Ο όρος «αφυδατωμένο δέρμα» χρησιμοποιείται πολύ συχνά στην περιποίηση, αλλά δεν σημαίνει ακριβώς το ίδιο πράγμα με το ξηρό δέρμα. Η αφυδάτωση περιγράφει κυρίως την έλλειψη νερού στην επιφανειακή στιβάδα της επιδερμίδας, ενώ η ξηροδερμία σχετίζεται περισσότερο με ανεπαρκή λιπίδια και διαταραχή του δερματικού φραγμού.
Στην πράξη, οι δύο καταστάσεις συχνά συνυπάρχουν. Όταν το δέρμα χάνει περισσότερο νερό από όσο μπορεί να συγκρατήσει, μπορεί να γίνει τραχύ, θαμπό, ευαίσθητο και να εμφανίσει πιο έντονες λεπτές γραμμές.
Αφυδατωμένο και ξηρό δέρμα: ποια είναι η διαφορά;
Το ξηρό δέρμα αποτελεί συνήθως έναν τύπο ή μια κατάσταση δέρματος με μειωμένα λιπίδια και αυξημένη απώλεια νερού. Μπορεί να παρουσιάζει απολέπιση, τραχύτητα, κνησμό και αίσθημα «τραβήγματος».
Η αφυδάτωση, αντίθετα, αναφέρεται στην ανεπαρκή περιεκτικότητα της κεράτινης στιβάδας σε νερό.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένα λιπαρό δέρμα μπορεί να είναι αφυδατωμένο. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να έχει έντονη λιπαρότητα στη ζώνη Τ, αλλά ταυτόχρονα να αισθάνεται το πρόσωπό του να τραβάει μετά τον καθαρισμό.
Τι συμβαίνει στον δερματικό φραγμό;
Η εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας, η κεράτινη στιβάδα, λειτουργεί σαν προστατευτικό «τείχος». Τα κύτταρά της και τα λιπίδια που βρίσκονται ανάμεσά τους συμβάλλουν στη συγκράτηση του νερού και στην προστασία από το εξωτερικό περιβάλλον.
Ένα μέρος του νερού φυσιολογικά διαφεύγει συνεχώς από το δέρμα προς το περιβάλλον. Η διαδικασία αυτή ονομάζεται διαεπιδερμική απώλεια νερού (TEWL).
Όταν ο δερματικός φραγμός διαταραχθεί, το νερό μπορεί να χάνεται ευκολότερα. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: περισσότερη απώλεια νερού, μεγαλύτερη ξηρότητα και ευαισθησία και ακόμη πιο ευάλωτος δερματικός φραγμός.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι το δέρμα είναι αφυδατωμένο;
Δεν υπάρχει ένα μοναδικό χαρακτηριστικό που να αποδεικνύει την αφυδάτωση. Συχνά, όμως, παρατηρούνται:
- Αίσθημα τραβήγματος, ιδιαίτερα μετά τον καθαρισμό.
- Θαμπή όψη.
- Τραχιά υφή.
- Ήπια απολέπιση.
- Κνησμός.
- Μεγαλύτερη ευαισθησία σε καλλυντικά.
- Πιο εμφανείς λεπτές γραμμές.
- Τσούξιμο μετά την εφαρμογή ορισμένων προϊόντων.
Σε σοβαρή ξηρότητα μπορεί να δημιουργηθούν ακόμη και μικρές ρωγμές στην επιδερμίδα.
Τι προκαλεί απώλεια υγρασίας από το δέρμα;
Δεν ευθύνεται μόνο ο καιρός. Πολύ συχνά η καθημερινή ρουτίνα περιποίησης παίζει σημαντικό ρόλο.
Παράγοντες που μπορούν να επιδεινώσουν την κατάσταση είναι το πολύ ζεστό νερό, τα μεγάλης διάρκειας ντους, τα ισχυρά σαπούνια και καθαριστικά, η χαμηλή υγρασία του περιβάλλοντος και η υπερβολική απολέπιση.
Επίσης, δραστικά συστατικά όπως τα ρετινοειδή, ορισμένα οξέα, το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου και άλλες θεραπείες για την ακμή μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα και ερεθισμό, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται πολύ συχνά ή χωρίς κατάλληλη ενυδάτωση.
Ορισμένες δερματοπάθειες, όπως η ατοπική δερματίτιδα και η ψωρίαση, σχετίζονται επίσης με προβλήματα του δερματικού φραγμού.
