Γιατί οι πατάτες δεν χρειάζεται να αποκλείονται από μια ισορροπημένη διατροφή

Η πατάτα είναι ένα από τα τρόφιμα που έχουν αποκτήσει άδικα τη φήμη του «παχυντικού». Συχνά είναι από τα πρώτα που περιορίζονται όταν κάποιος θέλει να χάσει βάρος ή να ελέγξει καλύτερα το σάκχαρό του.

Όμως η πατάτα από μόνη της δεν είναι ούτε τηγανητές πατάτες ούτε πατατάκια. Είναι ένα αμυλούχο τρόφιμο που προσφέρει υδατάνθρακες, κάλιο, βιταμίνη C, βιταμίνη Β6 και, ιδιαίτερα όταν καταναλώνεται με τη φλούδα όπου αυτό είναι κατάλληλο, φυτικές ίνες.

Το αν ένα γεύμα με πατάτες είναι ισορροπημένο εξαρτάται πολύ περισσότερο από την ποσότητα, τον τρόπο μαγειρέματος και τα υπόλοιπα τρόφιμα του πιάτου παρά από την παρουσία της ίδιας της πατάτας.

Η πατάτα είναι κυρίως πηγή υδατανθράκων

Διατροφικά, είναι πιο χρήσιμο να σκεφτόμαστε την πατάτα ως αμυλούχο τρόφιμο και όχι απλώς ως «λαχανικό».

Στο πιάτο μας μπορεί να πάρει τη θέση που θα είχαν:

Αυτό σημαίνει ότι ένα γεύμα με κοτόπουλο, πατάτες και σαλάτα μπορεί να είναι εξίσου λογικά οργανωμένο με ένα γεύμα με κοτόπουλο, ρύζι και σαλάτα.

Δεν υπάρχει διατροφικός λόγος να θεωρούμε αυτομάτως το πρώτο «παχυντικό» και το δεύτερο υγιεινό.

Τι μας προσφέρει μια απλή βραστή ή ψητή πατάτα;

Οι πατάτες περιέχουν ελάχιστο λίπος από τη φύση τους.

Παράλληλα προσφέρουν αρκετό κάλιο, ένα μέταλλο που συμμετέχει μεταξύ άλλων στη φυσιολογική λειτουργία των μυών και στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Περιέχουν επίσης βιταμίνη C. Η ποσότητά της επηρεάζεται από την αποθήκευση και το μαγείρεμα, αλλά η πατάτα μπορεί να συμβάλλει στην ημερήσια πρόσληψή της.

Παρέχει ακόμη βιταμίνη Β6 και μικρότερες ποσότητες άλλων μικροθρεπτικών συστατικών.

Δεν είναι λοιπόν απλώς «άμυλο και θερμίδες».

Το πρόβλημα συχνά δεν είναι η πατάτα αλλά το πώς τη μαγειρεύουμε

Ας συγκρίνουμε δύο πιάτα.

Στο πρώτο έχουμε βραστές πατάτες, ψάρι, σαλάτα και λίγο ελαιόλαδο.

Στο δεύτερο έχουμε μια πολύ μεγάλη μερίδα τηγανητές πατάτες με αρκετό αλάτι και λιπαρή σάλτσα.

Το βασικό τρόφιμο είναι το ίδιο. Το τελικό γεύμα όμως είναι διατροφικά πολύ διαφορετικό.

Με το τηγάνισμα η πατάτα απορροφά λίπος και αυξάνεται σημαντικά η ενεργειακή της πυκνότητα. Τα ιδιαίτερα επεξεργασμένα προϊόντα πατάτας μπορεί επίσης να περιέχουν αρκετό αλάτι.

Γι’ αυτό είναι παραπλανητικό να βάζουμε στην ίδια κατηγορία μια βραστή πατάτα και μια μεγάλη μερίδα τηγανητές πατάτες fast food.

