Τα σκασμένα χείλη είναι ιδιαίτερα συχνά και τις περισσότερες φορές οφείλονται σε απλούς παράγοντες, όπως το κρύο, ο ξηρός αέρας ή το συχνό γλείψιμο των χειλιών. Όταν όμως το πρόβλημα επιμένει, επανέρχεται συνεχώς ή συνοδεύεται από έντονη ερυθρότητα, πόνο, πληγές και απολέπιση, μπορεί να υπάρχει κάποια μορφή χειλίτιδας που χρειάζεται πιο συγκεκριμένη αντιμετώπιση.
Ο όρος χειλίτιδα δεν περιγράφει μία συγκεκριμένη πάθηση. Σημαίνει φλεγμονή των χειλιών και μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες: από έναν απλό ερεθισμό μέχρι αλλεργία, λοίμωξη ή χρόνια βλάβη από τον ήλιο.
Γιατί τα χείλη ξηραίνονται τόσο εύκολα;
Η επιφάνεια των χειλιών έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από το υπόλοιπο δέρμα του προσώπου και είναι περισσότερο ευάλωτη στην απώλεια υγρασίας.
Κρύος αέρας, χαμηλή υγρασία, αέρας, θέρμανση εσωτερικών χώρων και παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο μπορούν να προκαλέσουν ξηρότητα.
Το αποτέλεσμα είναι αίσθημα τραβήγματος, λεπτή απολέπιση και τελικά μικρές ρωγμές.
Εάν το πρόβλημα εμφανίζεται κυρίως τον χειμώνα και υποχωρεί με συστηματική προστασία και ενυδάτωση, η αιτία είναι συχνά περιβαλλοντική.
Το γλείψιμο των χειλιών μπορεί να επιδεινώνει το πρόβλημα
Όταν τα χείλη είναι ξηρά, η φυσική αντίδραση πολλών ανθρώπων είναι να τα γλείφουν.
Προσωρινά φαίνεται ότι ενυδατώνονται. Στην πραγματικότητα, όμως, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος.
Η επαναλαμβανόμενη επαφή με το σάλιο και ο συνεχής κύκλος διαβροχής και στεγνώματος διαταράσσουν τον προστατευτικό φραγμό. Έτσι τα χείλη γίνονται ακόμη πιο ξηρά, κόκκινα και ερεθισμένα.
Μερικές φορές η φλεγμονή επεκτείνεται και στο δέρμα γύρω από το στόμα, ακριβώς στα σημεία που μπορεί να φτάσει η γλώσσα. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως ερεθιστική χειλίτιδα από γλείψιμο.
Μήπως προκαλεί αλλεργία το ίδιο το lip balm;
Είναι πιθανό.
Ένα συχνό λάθος είναι η συνεχής αλλαγή προϊόντων όταν τα χείλη παραμένουν σκασμένα. Ορισμένα lip balms, κραγιόν, οδοντόκρεμες και άλλα προϊόντα στοματικής υγιεινής περιέχουν αρώματα, γεύσεις, συντηρητικά ή άλλες ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργική χειλίτιδα εξ επαφής.
Η εικόνα μπορεί να περιλαμβάνει ξηρότητα, ερυθρότητα, απολέπιση, κνησμό, κάψιμο και μικρές ρωγμές.
Ακόμη και ένα προϊόν που χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν αποκλείεται να γίνει πρόβλημα. Η αλλεργική ευαισθητοποίηση μπορεί να αναπτυχθεί μετά από επανειλημμένες εκθέσεις.
Όταν υπάρχει τέτοια υποψία, ο δερματολόγος μπορεί να προτείνει ειδικές δοκιμασίες επαφής ώστε να αναζητηθεί το υπεύθυνο αλλεργιογόνο.
Όταν σκάνε κυρίως οι γωνίες του στόματος
Οι επώδυνες ρωγμές στις δύο άκρες του στόματος έχουν διαφορετική σημασία από τη γενικευμένη ξηρότητα των χειλιών.
Η κατάσταση ονομάζεται γωνιακή χειλίτιδα.
Συχνά δημιουργείται όταν συσσωρεύεται σάλιο στις γωνίες του στόματος και προκαλεί χρόνιο ερεθισμό. Στην περιοχή μπορεί στη συνέχεια να αναπτυχθούν μικροοργανισμοί, όπως ζυμομύκητες του γένους Candida ή βακτήρια.
Η γωνιακή χειλίτιδα μπορεί να εμφανιστεί ευκολότερα σε ανθρώπους με οδοντοστοιχίες, βαθιές πτυχές στις γωνίες του στόματος ή συχνή διαβροχή της περιοχής.
Όταν επανέρχεται συνεχώς, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει και άλλους προδιαθεσικούς παράγοντες.
Μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη σιδήρου ή βιταμινών;
Ναι, αλλά δεν αποτελεί την εξήγηση για κάθε περίπτωση σκασμένων χειλιών.