Αρκεί να πίνουμε περισσότερο νερό;
Εδώ υπάρχει ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους της περιποίησης.
Η επαρκής πρόσληψη υγρών είναι απαραίτητη για τη συνολική λειτουργία του οργανισμού. Αν υπάρχει πραγματική συστηματική αφυδάτωση, φυσικά χρειάζεται να αντιμετωπιστεί.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση πολύ περισσότερου νερού από όσο χρειάζεται ο οργανισμός θα εξαφανίσει αυτόματα την ξηρότητα ή τις ρυτίδες.
Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν ότι η αυξημένη πρόσληψη νερού ενδέχεται να βελτιώνει ελαφρά την ενυδάτωση του δέρματος, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που προηγουμένως κατανάλωναν λίγα υγρά. Τα επιστημονικά δεδομένα, ωστόσο, παραμένουν περιορισμένα.
Για την αντιμετώπιση της ξηρότητας της επιδερμίδας έχει μεγαλύτερη σημασία η αποκατάσταση του δερματικού φραγμού και η μείωση της απώλειας νερού.
Ποια συστατικά βοηθούν περισσότερο;
Μια αποτελεσματική ενυδατική μπορεί να δρα με διαφορετικούς μηχανισμούς: να προσελκύει νερό στην κεράτινη στιβάδα, να μαλακώνει την επιφάνεια του δέρματος και να περιορίζει την εξάτμιση.
Χρήσιμα συστατικά είναι, ανάλογα με τις ανάγκες της επιδερμίδας:
- Γλυκερίνη.
- Υαλουρονικό οξύ.
- Κεραμίδια.
- Ουρία σε κατάλληλες συγκεντρώσεις.
- Βαζελίνη και άλλα αποφρακτικά συστατικά.
- Μαλακτικοί παράγοντες που ενισχύουν τη λειτουργία του δερματικού φραγμού.
Σε πολύ ξηρό δέρμα, μια κρέμα ή αλοιφή είναι συνήθως αποτελεσματικότερη στη συγκράτηση της υγρασίας από μια πολύ ελαφριά λοσιόν.
Η σωστή στιγμή για ενυδάτωση κάνει διαφορά
Ένας απλός τρόπος να μειωθεί η απώλεια νερού είναι να εφαρμόζεται η ενυδατική λίγο μετά το μπάνιο ή τον καθαρισμό, όταν το δέρμα παραμένει ελαφρώς νωπό.
Παράλληλα, βοηθούν μερικές απλές αλλαγές: χλιαρό αντί για καυτό νερό, σύντομα ντους, ήπιο καθαριστικό και αποφυγή του έντονου τριψίματος με πετσέτες ή scrub.
Όταν το δέρμα είναι ήδη ερεθισμένο, συχνά είναι προτιμότερο να μειώνονται προσωρινά τα πολλά δραστικά συστατικά και να δίνεται προτεραιότητα στην αποκατάσταση του φραγμού.
Μπορεί η αφυδάτωση να προκαλέσει ρυτίδες;
Η απώλεια υγρασίας μπορεί να κάνει τις λεπτές γραμμές περισσότερο εμφανείς, επειδή η επιφάνεια του δέρματος γίνεται λιγότερο λεία και ελαστική. Αυτό δεν είναι το ίδιο με τις μόνιμες ρυτίδες που δημιουργούνται από τη φυσιολογική γήρανση, τη χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και τις μεταβολές του κολλαγόνου και της ελαστίνης.
Γι’ αυτό ένα καλά ενυδατωμένο δέρμα μπορεί να φαίνεται προσωρινά πιο λείο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μια ενυδατική «σβήνει» τις πραγματικές ρυτίδες.
Πότε η επίμονη ξηρότητα χρειάζεται έλεγχο;
Εάν η ξηρότητα και η αίσθηση αφυδάτωσης επιμένουν παρά τη σωστή περιποίηση, χρειάζεται να εξεταστεί εάν υπάρχει κάποια άλλη αιτία.
Έντονος κνησμός, κοκκινίλα, σκασίματα, αιμορραγία, εξάνθημα ή συνεχές κάψιμο μπορεί να υποδηλώνουν ατοπική δερματίτιδα, δερματίτιδα εξ επαφής ή άλλη δερματοπάθεια και χρειάζονται αξιολόγηση από δερματολόγο. Η επίμονη και ασυνήθιστα έντονη ξηροδερμία μπορεί επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, να σχετίζεται με φάρμακα ή υποκείμενα προβλήματα υγείας.