Οι δερματικές κύστεις είναι καλοήθεις, κλειστές κοιλότητες που σχηματίζονται κάτω από το δέρμα και περιέχουν συνήθως κερατίνη, σμήγμα ή άλλο υλικό. Αποτελούν μία από τις συχνότερες αιτίες μικρών διογκώσεων στο δέρμα και, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν είναι επικίνδυνες.
Αν και συνήθως δεν προκαλούν προβλήματα, ορισμένες κύστεις μπορεί να φλεγμαίνουν, να μολυνθούν ή να αυξηθούν σε μέγεθος, οπότε απαιτούν αξιολόγηση από δερματολόγο.
Πώς δημιουργούνται;
Οι περισσότερες δερματικές κύστεις σχηματίζονται όταν κύτταρα της επιδερμίδας ή υλικό από έναν θύλακο της τρίχας παγιδεύονται κάτω από το δέρμα.
Πιθανοί παράγοντες που συμβάλλουν είναι:
- Απόφραξη ενός τριχοθυλακίου.
- Μικροτραυματισμοί του δέρματος.
- Φλεγμονή.
- Γενετική προδιάθεση.
- Σπανιότερα, ορισμένα κληρονομικά σύνδρομα.
Δεν σχετίζονται συνήθως με κακή υγιεινή.
Ποιοι είναι οι συχνότεροι τύποι;
Οι πιο συχνές δερματικές κύστεις είναι:
- Επιδερμοειδείς κύστεις (οι πιο συχνές).
- Πιλαρικές (τριχοθυλακικές) κύστεις, που εμφανίζονται κυρίως στο τριχωτό της κεφαλής.
- Άλλοι, πιο σπάνιοι τύποι κύστεων.
Πολλές από τις κύστεις που αποκαλούνται «σμηγματογόνες» είναι στην πραγματικότητα επιδερμοειδείς κύστεις.
Πώς αναγνωρίζονται;
Οι δερματικές κύστεις εμφανίζονται συνήθως ως:
- Μικρές ή μεγαλύτερες διογκώσεις κάτω από το δέρμα.
- Μαλακές ή ελαστικές στην αφή.
- Αργά αναπτυσσόμενες.
- Κινητές σε σχέση με τους γύρω ιστούς.
Σε αρκετές περιπτώσεις διακρίνεται ένα μικρό κεντρικό άνοιγμα (πόρος) στην επιφάνεια του δέρματος.
Πού εμφανίζονται συχνότερα;
Οι κύστεις μπορεί να εμφανιστούν:
- Στο πρόσωπο.
- Στον λαιμό.
- Στο τριχωτό της κεφαλής.
- Στην πλάτη.
- Στο στήθος.
- Σπανιότερα σε άλλα σημεία του σώματος.
Ποια συμπτώματα προκαλούν;
Οι περισσότερες κύστεις δεν προκαλούν συμπτώματα.
Όταν όμως φλεγμαίνουν ή μολυνθούν, μπορεί να εμφανιστούν:
- Πόνος.
- Ερυθρότητα.
- Οίδημα.
- Έκκριση λευκού, κιτρινωπού ή δύσοσμου υλικού.
- Ευαισθησία στην αφή.
Η φλεγμονή δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει μικροβιακή λοίμωξη, αλλά χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Είναι επικίνδυνες;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι.
Οι δερματικές κύστεις:
- Είναι καλοήθεις.
- Δεν εξελίσσονται σε καρκίνο.
- Συνήθως παραμένουν σταθερές ή μεγαλώνουν αργά.
Παρόλα αυτά, κάθε νέα ή μεταβαλλόμενη δερματική διόγκωση πρέπει να εξετάζεται από γιατρό.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το μέγεθος, τα συμπτώματα και την εντόπιση της κύστης.
Οι επιλογές περιλαμβάνουν:
- Παρακολούθηση όταν δεν προκαλεί ενόχληση.
- Αντιμετώπιση της φλεγμονής όταν χρειάζεται.
- Χειρουργική αφαίρεση της κύστης μαζί με το τοίχωμά της, όταν είναι συμπτωματική, υποτροπιάζει ή δημιουργεί αισθητικό πρόβλημα.
Η πλήρης αφαίρεση του τοιχώματος της κύστης μειώνει σημαντικά την πιθανότητα υποτροπής.
Πρέπει να τη σπάσετε μόνοι σας;
Όχι.
Η προσπάθεια να πιέσετε ή να ανοίξετε μια κύστη μπορεί να προκαλέσει:
- Λοίμωξη.
- Έντονη φλεγμονή.
- Δημιουργία ουλής.
- Υποτροπή της κύστης.
Η ασφαλής αντιμετώπιση γίνεται από δερματολόγο.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε δερματολόγο;
Η αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν:
- Η κύστη μεγαλώνει γρήγορα.
- Προκαλεί πόνο ή έντονη ευαισθησία.
- Εμφανίζει πύον ή δύσοσμη έκκριση.
- Υποτροπιάζει.
- Δημιουργεί λειτουργική ή αισθητική ενόχληση.
- Δεν είστε βέβαιοι ότι πρόκειται για κύστη.
Κύστη ή λίπωμα;
| Δερματική κύστη | Λίπωμα |
|---|---|
| Περιέχει κερατίνη ή άλλο υλικό | Αποτελείται από λιπώδη ιστό |
| Μπορεί να έχει κεντρικό πόρο | Δεν έχει πόρο |
| Μπορεί να φλεγμαίνει ή να μολυνθεί | Σπάνια φλεγμαίνει |
| Μπορεί να εκκρίνει περιεχόμενο αν ανοίξει | Δεν εκκρίνει υλικό |
| Συχνά έχει πιο σφιχτή υφή | Είναι συνήθως πιο μαλακό και ιδιαίτερα κινητό |
Συχνές ερωτήσεις
| Ερώτηση | Απάντηση |
|---|---|
| Είναι οι δερματικές κύστεις καρκίνος; | Όχι. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων είναι καλοήθεις βλάβες. |
| Μπορούν να εξαφανιστούν μόνες τους; | Συνήθως όχι. Μπορεί να παραμείνουν σταθερές ή να αυξηθούν αργά με την πάροδο του χρόνου. |
| Γιατί φλεγμαίνουν; | Η φλεγμονή μπορεί να οφείλεται σε ρήξη του τοιχώματος της κύστης ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε μικροβιακή λοίμωξη. |
| Μπορώ να την πιέσω για να αδειάσει; | Όχι. Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο λοίμωξης, ουλής και υποτροπής. |
| Πότε χρειάζεται αφαίρεση; | Όταν η κύστη προκαλεί πόνο, φλεγμονή, υποτροπιάζει, μεγαλώνει ή δημιουργεί αισθητική ή λειτουργική ενόχληση. |
Οι δερματικές κύστεις είναι πολύ συχνές και συνήθως καλοήθεις βλάβες που δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας. Ωστόσο, όταν προκαλούν συμπτώματα, αυξάνονται σε μέγεθος ή εμφανίζουν φλεγμονή, είναι σημαντικό να αξιολογούνται από δερματολόγο. Η σωστή διάγνωση και, όταν χρειάζεται, η πλήρης χειρουργική αφαίρεση αποτελούν την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση και μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα υποτροπής.