Ποιοι τρόποι μαγειρέματος είναι πρακτικότεροι για την καθημερινότητα;

ΤρόποςΤι να γνωρίζουμε
ΒραστήΑπλή επιλογή, χωρίς ανάγκη προσθήκης λίπους
Στον ατμόΔιατηρεί καλή υφή και δεν χρειάζεται πρόσθετο λίπος
Ψητή στον φούρνοΠολύ καλή καθημερινή επιλογή με ελεγχόμενο ελαιόλαδο
Air fryerΜπορεί να δώσει τραγανή υφή με μικρότερη ποσότητα λαδιού
ΠουρέςΜια χαρά επιλογή, αλλά παίζουν ρόλο οι ποσότητες βουτύρου, κρέμας κ.λπ.
ΤηγανητήΚαλύτερα ως περιστασιακή επιλογή παρά ως καθημερινό συνοδευτικό

Δεν χρειάζεται βέβαια να απαγορεύσουμε τις τηγανητές πατάτες. Η συχνότητα και η ποσότητα είναι αυτά που κάνουν τη διαφορά.

«Μα η πατάτα έχει υψηλό γλυκαιμικό δείκτη»

Πράγματι, αρκετές ποικιλίες και τρόποι παρασκευής της πατάτας μπορούν να έχουν σχετικά υψηλό γλυκαιμικό δείκτη.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλες οι πατάτες προκαλούν ακριβώς την ίδια απόκριση ούτε ότι ο γλυκαιμικός δείκτης ενός μεμονωμένου τροφίμου αρκεί για να κρίνουμε ολόκληρη τη διατροφή.

Η γλυκαιμική απόκριση επηρεάζεται από:

Στην πραγματική ζωή σπάνια τρώμε μία σκέτη πατάτα ως μοναδικό γεύμα.

Συνδυάστε την πατάτα με πρωτεΐνη και λαχανικά

Αυτό είναι ίσως το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε.

Αντί για ένα τεράστιο πιάτο σκέτες πατάτες, οργανώστε το γεύμα περίπου ως εξής:

πατάτα + πηγή πρωτεΐνης + αρκετά λαχανικά + λίγο καλό λίπος.

Για παράδειγμα:

Βραστές πατάτες + ψάρι + χωριάτικη σαλάτα.

Πατάτες φούρνου + κοτόπουλο + μπρόκολο.

Πατατοσαλάτα + τόνος + φασολάκια + ντομάτα.

Πατάτα ψητή + γιαούρτι + σαλάτα + μυρωδικά.

Πατάτες + ρεβίθια + πιπεριές + πράσινη σαλάτα.

Έτσι η πατάτα γίνεται μέρος ενός σύνθετου γεύματος και όχι η μοναδική πηγή ενέργειας.

Πόση πατάτα είναι μια λογική μερίδα;

Δεν υπάρχει μία ιδανική ποσότητα για όλους.

Ως πρακτική αφετηρία, για αρκετούς ενήλικες μια μερίδα μπορεί να είναι περίπου μία μέτρια έως δύο μικρότερες πατάτες, ανάλογα φυσικά με το υπόλοιπο γεύμα.

Κάποιος με υψηλή σωματική δραστηριότητα μπορεί να χρειάζεται μεγαλύτερη ποσότητα. Κάποιος με μικρότερες ενεργειακές ανάγκες ίσως χορταίνει με λιγότερη.

Αν υπάρχουν ήδη ψωμί, ρύζι ή άλλο αμυλούχο τρόφιμο στο ίδιο γεύμα, δεν χρειάζεται απαραίτητα μεγάλη ποσότητα πατάτας επιπλέον.

Η λογική είναι να αντιμετωπίζουμε την πατάτα ως μέρος της πηγής υδατανθράκων του γεύματος.

Πατάτες και απώλεια βάρους: χρειάζεται να τις κόψουμε;

Όχι.

Η απώλεια σωματικού λίπους εξαρτάται κυρίως από το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο σε βάθος χρόνου και όχι από την αφαίρεση ενός συγκεκριμένου τροφίμου.

Μάλιστα, οι απλές βραστές πατάτες μπορούν να είναι αρκετά χορταστικές.

Το πρόβλημα εμφανίζεται συχνότερα όταν η πατάτα συνοδεύεται από πολύ λάδι, βούτυρο, τυριά και σάλτσες ή όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες ως τηγανητή.

Σκεφτείτε τη διαφορά ανάμεσα σε:

250 γρ. βραστές πατάτες με γιαούρτι και σαλάτα

και

250 γρ. τηγανητές πατάτες με μαγιονέζα.

Δεν είναι η ίδια διατροφική επιλογή επειδή και οι δύο περιέχουν πατάτα.

