία θα εγκρινόταν ανεξάρτητα από τη στάση της Ελλάδας, καθώς απαιτούσε ειδική πλειοψηφία, η οποία είχε ήδη εξασφαλιστεί από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη. Υπενθυμίζεται επίσης ότι το βασικό πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur είχε διαμορφωθεί ήδη από το 2019, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Επιπλέον, την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πακέτο μέτρων που διασφαλίζει ότι η εμπορική συμφωνία με τη Mercosur συνοδεύεται από αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας για τους πιο ευάλωτους γεωργικούς τομείς της Ένωσης. Τα μέτρα αυτά υπερψηφίστηκαν με ευρεία πλειοψηφία (421 ψήφοι υπέρ και 161 κατά). Υπέρ τάχθηκαν όλες οι πολιτικές ομάδες – Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι, Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές – με εξαίρεση την Αριστερά και τους Πατριώτες (η παράταξη Λεπέν–Όρμπαν), που καταψήφισαν.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, από ελληνικής πλευράς, οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας ψήφισαν υπέρ των μέτρων προστασίας, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές καταψήφισαν. Επισημαίνεται ότι οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ ήταν οι μόνοι από την ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν υπερψήφισαν. «Δηλαδή οι σοσιαλιστές συνάδελφοί τους από την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Ρουμανία, την Ιταλία και την Πολωνία, χώρες με ισχυρή αγροτική παραγωγή και μεγάλη έκθεση στον ανταγωνισμό, δεν ενδιαφέρονται για τους αγρότες και οι μόνοι που ενδιαφέρονται ήταν οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ;», αναφέρει χαρακτηριστικά το Υπουργείο. Παράλληλα σημειώνεται ότι η ομάδα του ECR, στην οποία ανήκουν οι ευρωβουλευτές του κ. Βελόπουλου, τάχθηκε υπέρ, επιχειρηματολογώντας μάλιστα υπέρ της συμφωνίας και των συνοδευτικών μέτρων.
Υπογραμμίζεται ότι οι ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων προς τη Mercosur παραμένουν σήμερα περιορισμένες, φτάνοντας μόλις τα 34,3 εκατ. ευρώ. Με τη συμφωνία, ωστόσο, εκτιμάται ότι μπορούν να αυξηθούν αισθητά, καθώς τα ελληνικά προϊόντα αποκτούν πρόσβαση σε μια νέα αγορά περίπου 270 εκατομμυρίων καταναλωτών σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Ουρουγουάη και η Παραγουάη.
Προστασία των προϊόντων
Η συμφωνία προβλέπει προστασία από απομιμήσεις για 344 διακριτά προϊόντα τροφίμων και ποτών σε επίπεδο Ε.Ε., εκ των οποίων τα 21 είναι ελληνικά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, η κορινθιακή σταφίδα, ο κρόκος Κοζάνης, το μανούρι, η κεφαλογραβιέρα, η μαστίχα Χίου, τα ελαιόλαδα Σητείας και Λυγουριού, καθώς και κρασιά όπως της Μαντινείας, της Νάουσας, της Νεμέας, της Σαντορίνης, της Σάμου και του Αμυνταίου, η ρετσίνα και το τσίπουρο.
Η συγκεκριμένη προστασία, σύμφωνα με το Υπουργείο, αναμένεται να συμβάλει στην αύξηση των πωλήσεων ελληνικών προϊόντων και στην επίτευξη υψηλότερων τιμών, καθώς τα προϊόντα με Γεωγραφική Ένδειξη πωλούνται σε τιμές δύο έως τρεις φορές υψηλότερες σε σχέση με τα αντίστοιχα μη πιστοποιημένα.
Ρήτρες και δικλείδες ασφαλείας
Σε περιπτώσεις διαταραχών της αγοράς προβλέπεται η λήψη ουσιαστικών μέτρων για την προάσπιση των συμφερόντων των Ελλήνων αγροτών.
Ειδικότερα, η συμφωνία ενσωματώνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της Ε.Ε. από αιφνίδιες αυξήσεις των εισαγωγών. Πρόκειται για την πρώτη φορά που προβλέπεται τέτοιο μέτρο σε συμφωνία της Ε.Ε., ακόμη και για προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ποσοστώσεις.
Παράλληλα, θεσπίζεται ανώτατο όριο (ποσόστωση) στις ποσότητες αγροδιατροφικών προϊόντων που εισάγονται από τη Mercosur και επωφελούνται από μειωμένους δασμούς, ειδικά για το βοδινό κρέας, το χοιρινό και τα πουλερικά.
