Ο ψευδάργυρος είναι ένα από τα σημαντικότερα ιχνοστοιχεία για τον ανθρώπινο οργανισμό. Αν και απαιτείται σε μικρές ποσότητες, συμμετέχει σε εκατοντάδες βιολογικές διεργασίες που σχετίζονται με την ανάπτυξη, την άμυνα του οργανισμού, την επούλωση των ιστών και τη φυσιολογική λειτουργία πολλών οργάνων.
Επειδή ο οργανισμός δεν μπορεί να αποθηκεύσει μεγάλες ποσότητες ψευδαργύρου, είναι απαραίτητο να τον προσλαμβάνει καθημερινά μέσω της διατροφής. Μια ισορροπημένη διατροφή καλύπτει συνήθως τις ανάγκες των περισσότερων ανθρώπων, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ανεπάρκεια.
Στην καθημερινή μου πρακτική ως διαιτολόγος, συναντώ αρκετούς ανθρώπους που αναζητούν συμπληρώματα ψευδαργύρου για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού. Ωστόσο, για όσους δεν έχουν έλλειψη, η καλύτερη στρατηγική παραμένει η κατανάλωση τροφών που τον περιέχουν φυσικά και η αποφυγή της αλόγιστης χρήσης συμπληρωμάτων.
Τι είναι ο ψευδάργυρος;
Ο ψευδάργυρος είναι ένα απαραίτητο ιχνοστοιχείο που συμμετέχει στη λειτουργία περισσότερων από 300 ενζύμων του οργανισμού.
Συμβάλλει:
- στη σύνθεση πρωτεϊνών,
- στη δημιουργία νέων κυττάρων,
- στην επούλωση των ιστών,
- στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού,
- στη σύνθεση του DNA,
- στη φυσιολογική ανάπτυξη.
Επειδή δεν παράγεται από τον οργανισμό, πρέπει να προσλαμβάνεται καθημερινά μέσω της διατροφής.
Συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού
Ένας από τους σημαντικότερους ρόλους του ψευδαργύρου αφορά την άμυνα του οργανισμού.
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει:
- στην ανάπτυξη των ανοσοκυττάρων,
- στη φυσιολογική λειτουργία των λευκών αιμοσφαιρίων,
- στη ρύθμιση της φλεγμονώδους απόκρισης.
Η ανεπάρκειά του μπορεί να επηρεάσει την αποτελεσματικότητα του ανοσοποιητικού συστήματος.
Βοηθά στην επούλωση των τραυμάτων
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει στον σχηματισμό νέων ιστών και στην αναγέννηση του δέρματος.
Για αυτόν τον λόγο είναι σημαντικός:
- μετά από τραυματισμούς,
- κατά την επούλωση χειρουργικών τομών,
- στην αποκατάσταση των ιστών.
Η σοβαρή έλλειψή του μπορεί να επιβραδύνει τη διαδικασία επούλωσης.
Υποστηρίζει την υγεία του δέρματος
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει στη φυσιολογική ανανέωση των κυττάρων του δέρματος.
Η επαρκής πρόσληψή του αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής που συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας:
- του δέρματος,
- των μαλλιών,
- των νυχιών.
Ωστόσο, η λήψη συμπληρωμάτων δεν βελτιώνει απαραίτητα δερματικά προβλήματα όταν δεν υπάρχει πραγματική ανεπάρκεια.
Συμβάλλει στην ανάπτυξη και την αναπαραγωγή
Ο ψευδάργυρος είναι ιδιαίτερα σημαντικός:
- κατά την παιδική ηλικία,
- στην εφηβεία,
- κατά την εγκυμοσύνη.
Συμμετέχει στη φυσιολογική ανάπτυξη και στη λειτουργία πολλών ορμονών του οργανισμού.
Είναι απαραίτητος για την αίσθηση της γεύσης και της όσφρησης
Η φυσιολογική λειτουργία των αισθήσεων της γεύσης και της όσφρησης εξαρτάται, μεταξύ άλλων, και από την επαρκή πρόσληψη ψευδαργύρου.
Σε σοβαρή έλλειψη μπορεί να εμφανιστούν:
- μειωμένη αίσθηση γεύσης,
- μειωμένη όσφρηση,
- μειωμένη όρεξη.
