Το solarium συχνά παρουσιάζεται ως ένας γρήγορος τρόπος για να αποκτήσει κάποιος μαύρισμα χωρίς πολύωρη έκθεση στον ήλιο. Από δερματολογική άποψη, όμως, δεν υπάρχει ασφαλές μαύρισμα με υπεριώδη ακτινοβολία (UV). Οι συσκευές τεχνητού μαυρίσματος εκπέμπουν UVA και, ανάλογα με τη συσκευή, UVB ακτινοβολία, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος.
Η έκθεση στο solarium συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του δέρματος, πρόωρη γήρανση και βλάβες στα μάτια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει την αποφυγή των συσκευών τεχνητού μαυρίσματος.
Τι ακριβώς συμβαίνει στο δέρμα όταν μαυρίζει;
Το μαύρισμα δεν αποτελεί ένδειξη ότι το δέρμα έγινε πιο «υγιές» ή πιο ανθεκτικό. Είναι μια αμυντική αντίδραση απέναντι στη βλάβη που προκαλεί η UV ακτινοβολία.
Όταν το δέρμα εκτίθεται στην υπεριώδη ακτινοβολία, αυξάνει την παραγωγή μελανίνης σε μια προσπάθεια να προστατευθεί από περαιτέρω βλάβη. Η σκουρόχρωμη απόχρωση που βλέπουμε ως μαύρισμα αποτελεί επομένως ένδειξη ότι έχει ήδη υπάρξει έκθεση σε UV ακτινοβολία και κυτταρική βλάβη.
Το solarium είναι ασφαλέστερο από τον ήλιο;
Όχι. Πρόκειται για έναν από τους συχνότερους μύθους γύρω από το τεχνητό μαύρισμα.
Οι λάμπες του solarium μπορούν να εκπέμπουν υψηλά επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας. Η ένταση της UV ακτινοβολίας από συσκευές τεχνητού μαυρίσματος μπορεί να είναι παρόμοια και σε ορισμένες περιπτώσεις μεγαλύτερη από εκείνη της ηλιακής ακτινοβολίας.
Επομένως, το γεγονός ότι η έκθεση πραγματοποιείται σε ελεγχόμενο χώρο ή διαρκεί λίγα λεπτά δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνη.
Ποια είναι η σχέση με τον καρκίνο του δέρματος;
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση στην UV ακτινοβολία προκαλεί συσσωρευτικές βλάβες στο DNA των κυττάρων.
Η χρήση συσκευών τεχνητού μαυρίσματος έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης:
- Μελανώματος.
- Βασικοκυτταρικού καρκινώματος.
- Ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η έκθεση σε νεαρή ηλικία. Τα δεδομένα δείχνουν αυξημένο κίνδυνο μελανώματος σε άτομα που ξεκινούν το τεχνητό μαύρισμα σε νεαρή ηλικία, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται με την επαναλαμβανόμενη χρήση.
Solarium και φωτογήρανση
Ο καρκίνος του δέρματος δεν είναι η μοναδική συνέπεια της τεχνητής UV ακτινοβολίας.
Η UVA ακτινοβολία διεισδύει βαθύτερα στο δέρμα και συμβάλλει στη φωτογήρανση. Με την επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί να εμφανιστούν νωρίτερα:
- Λεπτές γραμμές και ρυτίδες.
- Απώλεια ελαστικότητας.
- Χαλάρωση.
- Δυσχρωμίες και κηλίδες.
- Ανομοιόμορφος τόνος.
- Τραχιά υφή.
- Ευρυαγγείες.
Οι αλλαγές αυτές είναι αποτέλεσμα συσσωρευτικής βλάβης και δεν γίνονται απαραίτητα αντιληπτές αμέσως μετά τις πρώτες συνεδρίες.
Το «βασικό μαύρισμα» προστατεύει πριν από τις διακοπές;
Όχι ουσιαστικά.
