Ένας θάνατος στην οικογένεια φέρνει πάντα ερωτήματα που δεν περίμενες. Ποιος κληρονομεί, τι χρωστούσε ο άνθρωπος που έφυγε, τι γίνεται με το σπίτι. Από φέτος οι απαντήσεις αλλάζουν, γιατί αλλάζει ο νόμος που τις καθορίζει.
Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα αλλάζει ριζικά με τον νόμο 5303/2026 (ΦΕΚ Α’ 81/22.05.2026). Αν περιμένεις κληρονομιά ή σκέφτεσαι τη διαθήκη σου, αξίζει να δεις αναλυτικά και με απλά λόγια τι αλλάζει και πώς σε επηρεάζει άμεσα.
Η πιο σημαντική αλλαγή αφορά τα χρέη. Μέχρι σήμερα, αν κληρονομούσες κάποιον με χρέη, κινδύνευες να πληρώσεις με τη δική σου περιουσία, εκτός αν ζητούσες το ευεργέτημα απογραφής μέσα σε ορισμένη προθεσμία. Με τον νέο νόμο, η περιορισμένη ευθύνη γίνεται ο κανόνας. Δεν ευθύνεσαι με ό,τι έχεις δικό σου, εκτός αν δηλώσεις διαφορετικά στον γραμματέα ή αν διαχειριστείς την κληρονομιά με τρόπο που παραβιάζει τη νόμιμη σειρά ικανοποίησης των δανειστών του.
Αλλάζει και η νόμιμη μοίρα. Δεν είναι πια ποσοστό σε ακίνητο ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. Γίνεται χρηματική αξίωση, ίση με το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας. Αν δηλαδή διεκδικείς νόμιμη μοίρα, παίρνεις χρήματα, όχι μερίδιο στο σπίτι.
Ο νόμος φέρνει και θεσμούς που δεν υπήρχαν πριν. Η κληρονομική σύμβαση επιτρέπει σε δύο μέρη να συμφωνήσουν εκ των προτέρων πώς θα μοιραστεί μια περιουσία. Ο σύντροφος ελεύθερης ένωσης αποκτά δικαίωμα κληρονομιάς αν η συμβίωση κράτησε τρία χρόνια ή υπάρχουν κοινά παιδιά. Και όποιος φρόντισε κάποιον για έξι μήνες και πάνω μέσα στην τελευταία τριετία, μπορεί να διεκδικήσει κληροδοσία φροντιστή.
Η προθεσμία για αποποίηση παραμένει στο ίδιο σημείο, τέσσερις μήνες από τη στιγμή που έμαθες για την κληρονομιά, ή δώδεκα μήνες αν ζεις στο εξωτερικό.
Όλες αυτές οι αλλαγές ισχύουν για θανάτους από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Για θανάτους πριν από αυτή την ημερομηνία, ισχύει το παλιό καθεστώς, με μια εξαίρεση: αν η διανομή της κληρονομιάς δεν έχει γίνει ακόμα μέσω αγωγής, μπορεί να εφαρμοστεί σε αυτήν ο νέος νόμος.
Αν θέλεις να δεις αναλυτικά όλες τις αλλαγές, άρθρο προς άρθρο, με απλά λόγια και χωρίς νομικίστικη γλώσσα, ο Οδηγός Κληρονομιάς έχει πλήρη ανάλυση, ελεγμένη από δικηγόρο: https://odigosklironomias.gr/neos-nomos-klironomias-5303-2026/