Ο ουκρανικός λαός δεν θα αποδεχθεί μια συμφωνία ειρήνης που θα προβλέπει μονομερή αποχώρηση της Ουκρανίας από την ανατολική περιοχή του Ντονμπάς και παραχώρησή της στη Ρωσία, δήλωσε ο Πρόεδρος Volodymyr Zelenskyy σε συνέντευξή του στο Axios την Τρίτη.
Την ώρα που ο Ζελένσκι μιλούσε στο Axios, ουκρανικές και ρωσικές αντιπροσωπείες συμμετείχαν στον τρίτο γύρο απευθείας διαπραγματεύσεων στη Geneva. Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται το Ντονμπάς, περίπου το 10% του οποίου παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο.
Ο Ζελένσκι ανέφερε ότι οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ τον ενημέρωσαν πως η Ρωσία επιθυμεί πράγματι τον τερματισμό του πολέμου και ότι ο ίδιος οφείλει να ευθυγραμμιστεί με τη διαπραγματευτική του ομάδα υπό αυτό το πρίσμα πριν από τις συνομιλίες.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι διατηρεί σαφώς πιο απαισιόδοξη εκτίμηση. Παράλληλα, προέτρεψε τους Γουίτκοφ και Κούσνερ να μην επιχειρήσουν να τον πιέσουν να παρουσιάσει ως αποδεκτό ένα σχέδιο ειρήνης που ο ουκρανικός λαός θα θεωρούσε «μη επιτυχημένη ιστορία».
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι δεν θεωρεί «δίκαιο» ο Πρόεδρος Donald Trump να απευθύνει δημόσια εκκλήσεις για παραχωρήσεις μόνο προς την Ουκρανία και όχι προς τη Ρωσία.
Τόνισε πως, παρότι ενδέχεται να είναι ευκολότερο για τον Τραμπ να ασκήσει πίεση στο Κίεβο παρά στη Μόσχα, η επίτευξη βιώσιμης ειρήνης δεν μπορεί να βασίζεται στο «να δοθεί νίκη» στον Ρώσο Πρόεδρο Vladimir Putin.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει δύο φορές τις τελευταίες ημέρες ότι η ευθύνη για τις παραχωρήσεις βαραίνει τον Ζελένσκι. «Ελπίζω να είναι μόνο τακτική και όχι απόφαση», είπε ο Ουκρανός πρόεδρος στο Axios.
Παράλληλα, ευχαρίστησε τον Τραμπ για τις πρωτοβουλίες ειρήνευσης και σημείωσε ότι στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες του με τον Κούσνερ και τον Γουίτκοφ δεν αντιμετωπίζει την πίεση που ασκείται δημόσια. «Σεβόμαστε ο ένας τον άλλον», ανέφερε, προσθέτοντας ότι δεν είναι «τέτοιος τύπος» που υποχωρεί εύκολα υπό πίεση.
Συνάντηση με τον Πούτιν ζητάει ο Ζελένσκι
Ο Ζελένσκι επανέλαβε ότι η ουσιαστική πρόοδος στο εδαφικό ζήτημα θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω προσωπικής συνάντησης με τον Πούτιν. Όπως είπε, έχει δώσει εντολή στην ομάδα του να θέσει το ενδεχόμενο συνάντησης σε επίπεδο ηγετών στη Γενεύη.
Οι Αμερικανοί μεσολαβητές πρότειναν αποχώρηση των ουκρανικών δυνάμεων από τα τμήματα του Ντονμπάς που ελέγχουν και μετατροπή της περιοχής σε αποστρατιωτικοποιημένη «ελεύθερη οικονομική ζώνη», χωρίς η Ουάσιγκτον να έχει διευκρινίσει ποια χώρα θα ασκεί κυριαρχία.
Ο Ζελένσκι εμφανίστηκε διατεθειμένος να συζητήσει αμοιβαία αποχώρηση στρατευμάτων, υπό την προϋπόθεση ότι και η Ρωσία θα αποσύρει τις δικές της δυνάμεις σε αντίστοιχη απόσταση, απορρίπτοντας ωστόσο ρητά τη ρωσική διεκδίκηση κυριαρχίας.
Όπως υποστήριξε, στον δεύτερο γύρο συνομιλιών οι Ρώσοι αξιωματούχοι δεσμεύθηκαν να συμβουλευτούν τη Μόσχα και να επιστρέψουν με συγκεκριμένη θέση για το ζήτημα της εδαφικής κυριαρχίας.
