Τα χέρια που ιδρώνουν πριν από μια σημαντική συνάντηση, μια εξέταση ή μια αγχωτική στιγμή είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού. Όταν όμως οι παλάμες ιδρώνουν υπερβολικά χωρίς προφανή λόγο, ακόμη και όταν δεν κάνει ζέστη ή δεν υπάρχει σωματική άσκηση, μπορεί να πρόκειται για παλαμιαία υπεριδρωσία.
Η κατάσταση μπορεί να ξεκινήσει από την παιδική ή εφηβική ηλικία και να συνεχιστεί στην ενήλικη ζωή. Για ορισμένους ανθρώπους είναι μια μικρή ενόχληση. Για άλλους, ο ιδρώτας είναι τόσο έντονος ώστε δυσκολεύει τη γραφή, τη χρήση κινητού ή πληκτρολογίου, την εργασία και ακόμη και μια απλή χειραψία.
Γιατί οι παλάμες έχουν τόσο πολλούς ιδρωτοποιούς αδένες;
Οι παλάμες διαθέτουν μεγάλη πυκνότητα εκκρινών ιδρωτοποιών αδένων. Οι συγκεκριμένοι αδένες παράγουν έναν κυρίως υδαρή ιδρώτα και συμμετέχουν στη θερμορρύθμιση.
Η λειτουργία τους ελέγχεται από το αυτόνομο νευρικό σύστημα. Στις παλάμες, όμως, η εφίδρωση επηρεάζεται ιδιαίτερα και από συναισθηματικά ερεθίσματα. Γι’ αυτό μπορεί να παρατηρήσουμε υγρασία στα χέρια όταν υπάρχει άγχος, φόβος, ένταση ή ενθουσιασμός.
Στην πρωτοπαθή παλαμιαία υπεριδρωσία, οι ιδρωτοποιοί αδένες δεν είναι απαραίτητα περισσότεροι ή ανατομικά διαφορετικοί. Το πρόβλημα φαίνεται να βρίσκεται κυρίως στην υπερβολική νευρική διέγερσή τους.
Πότε ο ιδρώτας θεωρείται υπεριδρωσία;
Δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε παθολογική κάθε εφίδρωση των χεριών. Η υπεριδρωσία χαρακτηρίζεται από ιδρώτα μεγαλύτερο από αυτόν που απαιτείται φυσιολογικά για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας και αρκετά έντονο ώστε να δημιουργεί πρακτική ή ψυχολογική επιβάρυνση.
Η πρωτοπαθής παλαμιαία υπεριδρωσία έχει ορισμένα χαρακτηριστικά που βοηθούν στη διάγνωσή της. Συνήθως:
- Εμφανίζεται και στις δύο παλάμες σχετικά συμμετρικά.
- Έχει ξεκινήσει σε μικρή ηλικία.
- Παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα επεισόδια.
- Μπορεί να υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.
- Επηρεάζει καθημερινές δραστηριότητες.
- Συνήθως υποχωρεί κατά τη διάρκεια του ύπνου.
Μερικοί άνθρωποι έχουν παράλληλα υπερβολική εφίδρωση στα πέλματα ή στις μασχάλες.
Είναι το άγχος η αιτία;
Το άγχος μπορεί πράγματι να προκαλέσει ή να εντείνει την εφίδρωση στις παλάμες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η πρωτοπαθής υπεριδρωσία είναι απλώς αποτέλεσμα άγχους.
Συχνά δημιουργείται ένας κύκλος: τα χέρια αρχίζουν να ιδρώνουν, το άτομο ανησυχεί μήπως το παρατηρήσουν οι άλλοι και η συναισθηματική ένταση αυξάνει ακόμη περισσότερο την εφίδρωση.
Η υπεριδρωσία μπορεί, ωστόσο, να εμφανιστεί ακόμη και χωρίς εμφανές στρες ή υψηλή θερμοκρασία.
Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής υπεριδρωσία;
Αυτή είναι μια σημαντική διάκριση.
Στην πρωτοπαθή εστιακή υπεριδρωσία δεν εντοπίζεται άλλη νόσος που να εξηγεί την έντονη εφίδρωση. Η κατάσταση αφορά συνήθως συγκεκριμένες περιοχές, όπως τις παλάμες, τα πέλματα, τις μασχάλες ή το πρόσωπο.
Η δευτεροπαθής υπεριδρωσία, αντίθετα, μπορεί να σχετίζεται με κάποια άλλη κατάσταση ή με φαρμακευτική αγωγή.
