Οι μυκητιάσεις του δέρματος, των νυχιών και του τριχωτού της κεφαλής είναι από τις συχνότερες λοιμώξεις που αντιμετωπίζει ο δερματολόγος. Προκαλούνται από διάφορους τύπους μυκήτων και, ανάλογα με την εντόπισή τους και τη βαρύτητα της λοίμωξης, η θεραπεία μπορεί να είναι τοπική ή συστηματική.
Πολλοί ασθενείς ξεκινούν μόνοι τους αντιμυκητιασικές κρέμες, όμως δεν αντιμετωπίζονται όλες οι μυκητιάσεις με τον ίδιο τρόπο. Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται φαρμακευτική αγωγή από το στόμα, καθώς τα τοπικά σκευάσματα δεν επαρκούν για την εξάλειψη της λοίμωξης. Η σωστή επιλογή θεραπείας βασίζεται στη θέση της μυκητίασης, την έκτασή της και τον υπεύθυνο μικροοργανισμό.
Τι είναι οι μυκητιάσεις;
Οι μυκητιάσεις είναι λοιμώξεις που προκαλούνται από μύκητες και μπορούν να προσβάλουν:
- Το δέρμα.
- Τα πέλματα.
- Τις μηρογεννητικές πτυχές.
- Τα χέρια.
- Το τριχωτό της κεφαλής.
- Τα νύχια.
- Τις πτυχές του σώματος.
Οι συχνότεροι υπεύθυνοι μικροοργανισμοί είναι τα δερματόφυτα, οι ζυμομύκητες του γένους Candida και, σε ορισμένες περιπτώσεις, άλλοι μύκητες.
Πότε αρκεί η τοπική θεραπεία;
Οι περισσότερες ήπιες και εντοπισμένες μυκητιάσεις του δέρματος αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά με τοπικά αντιμυκητιασικά.
Η τοπική αγωγή αποτελεί συνήθως την πρώτη επιλογή όταν:
- Η λοίμωξη είναι περιορισμένη.
- Προσβάλλεται μικρή επιφάνεια του δέρματος.
- Δεν υπάρχει συμμετοχή των νυχιών ή του τριχωτού.
- Ο ασθενής είναι κατά τα άλλα υγιής.
Η θεραπεία πρέπει να εφαρμόζεται για όσο διάστημα συστήσει ο γιατρός, ακόμη και αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν νωρίτερα.
Πότε χρειάζεται αγωγή από το στόμα;
Η συστηματική αντιμυκητιασική θεραπεία ενδείκνυται όταν η τοπική αγωγή δεν μπορεί να εξαλείψει αποτελεσματικά τη λοίμωξη.
Αυτό συμβαίνει συχνότερα όταν:
- Η μυκητίαση είναι εκτεταμένη.
- Υπάρχουν πολλές εστίες στο σώμα.
- Η λοίμωξη επιμένει παρά την τοπική θεραπεία.
- Υπάρχουν συχνές υποτροπές.
- Προσβάλλονται τα νύχια.
- Προσβάλλεται το τριχωτό της κεφαλής.
- Υπάρχει σημαντική ανοσοκαταστολή.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η θεραπεία από το στόμα προσφέρει καλύτερη διείσδυση στους ιστούς και αυξάνει τις πιθανότητες πλήρους ίασης.
Γιατί οι μυκητιάσεις των νυχιών χρειάζονται συχνά χάπια;
Τα νύχια αποτελούν μία από τις πιο δύσκολες περιοχές για θεραπεία.
Τα τοπικά σκευάσματα δυσκολεύονται να φτάσουν στον μύκητα όταν:
- Η λοίμωξη καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του νυχιού.
- Έχουν προσβληθεί πολλά νύχια.
- Έχει επηρεαστεί η ρίζα του νυχιού.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται συχνά αντιμυκητιασική αγωγή από το στόμα, η οποία μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες μέχρι να αναπτυχθεί νέο, υγιές νύχι.
Τι ισχύει για τη μυκητίαση του τριχωτού;
Η μυκητίαση του τριχωτού της κεφαλής δεν θεραπεύεται μόνο με κρέμες ή σαμπουάν.
Ο λόγος είναι ότι ο μύκητας εντοπίζεται βαθιά μέσα στους θύλακες των τριχών, όπου τα τοπικά προϊόντα δεν μπορούν να δράσουν επαρκώς.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται θεραπεία από το στόμα, ενώ τα ειδικά σαμπουάν χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά για να μειώσουν τη μετάδοση της λοίμωξης.
Πότε δεν πρέπει να γίνεται αυτοθεραπεία;
Η αυτοθεραπεία μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.
Η αξιολόγηση από δερματολόγο είναι σημαντική όταν:
- Η βλάβη μεγαλώνει παρά τη θεραπεία.