Στην 37λεπτη τηλεφωνική συνέντευξή του, ανέφερε ότι Ουάσιγκτον και Κίεβο συμφώνησαν πως οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να τεθεί σε δημοψήφισμα.
Αν η συμφωνία προβλέπει απλώς αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονμπάς, με απώλεια κυριαρχίας και ιθαγένειας για τους κατοίκους, εκτίμησε ότι θα απορριφθεί. «Συναισθηματικά, ο κόσμος δεν θα το συγχωρήσει ποτέ. Ποτέ. Δεν θα συγχωρήσουν… εμένα, δεν θα συγχωρήσουν [τις ΗΠΑ]», είπε, προσθέτοντας ότι οι Ουκρανοί «δεν μπορούν να καταλάβουν γιατί» θα τους ζητηθεί να εγκαταλείψουν επιπλέον εδάφη. «Αυτό είναι μέρος της χώρας μας, όλοι αυτοί οι πολίτες, η σημαία, η γη», τόνισε.
Σε περίπτωση που η συμφωνία περιοριστεί στο «πάγωμα» των υφιστάμενων γραμμών αντιπαράθεσης στο Ντονμπάς, κατά το πρότυπο άλλων περιοχών υπό ρωσικό έλεγχο, ο Ζελένσκι εκτίμησε ότι θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή. «Νομίζω ότι αν θέσουμε στο έγγραφο… ότι παραμένουμε όπου βρισκόμαστε στη γραμμή επαφής, πιστεύω ότι ο κόσμος θα υποστηρίξει αυτό [σε ένα δημοψήφισμα]. Αυτή είναι η γνώμη μου».
Η Ρωσία, ωστόσο, επιμένει ότι θα αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς είτε μέσω διαπραγμάτευσης είτε με στρατιωτικά μέσα.
Η γεφύρωση αυτής της διαφωνίας αποτελεί βασική επιδίωξη των Γουίτκοφ και Κούσνερ στις συνομιλίες των ημερών.
Επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας είναι πλέον ο σύμβουλος του Πούτιν, Vladimir Medinsky.
Ο Ζελένσκι εξέφρασε ανησυχία ότι με τη νέα ηγεσία η ρωσική πλευρά ενδέχεται να μετατρέψει τις συνομιλίες σε τυπική συνάντηση ή να επιδιώξει καθυστερήσεις για να κερδίσει χρόνο στο πεδίο των επιχειρήσεων.
Σημείωσε ακόμη ότι, όπως και ο Πούτιν, ο Μεντίνσκι αναφέρεται συχνά στις «ιστορικές ρίζες» του πολέμου. «Δεν έχουμε χρόνο για όλα αυτά τα σκουπίδια. Πρέπει να αποφασίσουμε και να τελειώσουμε τον πόλεμο», είπε ο Ζελένσκι.
Παρά τη βραδύτητα των πολιτικών διαβουλεύσεων, ανέφερε ότι οι στρατιωτικές επαφές με τη Ρωσία στο Άμπου Ντάμπι ήταν πιο ουσιαστικές. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε μεγάλο βαθμό σε έναν μηχανισμό παρακολούθησης εκεχειρίας με χρήση drones, υπό αμερικανική καθοδήγηση, εφόσον επιτευχθεί συμφωνία. Η Ουκρανία επιθυμεί και ευρωπαϊκή συμμετοχή, πρόταση που απορρίπτει η ρωσική πλευρά.
Πιθανές εκλογές και δημοψήφισμα μαζί
Ο Ζελένσκι σημείωσε ότι τίποτα δεν έχει οριστικοποιηθεί, αλλά δεν αποκλείεται προεδρικές εκλογές να διεξαχθούν ταυτόχρονα με δημοψήφισμα.
Υπενθύμισε ότι τον Σεπτέμβριο είχε δηλώσει στο Axios πως μετά τη λήξη του πολέμου θα αποχωρήσει από την πολιτική. Στη νέα συνέντευξη, ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να είναι υποψήφιος, εφόσον οι εκλογές πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο εύθραυστης εκεχειρίας. «Θα εξαρτηθεί από τον κόσμο. Θα δούμε τι θέλουν», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι προς το παρόν η Ρωσία έχει συμφωνήσει μόνο σε μονοήμερη εκεχειρία για τη διεξαγωγή ψηφοφορίας, αντί για τις 60 ημέρες που θεωρεί αναγκαίες η ουκρανική πλευρά.
Οι τριμερείς συνομιλίες στη Γενεύη αναμένεται να συνεχιστούν την Τετάρτη.