Η ιδέα ότι λίγες συνεδρίες solarium πριν από το καλοκαίρι θα «προετοιμάσουν» το δέρμα ώστε να μην καεί στον ήλιο είναι λανθασμένη. Η προστασία που παρέχει το ήδη μαυρισμένο δέρμα είναι πολύ μικρή και δεν αντικαθιστά το αντηλιακό, τα προστατευτικά ρούχα και την αποφυγή της έντονης ηλιακής ακτινοβολίας.
Στην πράξη, το «βασικό μαύρισμα» σημαίνει ότι έχει προηγηθεί μία επιπλέον δόση UV ακτινοβολίας πριν ακόμη ξεκινήσει η έκθεση στον καλοκαιρινό ήλιο.
Μπορεί το solarium να χρησιμοποιηθεί για βιταμίνη D;
Δεν αποτελεί ασφαλή ή συνιστώμενη μέθοδο για την εξασφάλιση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D.
Η βιταμίνη D μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω της διατροφής και, όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανεπάρκεια ή συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη, μέσω συμπληρώματος σύμφωνα με τις οδηγίες γιατρού. Η σκόπιμη έκθεση σε τεχνητή UV ακτινοβολία δεν συνιστάται ως μέθοδος αντιμετώπισης της έλλειψης βιταμίνης D.
Υπάρχουν άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο;
Αν και η UV ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει βλάβη σε όλους τους τύπους δέρματος, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται άτομα που έχουν:
- Πολύ ανοιχτόχρωμο δέρμα.
- Πολλούς σπίλους.
- Άτυπους σπίλους.
- Ιστορικό συχνών ηλιακών εγκαυμάτων.
- Προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος.
- Φάρμακα που προκαλούν φωτοευαισθησία.
- Παθήσεις που αυξάνουν την ευαισθησία στην UV ακτινοβολία.
Η απουσία αυτών των παραγόντων, πάντως, δεν καθιστά το solarium ασφαλές.
Τι γίνεται με τα μάτια;
Η UV ακτινοβολία δεν επηρεάζει μόνο το δέρμα. Μπορεί να προκαλέσει οξείες και χρόνιες βλάβες στα μάτια. Η έκθεση σε τεχνητές πηγές UV έχει συνδεθεί μεταξύ άλλων με φωτοκερατίτιδα και αυξημένο κίνδυνο οφθαλμικών προβλημάτων.
Το κλείσιμο των ματιών κατά τη διάρκεια της συνεδρίας δεν αποτελεί επαρκή προστασία.
Υπάρχει ασφαλέστερος τρόπος για μαυρισμένη όψη;
Για κάποιον που επιθυμεί αποκλειστικά το αισθητικό αποτέλεσμα, τα self-tanning προϊόντα χωρίς έκθεση σε UV ακτινοβολία αποτελούν διαφορετική επιλογή από το solarium. Δημιουργούν προσωρινή αλλαγή του χρώματος της επιδερμίδας χωρίς να απαιτείται υπεριώδης ακτινοβολία.
Χρειάζεται, όμως, να θυμόμαστε κάτι σημαντικό: το τεχνητό χρώμα από ένα self-tanner δεν ισοδυναμεί με αντηλιακή προστασία, εκτός εάν το συγκεκριμένο προϊόν διαθέτει ξεχωριστά πιστοποιημένο δείκτη SPF και χρησιμοποιείται σωστά.
Αν έχετε χρησιμοποιήσει solarium στο παρελθόν
Η προηγούμενη χρήση δεν σημαίνει ότι θα εμφανιστεί απαραίτητα καρκίνος του δέρματος. Είναι όμως ένας επιπλέον παράγοντας UV έκθεσης που αξίζει να αναφέρεται στον δερματολόγο, ιδιαίτερα όταν έχει υπάρξει συχνή χρήση.
Η προσοχή πρέπει να στρέφεται σε νέες ή μεταβαλλόμενες ελιές και σε βλάβες που μεγαλώνουν, αλλάζουν χρώμα ή σχήμα, αιμορραγούν ή δεν επουλώνονται. Η διακοπή του solarium και η συστηματική φωτοπροστασία περιορίζουν την περαιτέρω περιττή έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία.