Οι κύστεις σμηγματογόνων αδένων είναι από τις συχνότερες καλοήθεις βλάβες του δέρματος. Αν και ο όρος χρησιμοποιείται ευρέως, πολλές από τις κύστεις που αποκαλούνται «σμηγματογόνες» είναι στην πραγματικότητα επιδερμοειδείς κύστεις. Πρόκειται για μικρές, αργά αναπτυσσόμενες διογκώσεις κάτω από το δέρμα, οι οποίες συνήθως δεν προκαλούν σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ακίνδυνες, όμως μπορεί να φλεγμαίνουν, να μολυνθούν ή να προκαλούν αισθητική ή λειτουργική ενόχληση, οπότε χρειάζονται αξιολόγηση από δερματολόγο.
Τι είναι μια κύστη;
Η κύστη είναι ένας κλειστός σάκος κάτω από το δέρμα που περιέχει συνήθως κερατίνη και άλλα κυτταρικά υπολείμματα.
Χαρακτηρίζεται από:
- Στρογγυλό ή ωοειδές σχήμα.
- Αργή ανάπτυξη.
- Μαλακή ή ελαστική υφή.
- Ελεύθερη κινητικότητα κάτω από το δέρμα στις περισσότερες περιπτώσεις.
Σε αρκετές κύστεις διακρίνεται ένα μικρό κεντρικό άνοιγμα (πόρος) στην επιφάνεια του δέρματος.
Γιατί δημιουργούνται;
Οι κύστεις μπορεί να εμφανιστούν όταν:
- Αποφραχθεί ένας θύλακος τρίχας ή ένας πόρος του δέρματος.
- Παγιδευτούν κύτταρα της επιδερμίδας κάτω από το δέρμα.
- Υπάρξει τραυματισμός της περιοχής.
- Υπάρχει γενετική προδιάθεση, σε ορισμένες περιπτώσεις.
Συνήθως δεν σχετίζονται με κακή υγιεινή.
Πού εμφανίζονται συχνότερα;
Οι κύστεις εντοπίζονται κυρίως:
- Στο πρόσωπο.
- Στον λαιμό.
- Στο τριχωτό της κεφαλής.
- Στην πλάτη.
- Στο στήθος.
- Σπανιότερα σε άλλα σημεία του σώματος.
Μπορεί να εμφανιστούν μεμονωμένα ή πολλαπλά.
Ποια συμπτώματα προκαλούν;
Οι περισσότερες κύστεις είναι ασυμπτωματικές.
Όταν προκαλούν συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Ψηλαφητό ογκίδιο.
- Αίσθημα πίεσης.
- Ερυθρότητα.
- Πόνο, όταν υπάρχει φλεγμονή.
- Έκκριση δύσοσμου, λευκού ή κιτρινωπού υλικού αν η κύστη ανοίξει.
Η φλεγμονή δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει μικροβιακή λοίμωξη, αλλά απαιτεί αξιολόγηση.
Είναι επικίνδυνες;
Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι.
Οι κύστεις:
- Είναι καλοήθεις.
- Δεν αποτελούν καρκίνο.
- Πολύ σπάνια σχετίζονται με σοβαρή πάθηση.
Ωστόσο, κάθε νέα ή ασυνήθιστη δερματική διόγκωση πρέπει να εξετάζεται για να επιβεβαιώνεται η διάγνωση.
Πώς αντιμετωπίζονται;
Η θεραπεία εξαρτάται από το μέγεθος, τα συμπτώματα και την εντόπιση.
Οι επιλογές περιλαμβάνουν:
- Παρακολούθηση, όταν η κύστη είναι μικρή και δεν προκαλεί ενοχλήματα.
- Αντιμετώπιση της φλεγμονής, όταν χρειάζεται.
- Χειρουργική αφαίρεση της κύστης μαζί με το τοίχωμά της, όταν προκαλεί συμπτώματα, υποτροπιάζει ή ενοχλεί αισθητικά.
Η πλήρης αφαίρεση του τοιχώματος της κύστης μειώνει σημαντικά την πιθανότητα υποτροπής.
Πρέπει να την πιέσετε ή να την ανοίξετε μόνοι σας;
Όχι.
Η προσπάθεια να σπάσετε ή να πιέσετε μια κύστη μπορεί να οδηγήσει σε:
- Φλεγμονή.
- Λοίμωξη.
- Πόνο.
- Δημιουργία ουλής.
- Υποτροπή της κύστης.
Η ασφαλέστερη αντιμετώπιση γίνεται από δερματολόγο.
Πότε πρέπει να επισκεφθείτε δερματολόγο;
Η εξέταση είναι απαραίτητη όταν:
- Η κύστη μεγαλώνει γρήγορα.
- Εμφανίζει έντονη ερυθρότητα ή πόνο.
- Παρουσιάζει έκκριση πύου ή δύσοσμου υγρού.
- Υποτροπιάζει μετά από προηγούμενη θεραπεία.
- Προκαλεί λειτουργική ή αισθητική ενόχληση.
- Δεν είστε βέβαιοι ότι πρόκειται για κύστη.
Κύστη ή λίπωμα;
| Κύστη | Λίπωμα |
|---|---|
| Περιέχει κερατίνη ή άλλο υλικό | Αποτελείται από λιπώδη ιστό |
| Συχνά έχει κεντρικό πόρο | Δεν έχει πόρο |
| Μπορεί να φλεγμαίνει | Σπάνια φλεγμαίνει |
| Μπορεί να εκκρίνει περιεχόμενο αν ανοίξει | Δεν εκκρίνει υλικό |
| Αντιμετωπίζεται με αφαίρεση όταν χρειάζεται | Αφαιρείται όταν προκαλεί συμπτώματα ή αυξάνεται σε μέγεθος |
Συχνές ερωτήσεις
| Ερώτηση | Απάντηση |
|---|---|
| Είναι οι κύστεις σμηγματογόνων αδένων καρκίνος; | Όχι. Πρόκειται για καλοήθεις βλάβες του δέρματος. |
| Μπορούν να φύγουν μόνες τους; | Μικρές κύστεις μπορεί να παραμείνουν σταθερές για χρόνια, αλλά συνήθως δεν εξαφανίζονται πλήρως χωρίς θεραπεία. |
| Γιατί φλεγμαίνουν; | Η φλεγμονή μπορεί να προκληθεί από ρήξη του τοιχώματος της κύστης ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, από μικροβιακή λοίμωξη. |
| Μπορώ να την πιέσω για να αδειάσει; | Όχι. Αυτό μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές και δεν αφαιρεί το τοίχωμα της κύστης, με αποτέλεσμα να υποτροπιάσει. |
| Πότε χρειάζεται αφαίρεση; | Όταν η κύστη προκαλεί πόνο, φλεγμονή, υποτροπιάζει, μεγαλώνει ή δημιουργεί αισθητική ή λειτουργική ενόχληση. |
Οι κύστεις σμηγματογόνων αδένων είναι πολύ συχνές και στις περισσότερες περιπτώσεις καλοήθεις. Παρότι συνήθως δεν αποτελούν λόγο ανησυχίας, η σωστή διάγνωση και η παρακολούθησή τους από δερματολόγο είναι σημαντικές, ιδιαίτερα όταν εμφανίζουν φλεγμονή, αυξάνονται σε μέγεθος ή προκαλούν ενόχληση. Όταν χρειάζεται θεραπεία, η πλήρης χειρουργική αφαίρεση αποτελεί την πιο αποτελεσματική λύση για την αποφυγή υποτροπών.