Μεγάλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασαν την Κυριακή (18/01) τις απειλές του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, περί επιβολής δασμών με αφορμή τη Γροιλανδία, κάνοντας λόγο για πρακτικές εκβιασμού, ενώ η Γαλλία εισηγήθηκε μια απάντηση που θα περιλαμβάνει σειρά οικονομικών αντιμέτρων τα οποία δεν έχουν εφαρμοστεί έως σήμερα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των Financial Times, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν το ενδεχόμενο να προχωρήσουν σε επιβολή δασμών ύψους 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα ή ακόμη και να περιορίσουν την πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στην ευρωπαϊκή αγορά, ως αντίδραση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ προς συμμάχους του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται στις επιδιώξεις του για τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται η σοβαρότερη δοκιμασία των διατλαντικών σχέσεων εδώ και πολλές δεκαετίες.
Τα προτεινόμενα αντίμετρα διαμορφώνονται με στόχο να προσφέρουν στους Ευρωπαίους ηγέτες ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση ενόψει κρίσιμων επαφών με τον Αμερικανό πρόεδρο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός αυτή την εβδομάδα, όπως αναφέρουν αξιωματούχοι που συμμετέχουν στις σχετικές προετοιμασίες.
Βασικός σκοπός είναι να αναζητηθεί ένας συμβιβασμός που θα αποτρέψει μια βαθιά ρήξη στη δυτική στρατιωτική συμμαχία, η οποία θα συνιστούσε υπαρξιακή απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ο κατάλογος των πιθανών δασμών είχε καταρτιστεί ήδη από πέρυσι, ωστόσο η εφαρμογή του είχε παγώσει έως τις 6 Φεβρουαρίου, ώστε να αποφευχθεί μια γενικευμένη εμπορική σύγκρουση.
Η ενδεχόμενη ενεργοποίησή του, σύμφωνα με τους Financial Times, συζητήθηκε την Κυριακή από τους 27 πρέσβεις της ΕΕ, μαζί με το λεγόμενο εργαλείο κατά της εξαναγκαστικής πίεσης (Anti-Coercion Instrument – ACI), το οποίο δίνει τη δυνατότητα περιορισμού της πρόσβασης αμερικανικών εταιρειών στην ενιαία αγορά, καθώς η Ένωση αναζητούσε τρόπους αντίδρασης στις απειλές του Αμερικανού προέδρου για τιμωρητικούς δασμούς.
Το συγκεκριμένο εργαλείο προβλέπει ένα ευρύ φάσμα δυνητικών αντιμέτρων, όπως η επιβολή δασμών, περιορισμοί στο εμπόριο υπηρεσιών και σε ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας που συνδέονται με το εμπόριο, αλλά και περιορισμοί στην πρόσβαση σε άμεσες ξένες επενδύσεις και δημόσιες συμβάσεις.
Νωρίτερα, η Γαλλία είχε απευθύνει έκκληση προς την ΕΕ να εξετάσει τη χρήση του ACI, το οποίο δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ από τότε που υιοθετήθηκε το 2023.
«Υπάρχουν ξεκάθαρα μέσα αντιποίνων διαθέσιμα, αν αυτό συνεχιστεί. [Ο Τραμπ] χρησιμοποιεί καθαρά μαφιόζικες μεθόδους», ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης που είχε γνώση των συζητήσεων. «Την ίδια στιγμή, θέλουμε δημόσια να καλέσουμε σε ψυχραιμία και να του δώσουμε τη δυνατότητα να υποχωρήσει». «Το μήνυμα είναι καρότο και μαστίγιο», πρόσθεσε.
Παρίσι και Βερολίνο βρίσκονται σε συντονισμό για μια κοινή απάντηση, με τους υπουργούς Οικονομικών των δύο χωρών να αναμένεται να συναντηθούν τη Δευτέρα (19/01) στο Βερολίνο, πριν μεταβούν στις Βρυξέλλες για συνομιλίες με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους, σύμφωνα με συνεργάτη του γαλλικού υπουργείου. «Το ζήτημα θα πρέπει επίσης να τεθεί σε όλους τους εταίρους της G7, υπό τη γαλλική προεδρία», πρόσθεσε.
Παρότι αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν εκφράσει στήριξη στη διερεύνηση της χρήσης του ACI απέναντι στις ΗΠΑ, η πλειονότητα ζήτησε να προηγηθεί διάλογος με τον Τραμπ πριν υπάρξουν άμεσες απειλές για αντίποινα, όπως αναφέρουν διπλωμάτες που συμμετείχαν στις συζητήσεις. «Πρέπει να πέσουν οι τόνοι», δήλωσε δεύτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Ως αρχικό βήμα προς την κατεύθυνση των αντιμέτρων, τα μεγαλύτερα κόμματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανακοίνωσαν το Σαββατοκύριακο ότι θα καθυστερήσουν προγραμματισμένη ψηφοφορία για μέτρα που θα μείωναν τους δασμούς της ΕΕ σε αμερικανικά προϊόντα, στο πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί το προηγούμενο έτος.