Τα συμπτώματα αυτά απαιτούν αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας, καθώς μπορεί να οφείλονται και σε άλλες αιτίες.
Ποιες είναι οι καλύτερες πηγές ψευδαργύρου;
Ο ψευδάργυρος βρίσκεται τόσο σε ζωικές όσο και σε φυτικές τροφές.
Οι πλουσιότερες πηγές είναι:
- θαλασσινά, ιδιαίτερα τα στρείδια,
- μοσχάρι,
- κοτόπουλο,
- αυγά,
- γαλακτοκομικά,
- όσπρια,
- κολοκυθόσποροι,
- ξηροί καρποί,
- προϊόντα ολικής άλεσης.
Ο ψευδάργυρος από ζωικές τροφές απορροφάται γενικά πιο αποτελεσματικά από αυτόν που προέρχεται από φυτικές πηγές.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από έλλειψη;
Ορισμένες ομάδες έχουν αυξημένο κίνδυνο ανεπαρκούς πρόσληψης ή απορρόφησης.
Μεταξύ αυτών είναι:
- άτομα που ακολουθούν αυστηρά φυτική διατροφή,
- άτομα με γαστρεντερικές παθήσεις,
- ηλικιωμένοι με μειωμένη πρόσληψη τροφής,
- άτομα με χρόνιο αλκοολισμό,
- όσοι πάσχουν από νοσήματα που προκαλούν δυσαπορρόφηση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται εξατομικευμένη διατροφική παρακολούθηση.
Ποια είναι τα συμπτώματα της έλλειψης;
Η ήπια ανεπάρκεια μπορεί να περάσει απαρατήρητη.
Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν:
- συχνότερες λοιμώξεις,
- καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων,
- απώλεια όρεξης,
- μειωμένη γεύση ή όσφρηση,
- δερματικές αλλοιώσεις,
- απώλεια μαλλιών.
Τα συμπτώματα αυτά δεν είναι ειδικά και απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.
Χρειάζονται όλοι συμπλήρωμα ψευδαργύρου;
Όχι.
Η λήψη συμπληρωμάτων πρέπει να γίνεται μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη ή σχετική ιατρική σύσταση.
Η υπερβολική πρόσληψη ψευδαργύρου μπορεί να προκαλέσει:
- ναυτία,
- κοιλιακές διαταραχές,
- μείωση της απορρόφησης του χαλκού,
- προβλήματα όταν χρησιμοποιείται σε μεγάλες δόσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Για τον λόγο αυτό, τα συμπληρώματα δεν πρέπει να λαμβάνονται προληπτικά χωρίς λόγο.
Οι καλύτερες τροφές πλούσιες σε ψευδάργυρο
| Τροφή | Περιεκτικότητα σε ψευδάργυρο |
|---|---|
| Στρείδια | Πολύ υψηλή |
| Μοσχάρι | Υψηλή |
| Κοτόπουλο | Καλή πηγή |
| Αυγά | Μέτρια περιεκτικότητα |
| Γιαούρτι και τυρί | Καλή πηγή |
| Φακές και ρεβίθια | Καλή φυτική πηγή |
| Κολοκυθόσποροι | Πολύ καλή φυτική πηγή |
| Αμύγδαλα και κάσιους | Μέτρια περιεκτικότητα |
| Βρώμη και προϊόντα ολικής άλεσης | Συμβάλλουν στην καθημερινή πρόσληψη |
Η επάρκεια ψευδαργύρου ξεκινά από μια ισορροπημένη διατροφή
Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για την ομαλή λειτουργία του ανοσοποιητικού, την επούλωση των ιστών, την ανάπτυξη και τη διατήρηση της υγείας του δέρματος. Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους μέσα από μια ποικίλη διατροφή που περιλαμβάνει ζωικές και φυτικές πηγές ψευδαργύρου. Όταν υπάρχει υποψία ανεπάρκειας ή ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, η αξιολόγηση από γιατρό ή διαιτολόγο είναι ο ασφαλέστερος τρόπος για να διαπιστωθεί αν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος ή συμπληρωματική χορήγηση.