Τι αλλάζει όταν αφήσουμε τις μαγειρεμένες πατάτες να κρυώσουν;

Όπως συμβαίνει και με το ρύζι, όταν η μαγειρεμένη πατάτα ψύχεται, ένα μέρος του αμύλου της αναδιοργανώνεται και γίνεται περισσότερο ανθεκτικό στην πέψη.

Δημιουργείται δηλαδή περισσότερο ανθεκτικό άμυλο.

Το ανθεκτικό άμυλο δεν πέπτεται πλήρως στο λεπτό έντερο και ένα μέρος του φτάνει στο παχύ έντερο, όπου μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τα βακτήρια του εντέρου.

Γι’ αυτό μια πατατοσαλάτα που έχει παρασκευαστεί από σωστά ψυγμένες βραστές πατάτες μπορεί να έχει διαφορετική ποσότητα ανθεκτικού αμύλου από τις ίδιες πατάτες όταν καταναλώνονται καυτές αμέσως μετά το μαγείρεμα.

Δεν σημαίνει ότι οι κρύες πατάτες «δεν έχουν θερμίδες». Η διαφορά είναι πολύ πιο περιορισμένη.

Μια πατατοσαλάτα μπορεί να είναι πλήρες γεύμα

Αντί να αντιμετωπίζετε την πατατοσαλάτα ως συνοδευτικό γεμάτο μαγιονέζα, δοκιμάστε να τη μετατρέψετε σε κύριο γεύμα.

Χρησιμοποιήστε:

1–2 μικρές βραστές πατάτες + 1 μικρή κονσέρβα τόνο + ντομάτα + αγγούρι + φασολάκια + κρεμμύδι + ελαιόλαδο + λεμόνι + μουστάρδα.

Έχετε έτσι υδατάνθρακες από την πατάτα, πρωτεΐνη από τον τόνο, φυτικές ίνες και μικροθρεπτικά συστατικά από τα λαχανικά και καλά λιπαρά από το ελαιόλαδο.

Για φυτική εκδοχή, αντικαταστήστε τον τόνο με φασόλια ή ρεβίθια.

Να τρώμε τη φλούδα;

Όταν η φλούδα είναι σε καλή κατάσταση και η πατάτα έχει πλυθεί και καθαριστεί σχολαστικά, μπορεί να καταναλωθεί.

Έτσι κρατάμε περισσότερες φυτικές ίνες και αξιοποιούμε μεγαλύτερο μέρος του τροφίμου.

Υπάρχει όμως μια σημαντική εξαίρεση.

Πατάτες που έχουν πρασινίσει έντονα, έχουν πολλούς βλαστούς ή είναι πολύ πικρές μπορεί να περιέχουν αυξημένες συγκεντρώσεις γλυκοαλκαλοειδών. Δεν είναι καλή ιδέα να προσπαθούμε απλώς να «σώσουμε» μια πατάτα που έχει πρασινίσει εκτεταμένα.

Αποθηκεύστε τις πατάτες σε δροσερό, σκοτεινό μέρος ώστε να περιορίζεται το πρασίνισμα και η βλάστηση.

Τι να κάνετε αυτή την εβδομάδα

Αν έχετε αποκλείσει τις πατάτες επειδή θεωρείτε ότι «παχαίνουν», δοκιμάστε να τις επαναφέρετε με διαφορετικό τρόπο.

Αγοράστε μερικές πατάτες και οργανώστε τρία διαφορετικά γεύματα:

Δευτέρα: ψάρι + βραστές πατάτες + σαλάτα.

Τετάρτη: κοτόπουλο + πατάτες φούρνου + ψητά λαχανικά.

Παρασκευή: πατατοσαλάτα με τόνο ή ρεβίθια και πολλά λαχανικά.

Χρησιμοποιήστε την πατάτα ως το αμυλούχο μέρος του γεύματος, όχι ως επιπλέον συνοδευτικό δίπλα σε μεγάλες ποσότητες ψωμιού και άλλων αμυλούχων τροφίμων.

Αυτή η μικρή αλλαγή βοηθά να φύγουμε από τη λογική του «επιτρέπεται ή απαγορεύεται».

Η πατάτα δεν χρειάζεται ούτε να εξιδανικεύεται ούτε να φοβίζει. Βραστή, ψητή ή σε μια ισορροπημένη πατατοσαλάτα μπορεί να αποτελεί μια θρεπτική, οικονομική και ιδιαίτερα χορταστική πηγή υδατανθράκων.

Exit mobile version