Ο Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να δώσει το «παρών» στο ελβετικό φόρουμ την Τετάρτη και την Πέμπτη, αναμένεται να έχει κατ’ ιδίαν επαφές με Ευρωπαίους ηγέτες, μεταξύ των οποίων και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενώ θα συμμετάσχει και σε ευρύτερη συζήτηση δυτικών χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία.
«Θέλουμε να συνεργαστούμε και δεν είμαστε εμείς εκείνοι που επιδιώκουμε τη σύγκρουση», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν.
Σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας από δυτικές χώρες πρόκειται να συναντηθούν στο Νταβός το απόγευμα της Δευτέρας (19/01). Οι συνομιλίες αρχικά είχαν σχεδιαστεί να επικεντρωθούν στην Ουκρανία και στις συνεχιζόμενες προσπάθειες για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής, ωστόσο το πρόγραμμα αναπροσαρμόστηκε ώστε να δοθεί χρόνος και στη συζήτηση της κρίσης γύρω από τη Γροιλανδία, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που γνωρίζουν τις προετοιμασίες.
Υπενθυμίζεται ότι την Κυριακή (18/01), ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε πως η Ευρώπη είναι υπερβολικά αδύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αρνούνται να υποχωρήσουν από την απαίτησή τους για τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας νησιού.
Μιλώντας στο NBC News, ο Μπέσεντ επέμεινε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία από τη Δανία και κατηγόρησε την Ευρώπη ότι δεν μπορεί να την προστατεύσει από ενδεχόμενη ρωσική ή κινεζική επιθετικότητα.
«Οι Ευρωπαίοι εκπέμπουν αδυναμία, οι ΗΠΑ εκπέμπουν ισχύ», δήλωσε. «Ο πρόεδρος πιστεύει ότι η ενισχυμένη ασφάλεια δεν είναι δυνατή χωρίς η Γροιλανδία να αποτελεί μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών».
Συντονισμένη Ευρωπαϊκή αντίδραση
Η Κύπρος, η οποία ασκεί την εξάμηνη εναλλασσόμενη προεδρία της ΕΕ, κάλεσε τους πρέσβεις σε έκτακτη συνάντηση στις Βρυξέλλες αργά την Κυριακή, καθώς οι ευρωπαϊκές ηγεσίες ενέτειναν τις επαφές τους.
Νωρίτερα, οκτώ ευρωπαϊκές χώρες είχαν εκδώσει κοινή ανακοίνωση, επισημαίνοντας ότι κινήσεις όπως οι απειλές Τραμπ πλήττουν τις διατλαντικές σχέσεις, ενώ υπογράμμισαν ότι θα παραμείνουν ενωμένες και σε πλήρη συντονισμό απέναντι σε οποιαδήποτε αντίδραση.
Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία εξέφρασαν ταυτόχρονα την αλληλεγγύη τους προς τη Δανία και τον λαό της Γροιλανδίας και, ως μέλη του ΝΑΤΟ, δεσμεύτηκαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική, την οποία χαρακτηρίζουν κοινό διατλαντικό συμφέρον.
«Οι απειλές για δασμούς υπονομεύουν τις διατλαντικές σχέσεις και εγκυμονούν τον κίνδυνο μιας επικίνδυνης καθοδικής κλιμάκωσης», ανέφεραν.
Στην επιστολή τους επανέλαβαν ότι «στέκονται σε πλήρη αλληλεγγύη με το Βασίλειο της Δανίας και τον λαό της Γροιλανδίας».
«Είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε σε διάλογο, βασισμένο στις αρχές της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας, τις οποίες στηρίζουμε ακλόνητα», σημείωσαν χαρακτηριστικά.
Και οι οκτώ χώρες, ως μέλη του ΝΑΤΟ, τόνισαν ότι «δεσμεύονται να ενισχύσουν την ασφάλεια στην Αρκτική, ως κοινό διατλαντικό συμφέρον».
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισαν ότι η πρόσφατη δανική στρατιωτική άσκηση στη Γροιλανδία με την ονομασία «Arctic Endurance» αποτελεί ένδειξη αυτής της δέσμευσης και «δεν συνιστά απειλή για κανέναν».
«Θα συνεχίσουμε να παραμένουμε ενωμένες και συντονισμένες στην απάντησή μας», κατέληξαν. «Είμαστε δεσμευμένες να διατηρήσουμε την κυριαρχία μας».