Τα συντηρητικά είναι μια κατηγορία προσθέτων τροφίμων που χρησιμοποιούνται για να προστατεύουν τα τρόφιμα από την αλλοίωση και την ανάπτυξη μικροοργανισμών, όπως βακτήρια, μύκητες και ζύμες. Χάρη στη χρήση τους, πολλά τρόφιμα διατηρούνται ασφαλή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μειώνοντας παράλληλα τη σπατάλη τροφίμων.
Παρότι τα συντηρητικά συχνά προκαλούν ανησυχία στους καταναλωτές, τα εγκεκριμένα συντηρητικά έχουν αξιολογηθεί εκτενώς πριν επιτραπεί η χρήση τους. Όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τα επιτρεπόμενα όρια, θεωρούνται ασφαλή για τον γενικό πληθυσμό.
Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν ότι κάθε τρόφιμο με συντηρητικά είναι επιβλαβές. Στην πραγματικότητα, σε πολλές περιπτώσεις τα συντηρητικά συμβάλλουν στην προστασία της υγείας, καθώς περιορίζουν την ανάπτυξη επικίνδυνων μικροοργανισμών στα τρόφιμα.
Τι είναι τα συντηρητικά;
Τα συντηρητικά είναι ουσίες που προστίθενται στα τρόφιμα ώστε να επιβραδύνουν ή να αποτρέπουν την αλλοίωση.
Βοηθούν:
- στην πρόληψη της ανάπτυξης βακτηρίων,
- στον περιορισμό της ανάπτυξης μυκήτων,
- στην αποφυγή της αλλοίωσης από ζύμες,
- στην παράταση της διάρκειας ζωής των τροφίμων.
Χρησιμοποιούνται μόνο όταν υπάρχει πραγματική τεχνολογική ανάγκη.
Γιατί είναι σημαντικά;
Χωρίς συντηρητικά, αρκετά τρόφιμα θα αλλοιώνονταν πολύ πιο γρήγορα.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει:
- σε αυξημένο κίνδυνο τροφικών δηλητηριάσεων,
- σε μεγαλύτερη σπατάλη τροφίμων,
- σε δυσκολότερη ασφαλή διατήρηση ορισμένων προϊόντων.
Σε πολλές περιπτώσεις, τα συντηρητικά αποτελούν σημαντικό μέσο προστασίας της δημόσιας υγείας.
Είναι ασφαλή;
Τα συντηρητικά που χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα έχουν αξιολογηθεί ως προς την ασφάλειά τους.
Πριν εγκριθούν:
- εξετάζονται σε επιστημονικές μελέτες,
- αξιολογείται η πιθανή τοξικότητά τους,
- καθορίζονται ανώτατα επιτρεπόμενα επίπεδα χρήσης.
Οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται στα τρόφιμα είναι αυστηρά ελεγχόμενες.
Υπάρχουν φυσικά και συνθετικά συντηρητικά;
Ναι.
Παραδείγματα φυσικών τρόπων συντήρησης είναι:
- το αλάτι,
- το ξίδι,
- η ζάχαρη,
- το λεμόνι.
Υπάρχουν επίσης εγκεκριμένα συντηρητικά που παράγονται βιομηχανικά και χρησιμοποιούνται με ασφάλεια στις επιτρεπόμενες ποσότητες.
Η προέλευση ενός συντηρητικού δεν καθορίζει από μόνη της την ασφάλειά του.
Ποια τρόφιμα περιέχουν συντηρητικά;
Συντηρητικά μπορεί να περιέχουν:
- αλλαντικά,
- συσκευασμένα αρτοσκευάσματα,
- έτοιμες σάλτσες,
- αναψυκτικά,
- κονσέρβες,
- ορισμένα τυριά,
- μαρμελάδες,
- αποξηραμένα φρούτα.