Η έλλειψη σιδήρου και ορισμένες διατροφικές ελλείψεις, όπως ανεπάρκεια συγκεκριμένων βιταμινών του συμπλέγματος Β, μπορούν να σχετίζονται με χειλίτιδα, ιδιαίτερα με επαναλαμβανόμενες βλάβες στις γωνίες του στόματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να λαμβάνονται συμπληρώματα χωρίς έλεγχο.
Εάν υπάρχουν συχνές υποτροπές μαζί με άλλα συμπτώματα, όπως έντονη κόπωση, ωχρότητα ή άλλες ενδείξεις ανεπάρκειας, ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι χρειάζονται εξετάσεις αίματος.
Η θεραπεία έχει νόημα όταν υπάρχει πραγματικά τεκμηριωμένη έλλειψη.
Ποια φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν πολύ ξηρά χείλη;
Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η ισοτρετινοΐνη, η οποία χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων μορφών ακμής.
Η ξηρότητα και η χειλίτιδα είναι πολύ συχνές κατά τη θεραπεία και μπορεί να είναι αρκετά έντονες.
Και άλλα φάρμακα μπορούν να επηρεάσουν την υγρασία του στόματος ή του δέρματος και να συμβάλουν έμμεσα στο πρόβλημα.
Εάν τα χείλη άρχισαν να σκάνε έντονα μετά την έναρξη μιας νέας θεραπείας, είναι χρήσιμο να αναφερθεί στον θεράποντα γιατρό. Δεν πρέπει όμως να διακόπτεται αυθαίρετα ένα συνταγογραφημένο φάρμακο.
Τι είναι η ακτινική χειλίτιδα;
Τα χρόνια σκασμένα ή λεπιδώδη χείλη, ιδιαίτερα το κάτω χείλος, δεν πρέπει πάντοτε να θεωρούνται απλή ξηρότητα.
Η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει ακτινική χειλίτιδα. Πρόκειται για βλάβη που σχετίζεται με τη μακροχρόνια ηλιακή έκθεση και θεωρείται προκαρκινική κατάσταση, καθώς ένα ποσοστό περιπτώσεων μπορεί να εξελιχθεί σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.
Το κάτω χείλος μπορεί να παρουσιάζει επίμονη τραχύτητα, ξηρότητα, λέπια, αλλοίωση του φυσιολογικού ορίου του ή περιοχές διαφορετικού χρώματος.
Ιδιαίτερα μια πληγή που δεν επουλώνεται, μια σκληρή περιοχή, επαναλαμβανόμενη αιμορραγία ή ένα επίμονο έλκος χρειάζονται δερματολογική εξέταση.
Πώς αντιμετωπίζονται τα συχνά σκασμένα χείλη;
Όταν δεν υπάρχει συγκεκριμένη δερματοπάθεια, η απλή περιποίηση είναι συνήθως η καλύτερη.
Μια ουδέτερη, λιπαρή προστατευτική αλοιφή χωρίς άρωμα και γεύση μπορεί να εφαρμόζεται αρκετές φορές μέσα στην ημέρα και πριν από τον ύπνο. Η βαζελίνη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα απλού αποφρακτικού παράγοντα που μειώνει την απώλεια νερού.
Το γλείψιμο, το δάγκωμα και το τράβηγμα των ξερών κομματιών πρέπει να αποφεύγονται.
Χρειάζεται επίσης προστασία από τον ήλιο με κατάλληλο προϊόν χειλιών με υψηλό δείκτη προστασίας, ιδιαίτερα σε άτομα που περνούν πολλές ώρες σε εξωτερικούς χώρους.
Εάν υπάρχει υποψία ερεθισμού ή αλλεργίας, έχει νόημα να απλοποιηθεί προσωρινά η περιποίηση αντί να προστεθούν περισσότερα προϊόντα.
Πότε χρειάζεται εξέταση από δερματολόγο;
Ένα επεισόδιο ξηρών χειλιών μετά από κρύο καιρό συνήθως δεν προκαλεί ανησυχία.
Δερματολογικός έλεγχος είναι χρήσιμος όταν το πρόβλημα διαρκεί για εβδομάδες, υποτροπιάζει συνεχώς ή δεν βελτιώνεται παρά τη σωστή προστασία.
Εξέταση χρειάζεται επίσης όταν υπάρχουν έντονος πόνος, πρήξιμο, εκτεταμένες κρούστες, επίμονες ρωγμές στις γωνίες του στόματος ή σημαντική φλεγμονή γύρω από τα χείλη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει μια αλλοίωση που βρίσκεται συνεχώς στο ίδιο σημείο. Ένα επίμονα τραχύ, σκληρό, αιμορραγικό ή ελκωμένο σημείο στο χείλος που δεν επουλώνεται δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται επ’ αόριστον με lip balm. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται εξέταση ώστε να αποκλειστεί ακτινική χειλίτιδα ή άλλη βλάβη που απαιτεί ειδική θεραπεία.
