Οι προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία οδηγούνται σε δεύτερο γύρο, μια εξέλιξη που καταγράφεται σπάνια, με αντιπάλους τον υποψήφιο της κεντροαριστεράς και τον επικεφαλής της άκρας δεξιάς, ο οποίος σημείωσε ιστορικό αποτέλεσμα εξασφαλίζοντας την παρουσία του στην τελική αναμέτρηση. Ο δεύτερος γύρος της ψηφοφορίας έχει προγραμματιστεί για τις 8 Φεβρουαρίου.
Βάσει των σχεδόν οριστικών αποτελεσμάτων του πρώτου γύρου, ο 63χρονος Αντόνιο Ζουζέ Σεγκούρου κατέλαβε την πρώτη θέση με ποσοστό 31%, ενώ ο 43χρονος υποψήφιος της άκρας δεξιάς Αντρέ Βεντούρα ακολούθησε με 23,5%. Μετά τη γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων, ο Σεγκούρου απηύθυνε μήνυμα συσπείρωσης: «Προτρέπω όλους τους δημοκράτες, τους προοδευτικούς και όσους πιστεύουν στον ανθρωπισμό να ενώσουν τις δυνάμεις τους, ώστε να νικήσουμε τον εξτρεμισμό και αυτούς που σπέρνουν μίσος και διχόνοια στην Πορτογαλία».
Παρότι οι προεδρικές εκλογές στην Πορτογαλία δεν είχαν οδηγηθεί σε δεύτερο γύρο από το 1986, η τρέχουσα εξέλιξη επιβεβαιώνει τις σημαντικές ανακατατάξεις που έχει επιφέρει τα τελευταία χρόνια η ενίσχυση της άκρας δεξιάς στη χώρα της Ιβηρικής.
«Η δεξιά είναι πιο κατακερματισμένη παρά ποτέ, όμως οι Πορτογάλοι μας ανέθεσαν την ηγεσία», ανέφερε από την πλευρά του ο κ. Βεντούρα, καλώντας τους πολίτες να μην «φοβούνται την αλλαγή».
Σε αντίθεση με τις προβλέψεις δημοσκοπήσεων που είχαν δημοσιευθεί πριν από τη χθεσινή κάλπη, ο υποψήφιος της άκρας δεξιάς δεν κατάφερε να επικρατήσει στον πρώτο γύρο. Ωστόσο, συνέχισε την ανοδική του πορεία, η οποία έχει ήδη καταστήσει το κόμμα του, το Σέγκα («Αρκετά»), αξιωματική αντιπολίτευση απέναντι στην κυβέρνηση της δεξιάς.
Ο πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρου, ο οποίος επανεξελέγη τον Μάιο του 2025 επικεφαλής νέας κυβέρνησης μειοψηφίας, θα κληθεί σε κάθε περίπτωση να συνεργαστεί με πρόεδρο της Δημοκρατίας που δεν προέρχεται από τον πολιτικό του χώρο, σε αντίθεση με τον απερχόμενο πρόεδρο Μαρσέλου Χεμπέλου ντε Σόουζα.
«Ενώ ακόμη δεν έχει συμπληρωθεί ένας χρόνος από τη νίκη της δεξιάς του Λουίς Μοντενέγκρου, όλα δείχνουν ότι ο επόμενος πρόεδρος θα είναι σοσιαλιστής», σχολίασε στο Γαλλικό Πρακτορείο η πολιτική επιστήμονας Πάουλα Εσπίριτου Σάντου, επικαλούμενη τις τελευταίες δημοσκοπήσεις που δείχνουν προβάδισμα του κ. Σεγκούρου σε ενδεχόμενη αναμέτρηση με τον κ. Βεντούρα.
«Πρόκειται για ήττα της ίδιας της κυβέρνησης», πρόσθεσε η αναλύτρια του ανώτερου ινστιτούτου κοινωνικών και πολιτικών επιστημών του Πανεπιστημίου της Λισαβόνας (ISCSP).
Μετά την οριστικοποίηση του αποτελέσματος του πρώτου γύρου, ο κ. Μοντενέγκρου αρνήθηκε να πάρει θέση υπέρ κάποιου εκ των δύο υποψηφίων. «Ο πολιτικός χώρος μας δεν θα αντιπροσωπευθεί στον δεύτερο γύρο (…) και δεν θα δώσουμε καμιά οδηγία ψήφου», δήλωσε ο πρωθυπουργός, ο οποίος πάντως έχει στηριχθεί κοινοβουλευτικά περισσότερο από την ακροδεξιά παρά από τους σοσιαλιστές.
Μετά από μια προεκλογική περίοδο με έντονη αβεβαιότητα και αριθμό-ρεκόρ υποψηφίων, έντεκα συνολικά, ο υποψήφιος της κυβερνητικής παράταξης Λουίς Μαρκς Μεντς περιορίστηκε στην πέμπτη θέση, συγκεντρώνοντας ποσοστό κάτω του 12%.
Ο πρόεδρος της Πορτογαλίας, που εκλέγεται με άμεση καθολική ψηφοφορία, δεν διαθέτει εκτελεστικές αρμοδιότητες. Ωστόσο, μπορεί να διαδραματίσει ρόλο ρυθμιστή σε περιόδους κρίσης και έχει τη δυνατότητα να διαλύει το κοινοβούλιο και να προκηρύσσει εκλογές.
Σύμφωνα πάντα με τα μέχρι στιγμής προκαταρκτικά στοιχεία, ο φιλελεύθερος ευρωβουλευτής Ζουάου Κοτρίμ Φιγκερέντου κατέλαβε την τρίτη θέση με ποσοστό σχεδόν 16%.
Ο ναύαρχος ε.α. Ενρίκε Γκουβάια ι Μέλου, που κατήλθε ως ανεξάρτητος έχοντας προηγουμένως διακριθεί ως επικεφαλής της επιτυχημένης εκστρατείας εμβολιασμού κατά της COVID-19, βρέθηκε τέταρτος με λίγο πάνω από 12%.
Η αυξανόμενη απήχηση του Αντρέ Βεντούρα θα έπρεπε να λειτουργήσει ως «σήμα συναγερμού» για την Πορτογαλία, καθώς «απελπισμένος κόσμος θέλει να δει αλλαγή», δήλωσε η Ιρίνα Φερεστρεοάρου, 33 ετών, ψηφοφόρος με ρουμανική καταγωγή.
Πριν ρίξει την ψήφο του υπέρ της κεντροαριστεράς, ο 50χρονος βιολόγος Αλεσάντρ Λαϊτάου εξέφρασε τη «μεγάλη ανησυχία» του για την «εκτροπή προς την ακροδεξιά», την οποία χαρακτήρισε «πολύ αρνητική» εξέλιξη.