Οι διεσταλμένοι πόροι στο πρόσωπο αποτελούν συχνό αισθητικό προβληματισμό, ιδιαίτερα στη μύτη, στα μάγουλα, στο μέτωπο και στο πηγούνι. Μπορεί να είναι περισσότερο εμφανείς σε λιπαρό δέρμα, σε άτομα με ακμή, αλλά και αργότερα στη ζωή, όταν το δέρμα αρχίζει να χάνει μέρος της ελαστικότητάς του.
Το πρώτο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι οι πόροι δεν μπορούν να εξαφανιστούν. Είναι φυσιολογικά ανοίγματα των τριχοσμηγματογόνων μονάδων και αποτελούν μέρος της ανατομίας του δέρματος. Μπορούμε όμως να μειώσουμε σημαντικά το πόσο εμφανείς δείχνουν, αρκεί η περιποίηση να στοχεύει στον λόγο για τον οποίο έχουν γίνει περισσότερο ορατοί.
Γιατί κάποιοι πόροι φαίνονται μεγαλύτεροι;
Δεν υπάρχει μία μοναδική αιτία. Η εμφάνιση των πόρων επηρεάζεται από τη γενετική, την παραγωγή σμήγματος, την κατάσταση των τριχοθυλάκων, την ακμή, την ελαστικότητα του δέρματος και την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία.
Στο λιπαρό δέρμα, η αυξημένη παραγωγή σμήγματος μπορεί να κάνει τα ανοίγματα των τριχοθυλάκων περισσότερο εμφανή. Όταν παράλληλα συσσωρεύονται σμήγμα και νεκρά κύτταρα, δημιουργούνται φαγέσωρες και ο πόρος δείχνει ακόμη μεγαλύτερος.
Σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να κυριαρχεί διαφορετικός μηχανισμός. Η απώλεια κολλαγόνου και ελαστικότητας μειώνει τη στήριξη γύρω από το άνοιγμα του πόρου, με αποτέλεσμα να γίνεται οπτικά πιο έντονο.
Αυτό εξηγεί γιατί μια θεραπεία που λειτουργεί καλά σε έναν 20χρονο με πολύ λιπαρό δέρμα δεν είναι απαραίτητα η καλύτερη επιλογή για ένα ώριμο, φωτογηρασμένο δέρμα.
Μπορούν πραγματικά να «ανοίγουν» και να «κλείνουν» οι πόροι;
Όχι με τον τρόπο που συχνά παρουσιάζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι πόροι δεν διαθέτουν μηχανισμό που τους επιτρέπει να ανοίγουν με τον ατμό και να κλείνουν με κρύο νερό. Η θερμότητα μπορεί να μαλακώσει το σμήγμα στην επιφάνεια και το κρύο να προκαλέσει προσωρινές αλλαγές στην όψη του δέρματος, αλλά δεν αλλάζουν μόνιμα την ανατομική διάμετρο του πόρου.
Για τον ίδιο λόγο, ένα toner δεν «σφραγίζει» τους πόρους. Ορισμένα προϊόντα μπορούν να μειώσουν τη λιπαρότητα ή να βελτιώσουν προσωρινά την υφή, κάνοντάς τους λιγότερο εμφανείς.
Ο σωστός καθαρισμός κάνει μεγαλύτερη διαφορά απ’ όσο νομίζουμε
Σε δέρμα με έντονη λιπαρότητα και φραγμένους πόρους, ένας ήπιος καθαρισμός πρωί και βράδυ είναι συνήθως αρκετός.
Το δυνατό τρίψιμο δεν καθαρίζει βαθύτερα τους πόρους. Αντίθετα, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και φλεγμονή, κάνοντας την υφή του δέρματος περισσότερο ανομοιόμορφη.
Χρήσιμο είναι επίσης να επιλέγονται προϊόντα περιποίησης και μακιγιάζ που αναγράφονται ως μη φαγεσωρογόνα (non-comedogenic), ιδιαίτερα όταν υπάρχει τάση για ακμή.
Πότε βοηθά το σαλικυλικό οξύ;
Το σαλικυλικό οξύ είναι βήτα-υδροξυοξύ (BHA) και αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο συστατικό όταν οι εμφανείς πόροι συνδυάζονται με λιπαρότητα, μαύρα στίγματα και φαγέσωρες.
Βοηθά στην απομάκρυνση των συσσωρευμένων κυττάρων και στη διατήρηση των πόρων περισσότερο καθαρών. Όταν ένας πόρος δεν είναι γεμάτος με σμήγμα και κερατίνη, μπορεί να φαίνεται μικρότερος.
Δεν χρειάζεται όμως υπερβολή. Η πολύ συχνή χρήση ισχυρών απολεπιστικών μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα, κάψιμο και διαταραχή του δερματικού φραγμού.
Το χαρακτηριστικό μαύρο χρώμα των μαύρων στιγμάτων, επίσης, δεν είναι βρωμιά. Προκύπτει από μεταβολές του υλικού που βρίσκεται μέσα στον ανοικτό φαγέσωρα όταν έρχεται σε επαφή με τον αέρα. Επομένως, το επιθετικό τρίψιμο δεν αποτελεί λύση.
