Η χορήγηση αντιθρομβωτικών ουσιών αποτελεί τον βασικότερο τρόπο αντιμετώπισης των θρομβωτικών επεισοδίων, έτσι ώστε να προληφθεί η επέκταση του ήδη σχηματισμένου θρόμβου, ο σχηματισμός νέου θρόμβου ή ακόμη και η εμβολή. Οι πιο γνωστές φαρμακευτικές αντιπηκτικές ουσίες που χρησιμοποιούνται είναι:
- Οι αντιαιμοπεταλιακές ουσίες (π.χ. η ασπιρίνη)
- Η ηπαρίνη και τα παράγωγά της
- Τα κουμαρινικά αντιπηκτικά (Βαρφαρίνη και Sintrom)
Από αυτές τις ουσίες, τα κουμαρινικά αντιπηκτικά απαιτούν ειδικές διατροφικές οδηγίες, παράλληλα με τη λήψη τους.
Κουμαρινικά αντιπηκτικά και διατροφή
Τα κουμαρινικά αναστέλλουν την παραγωγή και δράση της προθρομβίνης, που είναι υπεύθυνη για την πήξη του αίματος. Όταν η τιμή του χρόνου προθρομβίνης είναι υψηλή, το αντιπηκτικό αποτέλεσμα είναι μεγάλο, αυξάνοντας όμως τον κίνδυνο αιμορραγίας.
Όταν υπάρχει λήψη φαρμάκου όπως το Sintrom, πρέπει να ελέγχεται η πρόσληψη βιταμίνης Κ από την τροφή. Το Sintrom λειτουργεί ως ανταγωνιστής της βιταμίνης Κ, και απαιτείται ισορροπημένη διατροφή με σταθερή πρόσληψη καθημερινά της βιταμίνης Κ από τις πηγές της.
Αντιπηκτική αγωγή λαμβάνουν ασθενείς με:
- Φλεβοθρόμβωση
- Πνευμονική και αρτηριακή εμβολή
- Αρτηριακή νόσο
- Έμφραγμα του μυοκαρδίου
- Κολπική μαρμαρυγή
- Μεταλλική ή βιοπροσθετική βαλβίδα
- Κληρονομική θρομβοφιλία και θρομβωτικό επεισόδιο
Με την αντιπηκτική αγωγή, ο ιατρός επιδιώκει να μειωθεί η ικανότητα του αίματος να πήζει, μειώνοντας τον κίνδυνο θρόμβωσης αλλά και αιμορραγίας.
Σημασία της δοσολογίας του φαρμάκου
Η δόση των φαρμάκων δεν είναι σταθερή και προκαθορισμένη, αλλά διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και κυρίως ανάλογα με την αιτία χορήγησής τους. Απαιτείται πολύ τακτικός εργαστηριακός έλεγχος, ώστε να μετριέται ο δείκτης INR (διεθνές πηλίκο εξομάλυνσης) και να καθορίζεται η δόση του φαρμάκου στον κάθε ασθενή.
Ο χρόνος προθρομβίνης (PT) και το INR είναι δύο πολύ σημαντικές εργαστηριακές εξετάσεις που μετρούν τον χρόνο που απαιτείται για το σχηματισμό θρόμβου.
Σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο θρομβώσεων, χορηγούνται κουμαρινικά αντιπηκτικά για να αυξηθεί ο χρόνος που απαιτείται για τη δημιουργία τους. Ο θεράπων ιατρός πρέπει να μετρά περίπου μηνιαίως το INR/PT σε όσους παίρνουν κουμαρινικά αντιπηκτικά, για να ελέγχει αν παραμένει στα επιθυμητά επίπεδα. Κάθε φορά που τροποποιείται η δόση του αντιπηκτικού, απαιτείται εργαστηριακός έλεγχος σε συχνά διαστήματα. Αν ο ασθενής λαμβάνει μεγαλύτερη δόση, αυξάνεται το INR και εμφανίζεται έντονη τάση για αιμορραγία, όπου το μοναδικό «αντίδοτο» είναι η βιταμίνη Κ σε ενέσιμη μορφή, για να επανέλθει η πηκτικότητα στα φυσιολογικά επίπεδα.
Αντιπηκτικά και διατροφή
Όταν υπάρχει λήψη αντιπηκτικού φαρμάκου από την κατηγορία των κουμαρινικών, πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη δίαιτα και ειδικά σε τρόφιμα που αποτελούν πηγές της βιταμίνης Κ.
Πηγές πλούσιες σε βιταμίνη Κ
- Μπρόκολο
- Λάχανο
- Λαχανάκι Βρυξελλών
- Πράσινα φυλλώδη λαχανικά (αντίδια, βλίτα, σπανάκι, μαρούλι κ.ά.)
- Σόγια
- Κάστανα
- Αμύγδαλα
- Σοκολάτα
- Χοιρινό συκώτι
Αυτές οι τροφές δεν πρέπει να αποκλείονται από το διαιτολόγιο, αλλά να περιλαμβάνονται σε ορισμένες ποσότητες και σε εναλλαγή με τροφές φτωχότερες σε βιταμίνη Κ, όπως:
- Ελαιόλαδο
- Αγγούρι
- Ρύζι
- Μοσχαρίσιο συκώτι
- Κουνουπίδι
- Βερίκοκα
- Κάρδαμο
- Πατάτες
- Σπαράγγια
- Σταφύλι
- Αβοκάντο
- Ροδάκινο
Οδηγίες για σταθερή πρόσληψη βιταμίνης Κ
- Να μην υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις στην πρόσληψη βιταμίνης Κ από μέρα σε μέρα
- Γενική οδηγία:
- Τρόφιμα «υψηλά» σε βιταμίνη Κ: όχι περισσότερες από 1 μερίδα ημερησίως
- Τρόφιμα «μέτρια υψηλά» σε βιταμίνη Κ: όχι περισσότερες από 3 μερίδες ημερησίως
- Αποφυγή μεγάλων διακυμάνσεων στην κατανάλωση αλκοόλ
- Ιδανικά, οι ασθενείς να καταναλώνουν μικρές ποσότητες ή καθόλου οινοπνεύματος