Δεν περιέχουν όλα τα επεξεργασμένα τρόφιμα συντηρητικά, καθώς ορισμένα διατηρούνται με άλλες τεχνικές, όπως η κατάψυξη ή η παστερίωση.
Μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, τα εγκεκριμένα συντηρητικά δεν προκαλούν προβλήματα όταν καταναλώνονται στις φυσιολογικές ποσότητες.
Ωστόσο, σε ορισμένα ευαίσθητα άτομα, συγκεκριμένα συντηρητικά μπορεί να σχετίζονται με ανεπιθύμητες αντιδράσεις, όπως:
- αλλεργικού τύπου συμπτώματα,
- επιδείνωση του άσθματος σε ορισμένες περιπτώσεις,
- ευαισθησία σε συγκεκριμένες ουσίες.
Οι αντιδράσεις αυτές είναι σχετικά σπάνιες και αφορούν συγκεκριμένα άτομα.
Πρέπει να αποφεύγουμε όλα τα τρόφιμα με συντηρητικά;
Όχι.
Η παρουσία συντηρητικών δεν σημαίνει ότι ένα τρόφιμο είναι ανθυγιεινό.
Αντίθετα, μεγαλύτερη σημασία έχει:
- η περιεκτικότητα σε πρόσθετη ζάχαρη,
- η ποσότητα αλατιού,
- τα κορεσμένα λιπαρά,
- οι φυτικές ίνες,
- η συνολική ποιότητα του τροφίμου.
Ένα τρόφιμο μπορεί να περιέχει συντηρητικά και ταυτόχρονα να αποτελεί μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.
Πώς μπορείτε να μειώσετε την κατανάλωσή τους;
Αν επιθυμείτε να περιορίσετε τα συντηρητικά στη διατροφή σας:
- προτιμήστε περισσότερα φρέσκα τρόφιμα,
- μαγειρεύετε συχνότερα στο σπίτι,
- επιλέγετε όσπρια, φρούτα και λαχανικά,
- διαβάζετε τις διατροφικές ετικέτες,
- καταναλώνετε λιγότερα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα.
Δεν χρειάζεται όμως να αποκλείσετε πλήρως όλα τα τρόφιμα που περιέχουν συντηρητικά.
Συντηρητικά: Μύθοι και αλήθειες
| Μύθος | Αλήθεια |
|---|---|
| Όλα τα συντηρητικά είναι επικίνδυνα | Τα εγκεκριμένα συντηρητικά θεωρούνται ασφαλή όταν χρησιμοποιούνται στις επιτρεπόμενες ποσότητες |
| Τα τρόφιμα χωρίς συντηρητικά είναι πάντα πιο υγιεινά | Η συνολική διατροφική αξία είναι σημαντικότερη |
| Τα φυσικά συντηρητικά είναι πάντα ασφαλέστερα | Η ασφάλεια εξαρτάται από την ουσία και την ποσότητα, όχι μόνο από την προέλευση |
| Τα συντηρητικά υπάρχουν μόνο στα πρόχειρα τρόφιμα | Μπορούν να υπάρχουν σε πολλά διαφορετικά συσκευασμένα προϊόντα |
| Όλοι πρέπει να αποφεύγουν τα συντηρητικά | Η αποφυγή χρειάζεται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις ευαισθησίας ή αλλεργίας |
Η συνολική ποιότητα της διατροφής είναι αυτή που μετρά
Τα συντηρητικά αποτελούν ένα σημαντικό εργαλείο για τη διατήρηση της ασφάλειας και της ποιότητας πολλών τροφίμων. Για τους περισσότερους ανθρώπους, η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν εγκεκριμένα συντηρητικά δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας. Αντί να εστιάζετε αποκλειστικά στην παρουσία ενός συντηρητικού, είναι προτιμότερο να δίνετε έμφαση σε μια διατροφή που βασίζεται κυρίως σε φρέσκα και ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, διατηρώντας παράλληλα ισορροπία και ποικιλία στις καθημερινές επιλογές σας.