Ρετινόλη και ρετινοειδή: γιατί χρησιμοποιούνται στους πόρους;
Τα ρετινοειδή έχουν σημαντική θέση όταν συνυπάρχουν φαγέσωρες, ακμή, λιπαρότητα ή σημεία φωτογήρανσης.
Ρυθμίζουν την ανανέωση των κυττάρων και βοηθούν στην πρόληψη της απόφραξης των τριχοθυλάκων. Ορισμένα ρετινοειδή χρησιμοποιούνται ως φαρμακευτική θεραπεία της ακμής, ενώ η ρετινόλη βρίσκεται σε πολλά καλλυντικά προϊόντα.
Μπορούν επίσης, με τον χρόνο, να βελτιώσουν παραμέτρους της υφής και της φωτογήρανσης του δέρματος, γεγονός που μπορεί να κάνει τους πόρους λιγότερο εμφανείς.
Χρειάζεται σταδιακή εισαγωγή, επειδή μπορεί να προκαλέσουν ξηρότητα, κοκκινίλα και απολέπιση. Τα ρετινοειδή απαιτούν επίσης ιδιαίτερη προσοχή σχετικά με τη χρήση τους στην εγκυμοσύνη, επομένως σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση.
Γιατί το αντηλιακό επηρεάζει και την εικόνα των πόρων;
Η σχέση δεν είναι άμεση, αλλά είναι σημαντική.
Η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία επιταχύνει τη φωτογήρανση και την απώλεια ελαστικότητας. Όσο μειώνεται η στήριξη του δέρματος γύρω από τους πόρους, τόσο περισσότερο μπορεί να γίνονται ορατοί.
Γι’ αυτό η καθημερινή χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος με SPF 30 ή υψηλότερο δεν αφορά μόνο την πρόληψη κηλίδων και ρυτίδων. Αποτελεί και μέρος μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής για τη διατήρηση της ποιότητας και της ελαστικότητας του δέρματος.
Για λιπαρό ή ακνεϊκό δέρμα μπορεί να επιλεγεί μια ελαφριά, μη φαγεσωρογόνος σύνθεση.
Τι δεν πρέπει να κάνετε στους πόρους
Οι πόροι συχνά οδηγούν σε υπερβολικά επιθετικές πρακτικές περιποίησης.
Το καθημερινό scrub, οι βούρτσες καθαρισμού με μεγάλη τριβή και η συνεχής χρήση πολλών οξέων ταυτόχρονα μπορούν να προκαλέσουν περισσότερο ερεθισμό παρά βελτίωση.
Αντίστοιχα, το συνεχές ζούληγμα των πόρων και των μαύρων στιγμάτων μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή, τραυματισμό και μεταφλεγμονώδη σημάδια.
Οι ταινίες για μαύρα στίγματα μπορούν να αφαιρέσουν προσωρινά επιφανειακό υλικό από τους πόρους, αλλά δεν αλλάζουν τους παράγοντες που καθορίζουν το μέγεθος και την εμφάνισή τους. Γι’ αυτό το αποτέλεσμα είναι συνήθως προσωρινό.
Πότε η καθημερινή περιποίηση δεν αρκεί;
Όταν οι διεσταλμένοι πόροι σχετίζονται κυρίως με ουλές ακμής, σημαντική φωτογήρανση ή απώλεια ελαστικότητας, τα καλλυντικά προϊόντα έχουν συγκεκριμένα όρια.
Ανάλογα με το δέρμα μπορούν να εξεταστούν θεραπείες όπως χημικά peelings, microneedling, fractional laser και ορισμένες τεχνολογίες ραδιοσυχνοτήτων. Οι θεραπείες αυτές στοχεύουν διαφορετικούς μηχανισμούς και δεν είναι όλες κατάλληλες για κάθε φωτότυπο.
Συνήθως απαιτούνται περισσότερες από μία συνεδρίες και το αποτέλεσμα είναι βελτίωση της υφής και της εμφάνισης των πόρων — όχι μόνιμη εξαφάνισή τους.
Μια απλή ρουτίνα είναι συχνά αρκετή για να ξεκινήσετε
Για ένα λιπαρό δέρμα με εμφανείς αλλά χωρίς έντονη ακμή πόρους, η βάση μπορεί να είναι πολύ απλή: ήπιος καθαρισμός, ένα κατάλληλο προϊόν με σαλικυλικό οξύ εφόσον είναι ανεκτό, ελαφριά μη φαγεσωρογόνος ενυδατική και καθημερινό αντηλιακό.
Ένα ρετινοειδές μπορεί να προστεθεί όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη, χωρίς όμως να συνδυάζονται από την πρώτη ημέρα πολλά ισχυρά δραστικά συστατικά.
Αν οι «πόροι» συνοδεύονται από έντονη ακμή, ουλές, πολύ αυξημένη λιπαρότητα ή δεν βελτιώνονται παρά τη σωστή περιποίηση, η δερματολογική εξέταση μπορεί να προσδιορίσει τι πραγματικά κυριαρχεί: σμήγμα και απόφραξη, απώλεια ελαστικότητας, ουλές ή συνδυασμός αυτών. Από αυτή τη διάκριση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και το ποια θεραπεία αξίζει πραγματικά να εφαρμοστεί.