Σε ό,τι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, επισημαίνεται ότι τα υψηλά πρότυπα της Ε.Ε. δεν τίθενται σε κίνδυνο: όλα τα προϊόντα που εισάγονται από τη Mercosur οφείλουν να συμμορφώνονται πλήρως με τους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανονισμούς για την ασφάλεια τροφίμων.
Τα μέτρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Ανταποκρινόμενο στις ανησυχίες Ελλήνων και Ευρωπαίων γεωργών για τον πιθανό αντίκτυπο της συμφωνίας στις αγορές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέσπισε σαφείς διαδικασίες, αυστηρά χρονοδιαγράμματα, αντικειμενικά κριτήρια και ένα ισχυρό επιχειρησιακό πλαίσιο, που στοχεύουν στη διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς και στην αξιόπιστη προστασία από αιφνίδιες διαταραχές.
Τα μέτρα προστασίας που εγκρίθηκαν περιλαμβάνουν:
Υποχρέωση αμοιβαιότητας, ώστε τα εισαγόμενα προϊόντα να πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά, υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά πρότυπα. Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Ε. προχωρά σε πλήρη αναμόρφωση των τελωνειακών ελέγχων για αυστηρότερη εποπτεία των εισαγωγών.
Ισχυρή νομική προστασία όλων των προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη, όπως η φέτα. Κρασιά όπως της Σαντορίνης, της Νεμέας και της Νάουσας, καθώς και αποστάγματα όπως το ούζο και το τσίπουρο, παύουν να θεωρούνται «γενικές ονομασίες» και αποκτούν θεσμική θωράκιση. Η συμφωνία προβλέπει επίσης μείωση ή κατάργηση υψηλών δασμών, καθιστώντας τα προϊόντα αυτά πιο ανταγωνιστικά σε μεγάλες αγορές.
Κατάλογο 14 ευαίσθητων για την Ε.Ε. αγροδιατροφικών προϊόντων – όπως εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, αυγά, κρέας, ρύζι και μέλι – για τα οποία προβλέπεται ειδική προστασία. Οι παραγωγοί προστατεύονται από αθέμιτο ανταγωνισμό και αιφνίδιες αυξήσεις εισαγωγών μέσω ποσοστώσεων και ελέγχων. Συγκεκριμένα, ενεργοποιούνται μηχανισμοί διασφάλισης σε περίπτωση αύξησης εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωσης της μέσης τιμής εισαγωγής άνω του 5%, όπως επαναφορά δασμών ή περιορισμός και αναστολή εισαγωγών.
Στην ενημέρωση του Υπουργείου σημειώνεται ακόμη ότι, σύμφωνα με ανακοίνωση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κινητοποιούνται άμεσα πόροι ύψους 45 δισ. ευρώ για τον πρωτογενή τομέα στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Πρόκειται, όπως έχει επισημάνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, για ένα ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών. «Για μια πρόταση που δείχνει ότι η φωνή της Ελλάδας στην Ευρώπη ακούγεται πιο δυνατά και πιο καθαρά», τονίζεται χαρακτηριστικά.
Ώθηση και στις εξαγωγές υπηρεσιών
Η Ελλάδα και οι χώρες της Mercosur διατηρούν έντονη δραστηριότητα και στον τομέα των υπηρεσιών. Οι ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών προς τη Mercosur ανέρχονται σε περίπου 1,6 δισ. ευρώ ετησίως. Το 2023, οι βασικές κατηγορίες αφορούσαν τις μεταφορές (1,5 δισ. ευρώ), τον τουρισμό (67 εκατ. ευρώ) και τον πολιτισμό (2 εκατ. ευρώ).
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur αναμένεται να ανοίξει περαιτέρω την αγορά υπηρεσιών της Mercosur σε τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές και ταχυδρομικές υπηρεσίες, οι ταχυμεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, οι μεταφορές, το ψηφιακό εμπόριο και το περιβάλλον.
Σημειώνεται ότι το 97% των Ελλήνων εξαγωγέων είναι μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στις εξαγωγές εκτός Ε.Ε. λόγω αυξημένου κόστους και γραφειοκρατικών διαδικασιών.
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur, σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αναμένεται να αλλάξει τα δεδομένα, προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες στις μικρές επιχειρήσεις, μειώνοντας το κόστος μέσω κατάργησης δασμών και απλούστευσης των τελωνειακών διαδικασιών, καθώς και περιορίζοντας τον διοικητικό φόρτο με τη διευκόλυνση της πιστοποίησης προϊόντων για τις τοπικές αγορές.