Ένα δέρμα που μέχρι πρόσφατα ανεχόταν σχεδόν όλα τα καλλυντικά μπορεί ξαφνικά να αρχίσει να τσούζει, να καίει, να κοκκινίζει ή να αντιδρά σε προϊόντα που χρησιμοποιούνταν χωρίς πρόβλημα για χρόνια. Η αλλαγή αυτή είναι συχνή και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το δέρμα «άλλαξε τύπο».
Ο όρος ευαίσθητο δέρμα δεν αποτελεί συγκεκριμένη διάγνωση. Περιγράφει ένα σύνολο συμπτωμάτων που μπορεί να οφείλονται σε διαταραχή του δερματικού φραγμού, υπερβολική περιποίηση, ξηροδερμία, δερματίτιδα, ροδόχρου νόσο ή άλλους παράγοντες.
Το σημαντικό είναι να αναζητηθεί τι άλλαξε λίγο πριν ξεκινήσει η ευαισθησία.
Τι σημαίνει πραγματικά «ευαίσθητο δέρμα»;
Η ευαισθησία μπορεί να εκδηλώνεται με:
- κάψιμο ή τσούξιμο,
- κνησμό,
- αίσθημα τραβήγματος,
- ερυθρότητα,
- ξηρότητα και απολέπιση,
- δυσανεξία σε καλλυντικά,
- έντονη αντίδραση στη ζέστη ή στο κρύο.
Μερικές φορές υπάρχουν εμφανείς αλλοιώσεις. Άλλοτε το δέρμα φαίνεται απολύτως φυσιολογικό, αλλά ο ασθενής αισθάνεται έντονο κάψιμο ή τσούξιμο μόλις εφαρμόσει κάποιο προϊόν.
Ακριβώς για αυτό η ευαισθησία δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από την εμφάνιση.
Μήπως έχει διαταραχθεί ο δερματικός φραγμός;
Ο δερματικός φραγμός αποτελεί την εξωτερική προστατευτική ασπίδα της επιδερμίδας. Περιορίζει την απώλεια νερού και προστατεύει από ερεθιστικές ουσίες και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Όταν διαταραχθεί, το δέρμα χάνει ευκολότερα υγρασία και εξωτερικές ουσίες μπορούν να διεισδύσουν ευκολότερα.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένας συνδυασμός ξηρότητας, ερυθρότητας και καύσου.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ξαφνικά ακόμη και μια ενυδατική ή ένα αντηλιακό που παλαιότερα ήταν καλά ανεκτά αρχίζουν να προκαλούν τσούξιμο.
Όταν η περιποίηση γίνεται υπερβολική
Μία από τις συχνότερες αιτίες αιφνίδιας ευαισθησίας είναι η χρήση πολλών δραστικών συστατικών ταυτόχρονα.
Ρετινόλη και άλλα ρετινοειδή, γλυκολικό οξύ, σαλικυλικό οξύ, ισχυρά προϊόντα κατά της ακμής και συχνή απολέπιση μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται χωρίς σταδιακή προσαρμογή.
Το καθημερινό scrub ή οι βούρτσες καθαρισμού μπορούν να επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο το πρόβλημα.
Η έντονη απολέπιση δεν αποτελεί ένδειξη ότι μια θεραπεία «δουλεύει καλύτερα». Όταν υπάρχουν κάψιμο, ερυθρότητα και συνεχής απολέπιση, πιθανότερο είναι ότι το δέρμα έχει ερεθιστεί.
Μπορεί ένα προϊόν που χρησιμοποιούσα χρόνια να αρχίσει ξαφνικά να με ενοχλεί;
Ναι, και εδώ χρειάζεται να διακρίνουμε τον ερεθισμό από την πραγματική αλλεργία.
Η αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε ένα προϊόν που χρησιμοποιούνταν επί χρόνια. Αυτό συμβαίνει επειδή η αλλεργική ευαισθητοποίηση μπορεί να αναπτυχθεί μετά από επανειλημμένες εκθέσεις.
Αρώματα, συντηρητικά, βαφές μαλλιών και διάφορα συστατικά καλλυντικών αποτελούν πιθανά αλλεργιογόνα.
Συχνά υπάρχουν κνησμός, ερυθρότητα, απολέπιση και μερικές φορές πρήξιμο.
Όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας, οι ειδικές δοκιμασίες επαφής μπορούν σε επιλεγμένες περιπτώσεις να βοηθήσουν στην αναγνώριση του υπεύθυνου παράγοντα.
Η ροδόχρους νόσος μπορεί να ξεκινήσει ως «ευαισθησία»;
Ναι. Η ροδόχρους νόσος δεν εμφανίζεται πάντα εξαρχής με έντονη μόνιμη ερυθρότητα ή σπυράκια.
Σε ορισμένους ανθρώπους ένα από τα πρώτα προβλήματα είναι ότι το πρόσωπο αρχίζει να αντιδρά πολύ περισσότερο στα καλλυντικά. Υπάρχει κάψιμο, τσούξιμο και εύκολο κοκκίνισμα.
Η ζέστη, η έκθεση στον ήλιο, το αλκοόλ, η έντονη άσκηση και τα πικάντικα φαγητά μπορεί να προκαλούν εξάρσεις.
Με τον χρόνο μπορεί να εμφανιστεί πιο σταθερή ερυθρότητα, ορατά μικρά αγγεία ή φλεγμονώδεις βλάβες.