- Δεν υπάρχει βελτίωση μετά από μερικές εβδομάδες.
- Υπάρχουν πολλές βλάβες.
- Η λοίμωξη αφορά τα νύχια ή το τριχωτό.
- Υπάρχει σακχαρώδης διαβήτης ή ανοσοκαταστολή.
- Δεν είναι βέβαιο ότι πρόκειται για μυκητίαση.
Αρκετές δερματοπάθειες, όπως το έκζεμα ή η ψωρίαση, μπορεί να μοιάζουν με μυκητίαση αλλά απαιτούν εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση.
Χρειάζονται εξετάσεις πριν από τη θεραπεία;
Σε αρκετές περιπτώσεις η διάγνωση γίνεται κλινικά.
Όταν όμως υπάρχει αμφιβολία ή πρόκειται για επίμονη λοίμωξη, ο δερματολόγος μπορεί να ζητήσει:
- Άμεση μικροσκοπική εξέταση.
- Καλλιέργεια μυκήτων.
- Δειγματοληψία από νύχι ή δέρμα.
Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν στην επιβεβαίωση της διάγνωσης και στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας.
Τι πρέπει να προσέχετε κατά τη διάρκεια της θεραπείας;
Η επιτυχία της αγωγής εξαρτάται και από τη σωστή καθημερινή φροντίδα.
Συνιστάται:
- Να ολοκληρώνετε τη θεραπεία σύμφωνα με τις οδηγίες.
- Να διατηρείτε το δέρμα καθαρό και στεγνό.
- Να αλλάζετε καθημερινά κάλτσες και εσώρουχα όταν υπάρχει μυκητίαση στις αντίστοιχες περιοχές.
- Να αποφεύγετε την κοινή χρήση πετσετών και προσωπικών αντικειμένων.
- Να αερίζετε τα υποδήματα και να τα διατηρείτε στεγνά.
Η πρόωρη διακοπή της θεραπείας αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής.
Τοπική ή συστηματική θεραπεία;
| Τοπική θεραπεία | Θεραπεία από το στόμα |
|---|---|
| Ήπιες και εντοπισμένες μυκητιάσεις | Εκτεταμένες ή επίμονες μυκητιάσεις |
| Μικρή επιφάνεια δέρματος | Πολλαπλές περιοχές του σώματος |
| Πρώτη επιλογή στις περισσότερες δερματομυκητιάσεις | Συχνά απαραίτητη για μυκητιάσεις νυχιών και τριχωτού |
| Μικρότερος κίνδυνος συστηματικών ανεπιθύμητων ενεργειών | Απαιτεί ιατρική παρακολούθηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εργαστηριακό έλεγχο |
Συχνές ερωτήσεις
| Ερώτηση | Απάντηση |
|---|---|
| Χρειάζονται όλες οι μυκητιάσεις χάπια; | Όχι. Οι περισσότερες ήπιες μυκητιάσεις του δέρματος αντιμετωπίζονται με τοπικά αντιμυκητιασικά. |
| Γιατί η μυκητίαση των νυχιών είναι πιο δύσκολη στη θεραπεία; | Επειδή ο μύκητας βρίσκεται κάτω από την ονυχαία πλάκα και τα τοπικά προϊόντα συχνά δεν διεισδύουν επαρκώς. |
| Μπορώ να σταματήσω την αγωγή όταν εξαφανιστεί ο κνησμός; | Όχι. Η θεραπεία πρέπει να συνεχίζεται για όσο διάστημα έχει συστήσει ο γιατρός, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υποτροπής. |
| Είναι ασφαλή τα αντιμυκητιασικά από το στόμα; | Όταν χορηγούνται με ιατρική καθοδήγηση είναι γενικά ασφαλή, όμως ενδέχεται να απαιτείται παρακολούθηση ή εργαστηριακός έλεγχος σε ορισμένους ασθενείς. |
| Πότε πρέπει να επισκεφθώ δερματολόγο; | Όταν η μυκητίαση επιμένει, υποτροπιάζει, αφορά τα νύχια ή το τριχωτό της κεφαλής ή όταν δεν υπάρχει βελτίωση με την αρχική θεραπεία. |
Η επιλογή της κατάλληλης φαρμακευτικής αγωγής για μια μυκητίαση εξαρτάται από την εντόπιση, την έκταση και τη βαρύτητα της λοίμωξης. Ενώ οι περισσότερες επιφανειακές μυκητιάσεις αντιμετωπίζονται επιτυχώς με τοπικά αντιμυκητιασικά, οι λοιμώξεις των νυχιών, του τριχωτού της κεφαλής ή οι εκτεταμένες και επίμονες μυκητιάσεις απαιτούν συχνά θεραπεία από το στόμα. Η σωστή διάγνωση και η τήρηση της αγωγής είναι καθοριστικές για την πλήρη ίαση και την αποφυγή υποτροπών.