Πιθανές αιτίες υπερβολικής εφίδρωσης γενικότερα περιλαμβάνουν ενδοκρινικές και μεταβολικές διαταραχές, υπογλυκαιμία, ορισμένα νευρολογικά προβλήματα, λοιμώξεις και διάφορα φάρμακα. Η εμμηνόπαυση μπορεί επίσης να συνοδεύεται από έντονη εφίδρωση και εξάψεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος έχει ιδρωμένες παλάμες χρειάζεται εκτεταμένο εργαστηριακό έλεγχο. Το ιστορικό και η κλινική εικόνα καθορίζουν εάν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.
Πώς αντιμετωπίζεται η παλαμιαία υπεριδρωσία;
Η θεραπεία επιλέγεται ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και το πόσο επηρεάζουν την καθημερινότητα.
Μία από τις πρώτες επιλογές είναι τα ισχυρά αντιιδρωτικά με άλατα αλουμινίου. Σε αντίθεση με τα αποσμητικά, τα αντιιδρωτικά μειώνουν προσωρινά την ποσότητα του ιδρώτα που φτάνει στην επιφάνεια. Στις παλάμες μπορεί να χρειάζονται υψηλότερες συγκεντρώσεις από αυτές που χρησιμοποιούνται συνήθως στις μασχάλες, αλλά είναι πιθανό να προκαλέσουν ερεθισμό.
Ιδιαίτερα χρήσιμη για τις παλάμες είναι και η ιοντοφόρηση. Τα χέρια τοποθετούνται σε δοχεία με νερό και εφαρμόζεται χαμηλής έντασης ηλεκτρικό ρεύμα μέσω ειδικής συσκευής. Χρειάζονται αρχικά επαναλαμβανόμενες συνεδρίες και στη συνέχεια συνεδρίες συντήρησης.
Πότε χρησιμοποιείται Botox στις παλάμες;
Η βοτουλινική τοξίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν η υπεριδρωσία είναι σημαντική και οι συντηρητικότερες μέθοδοι δεν προσφέρουν ικανοποιητικό αποτέλεσμα.
Οι ενέσεις πραγματοποιούνται σε πολλά σημεία της παλάμης και μειώνουν προσωρινά τη νευρική διέγερση των ιδρωτοποιών αδένων. Το αποτέλεσμα διαρκεί αρκετούς μήνες και στη συνέχεια η θεραπεία μπορεί να επαναληφθεί.
Η εφαρμογή στις παλάμες χρειάζεται εμπειρία, καθώς οι ενέσεις μπορεί να είναι επώδυνες και σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εμφανιστεί παροδική αδυναμία των μικρών μυών του χεριού.
Υπάρχουν επίσης από του στόματος φάρμακα, κυρίως με αντιχολινεργική δράση, για επιλεγμένες περιπτώσεις. Επειδή όμως μπορεί να προκαλέσουν ξηροστομία, θολή όραση, δυσκοιλιότητα, ταχυκαρδία ή δυσκολία στην ούρηση, απαιτούν ιατρική παρακολούθηση.
Υπάρχει χειρουργική αντιμετώπιση;
Η ενδοσκοπική θωρακική συμπαθεκτομή διακόπτει νευρικές οδούς που συμμετέχουν στην υπερβολική εφίδρωση των χεριών και μπορεί να προσφέρει σημαντική μείωση της παλαμιαίας υπεριδρωσίας.
Δεν αποτελεί, όμως, θεραπεία πρώτης επιλογής. Πρόκειται για επεμβατική μέθοδο και μία σημαντική ανεπιθύμητη συνέπεια είναι η αντισταθμιστική εφίδρωση: μετά την επέμβαση μπορεί να εμφανιστεί έντονος ιδρώτας σε άλλες περιοχές του σώματος. Για αυτό εξετάζεται συνήθως μόνο σε σοβαρές περιπτώσεις όταν οι λιγότερο επεμβατικές επιλογές έχουν αποτύχει.
Πότε χρειάζεται ιατρικός έλεγχος;
Η υπερβολική εφίδρωση που υπάρχει συμμετρικά στις παλάμες από την παιδική ή εφηβική ηλικία και σταματά στον ύπνο ταιριάζει περισσότερο στην εικόνα της πρωτοπαθούς υπεριδρωσίας.
Αντίθετα, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή όταν η εφίδρωση εμφανίζεται ξαφνικά σε ενήλικα, αφορά ολόκληρο το σώμα, συμβαίνει έντονα κατά τη διάρκεια της νύχτας ή ξεκίνησε μετά από νέο φάρμακο. Συμπτώματα όπως ανεξήγητη απώλεια βάρους, πυρετός, έντονοι παλμοί ή άλλα νέα συστηματικά ενοχλήματα αποτελούν επίσης λόγο για ιατρική αξιολόγηση, ώστε να διερευνηθεί πιθανή υποκείμενη αιτία.