Επομένως, όταν η «ευαισθησία» συνοδεύεται από επαναλαμβανόμενο flushing στο κέντρο του προσώπου, αξίζει να εξεταστεί η πιθανότητα ροδόχρου νόσου.
Τι ρόλο παίζουν ο καιρός και το περιβάλλον;
Το δέρμα μπορεί να γίνει προσωρινά περισσότερο ευαίσθητο λόγω αλλαγών στο περιβάλλον.
Χαμηλή υγρασία, κρύος αέρας, έντονη θέρμανση εσωτερικών χώρων, ζέστη και συχνή έκθεση στον ήλιο μπορούν να επηρεάσουν τον δερματικό φραγμό.
Για αυτό κάποιος μπορεί να χρησιμοποιεί την ίδια ρουτίνα όλο το καλοκαίρι χωρίς πρόβλημα και να αρχίσει να παρουσιάζει ερεθισμό όταν αλλάξει ο καιρός.
Παρόμοια προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από μεγάλα ταξίδια, ιδιαίτερα όταν υπάρχει απότομη μετάβαση σε διαφορετικό κλίμα.
Μπορούν να επηρεάσουν οι ορμονικές αλλαγές;
Οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να αλλάξουν την υγρασία, την παραγωγή σμήγματος και γενικότερα τη λειτουργία του δέρματος.
Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές κατά την περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση. Η μείωση των οιστρογόνων συνδέεται με μεγαλύτερη ξηρότητα και αλλαγές στη λειτουργία του δερματικού φραγμού.
Έτσι, προϊόντα που χρησιμοποιούνταν για χρόνια μπορεί να αρχίσουν να φαίνονται πιο ερεθιστικά.
Παράλληλα μπορεί να επιδεινωθούν προϋπάρχουσες καταστάσεις όπως το έκζεμα ή η ροδόχρους νόσος.
Μπορεί το ξηρό δέρμα να γίνει πιο ευαίσθητο;
Η ξηροδερμία και η ευαισθησία συχνά συνυπάρχουν.
Όταν μειώνεται η υγρασία και διαταράσσονται τα λιπίδια της κεράτινης στιβάδας, το δέρμα αντιδρά περισσότερο σε σαπούνια, καλλυντικά, θερμοκρασιακές αλλαγές και τριβή.
Έτσι δημιουργείται εύκολα ένας φαύλος κύκλος: το δέρμα είναι ξηρό, χρησιμοποιούνται περισσότερα προϊόντα για να διορθωθεί, κάποια από αυτά προκαλούν επιπλέον ερεθισμό και τελικά η ευαισθησία γίνεται εντονότερη.
Τι να κάνετε όταν το δέρμα αρχίσει ξαφνικά να αντιδρά
Σε αυτή τη φάση, η απλοποίηση της περιποίησης είναι συνήθως πιο χρήσιμη από την προσθήκη νέων προϊόντων.
Προσωρινά μπορεί να χρειαστεί να διακοπούν τα scrub, τα ισχυρά οξέα και άλλα δραστικά προϊόντα που προκαλούν ερεθισμό. Ένα ήπιο καθαριστικό και μια απλή ενυδατική χωρίς άρωμα μπορούν να αποτελέσουν τη βάση της περιποίησης.
Συστατικά όπως τα κεραμίδια και η γλυκερίνη μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της υγρασίας και στην υποστήριξη του δερματικού φραγμού.
Στο πρόσωπο χρειάζεται επίσης καθημερινή φωτοπροστασία. Αν ένα συγκεκριμένο αντηλιακό προκαλεί επανειλημμένα έντονο κάψιμο, δεν χρειάζεται να συνεχίζεται με το σκεπτικό ότι «πρέπει να το συνηθίσει» το δέρμα.
Όταν υποχωρήσει ο ερεθισμός, τα απαραίτητα δραστικά προϊόντα μπορούν να επανεισαχθούν σταδιακά, εφόσον είναι κατάλληλα για τη συγκεκριμένη περίπτωση.
Πότε η ξαφνική ευαισθησία χρειάζεται δερματολόγο;
Δερματολογική εξέταση είναι χρήσιμη όταν το πρόβλημα επιμένει για εβδομάδες παρά την απλοποίηση της περιποίησης ή όταν το δέρμα αντιδρά σχεδόν σε κάθε προϊόν.
Επίσης χρειάζεται αξιολόγηση όταν υπάρχουν επίμονη ερυθρότητα, έντονος κνησμός, οίδημα, σημαντική απολέπιση, φυσαλίδες ή βλάβες γύρω από τα μάτια και το στόμα.
Η εξέταση μπορεί να αποκαλύψει ότι πίσω από το «ευαίσθητο δέρμα» βρίσκεται ροδόχρους νόσος, έκζεμα, ερεθιστική ή αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής και επομένως απαιτείται στοχευμένη θεραπεία.
Η χρονική στιγμή της αλλαγής είναι συχνά το σημαντικότερο στοιχείο. Ένα νέο καλλυντικό, η αύξηση της συχνότητας ενός ρετινοειδούς, μια αισθητική θεραπεία, μια αλλαγή εποχής ή η εμφάνιση επίμονου flushing μπορούν να εξηγήσουν γιατί ένα προηγουμένως ανθεκτικό δέρμα άρχισε ξαφνικά να αντιδρά διαφορετικά.
