Στην ανεργία, το δυσκολότερο κομμάτι δεν είναι πάντα το οικονομικό. Είναι η αλλαγή στη μέρα. Το ξυπνητήρι που δεν χτυπά πια, οι ώρες που απλώνονται χωρίς σχήμα, η αίσθηση ότι όλοι γύρω σου κάπου πηγαίνουν ενώ εσύ περιμένεις. Στην αρχή μοιάζει με διάλειμμα. Μετά από μερικούς μήνες γίνεται βάρος.
Οι ψυχολόγοι που ασχολούνται με την εργασία περιγράφουν εδώ και δεκαετίες αυτό το φαινόμενο. Η δουλειά δεν μας δίνει μόνο εισόδημα. Μας δίνει δομή στον χρόνο, επαφή με άλλους ανθρώπους, έναν στόχο και μια κοινωνική θέση. Όταν χάνεται, χάνονται όλα μαζί, και ο άνθρωπος καλείται να τα αναπληρώσει μόνος του. Γι’ αυτό η ανεργία συχνά συνοδεύεται από κούραση, απομόνωση και μια διάχυτη αμφιβολία για τις ικανότητές σου, ακόμα και σε ανθρώπους με πολλά χρόνια επιτυχημένης δουλειάς. Όσο μεγαλώνει το διάστημα εκτός αγοράς, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να στείλεις το επόμενο βιογραφικό ή να σηκώσεις το τηλέφωνο για μια συνέντευξη. Δεν πρόκειται για τεμπελιά, όπως κάποιοι βιάζονται να πουν, αλλά για μια φυσιολογική αντίδραση σε μια κατάσταση που φθείρει.
Μια οργανωμένη εκπαίδευση μπορεί να λειτουργήσει εδώ με τρόπο που δεν φαίνεται στα πρώτα κριτήρια επιλογής. Πέρα από τις γνώσεις, προσφέρει ένα πρόγραμμα: συγκεκριμένες ώρες, συγκεκριμένο μέρος ή συγκεκριμένη διαδικτυακή τάξη, συγκεκριμένες εργασίες με προθεσμία. Προσφέρει συμμαθητές, που συχνά βρίσκονται σε παρόμοια θέση και μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες. Και προσφέρει κάτι που μετράει πολύ, την αίσθηση ότι προχωράς, έστω και με μικρά βήματα.
Τα επιδοτούμενα προγράμματα για ανέργους συνδυάζουν αυτή τη δομή με ένα οικονομικό στήριγμα, αφού η συμμετοχή συνήθως συνοδεύεται από εκπαιδευτικό επίδομα. Για πολλούς ανθρώπους αυτό είναι το στοιχείο που κάνει τη συμμετοχή εφικτή, γιατί ο χρόνος που αφιερώνουν στην κατάρτιση δεν μοιάζει πια με χρόνο που «χάνεται» από την αναζήτηση εργασίας. Χρειάζεται ωστόσο να τα προσεγγίσει κανείς με καθαρό μυαλό: να επιλέξει αντικείμενο που έχει ζήτηση στην περιοχή του ή που ταιριάζει με όσα ήδη ξέρει, και όχι απλώς το πρώτο διαθέσιμο.
Μια πρακτική σκέψη για όσους βρίσκονται σε αυτή τη θέση. Δοκιμάστε να αντιμετωπίσετε την περίοδο της κατάρτισης σαν μια κανονική δουλειά. Ξυπνήστε την ίδια ώρα, ντυθείτε σαν να βγαίνετε, κρατήστε ένα τετράδιο με ό,τι μαθαίνετε και ό,τι σας δυσκολεύει. Μιλήστε με τους εκπαιδευτές και τους συμμαθητές σας για θέσεις εργασίας που ακούτε, γιατί πολλές προσλήψεις, ειδικά σε μικρότερες πόλεις, γίνονται ακόμα από στόμα σε στόμα. Αυτές οι μικρές συνήθειες χτίζουν ξανά τον ρυθμό που είχε χαθεί.
Κανένα πρόγραμμα, όσο καλό κι αν είναι, δεν εγγυάται δουλειά την επόμενη μέρα. Θα ήταν ανειλικρινές να το υποσχεθεί κανείς. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να σε βρει η επόμενη ευκαιρία σε καλύτερη κατάσταση: πιο ενημερωμένο, πιο σίγουρο, με μια πρόσφατη εμπειρία να διηγηθείς στη συνέντευξη αντί για ένα κενό στο βιογραφικό. Και μερικές φορές αυτή η διαφορά είναι αρκετή.