Οι σκουρόχρωμες μασχάλες είναι ένα πολύ συχνό δερματολογικό και αισθητικό ζήτημα. Το δέρμα μπορεί να αποκτήσει καφέ, γκριζωπή ή πιο σκούρα απόχρωση από το υπόλοιπο σώμα, είτε ομοιόμορφα είτε κατά τόπους. Σε αρκετές περιπτώσεις πρόκειται απλώς για υπερμελάγχρωση που δημιουργείται μετά από επαναλαμβανόμενο ερεθισμό. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις στις οποίες η αλλαγή του χρώματος μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας υποκείμενης δερματικής ή μεταβολικής κατάστασης.
Το σημαντικότερο είναι να μη θεωρούμε ότι το σκούρο χρώμα οφείλεται σε «βρωμιά». Το επίμονο τρίψιμο για να καθαρίσει η περιοχή όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα, αλλά μπορεί να κάνει τη δυσχρωμία ακόμη πιο έντονη.
Η τριβή είναι ένας από τους συχνότερους λόγους
Οι μασχάλες είναι περιοχές όπου δύο επιφάνειες του δέρματος έρχονται συχνά σε επαφή. Η συνεχής τριβή, ιδιαίτερα σε συνδυασμό με ιδρώτα και στενά ρούχα, μπορεί να προκαλέσει ήπιο αλλά επαναλαμβανόμενο ερεθισμό.
Μετά τη φλεγμονή, το δέρμα μπορεί να παράγει περισσότερη μελανίνη. Έτσι δημιουργείται αυτό που ονομάζουμε μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση.
Το φαινόμενο είναι συχνότερο και μπορεί να είναι πιο έντονο σε ανθρώπους με μεσαίους και σκούρους φωτότυπους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αντιμετώπιση δεν πρέπει να επικεντρώνεται μόνο στο να «λευκάνει» το δέρμα. Εάν συνεχίζεται καθημερινά η τριβή και ο ερεθισμός, θα συνεχίζει να δημιουργείται νέα υπερμελάγχρωση.
Μπορεί να ευθύνεται η αποτρίχωση;
Ναι. Το συχνό ξύρισμα μπορεί να προκαλεί μικροτραυματισμούς και ερεθισμό, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται παλιό ξυραφάκι, ασκείται μεγάλη πίεση ή γίνεται επανειλημμένο πέρασμα από το ίδιο σημείο.
Η αποτρίχωση με κερί μπορεί επίσης να προκαλέσει φλεγμονή, ενώ οι εισφρυωμένες τρίχες και η θυλακίτιδα συχνά αφήνουν πίσω τους μικρές καφέ κηλίδες.
Αν η δυσχρωμία εμφανίστηκε ή επιδεινώθηκε μετά την έναρξη μιας συγκεκριμένης μεθόδου αποτρίχωσης, αξίζει να εξεταστεί το ενδεχόμενο αλλαγής τεχνικής.
Σε άτομα που παρουσιάζουν συστηματικά θυλακίτιδα και υπερμελάγχρωση μετά το ξύρισμα, η laser αποτρίχωση μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να περιορίσει τον επαναλαμβανόμενο τραυματισμό των τριχοθυλάκων. Απαιτείται όμως σωστή επιλογή τεχνολογίας και παραμέτρων ανάλογα με τον φωτότυπο.
Αποσμητικό ή δερματίτιδα εξ επαφής;
Όταν η αλλαγή του χρώματος συνοδεύεται από κνησμό, κάψιμο, κοκκινίλα ή απολέπιση, πρέπει να εξετάζεται η πιθανότητα δερματίτιδας εξ επαφής.
Αρώματα, συντηρητικά και άλλα συστατικά προϊόντων προσωπικής φροντίδας μπορούν να προκαλέσουν ερεθιστική ή αλλεργική αντίδραση σε ορισμένους ανθρώπους.
Ακόμη και ένας σχετικά ήπιος χρόνιος ερεθισμός μπορεί τελικά να αφήσει υπερμελάγχρωση χωρίς να υπάρχει πλέον έντονο εξάνθημα.
Εάν υπάρχει υποψία ότι ευθύνεται κάποιο προϊόν, η λύση δεν είναι να προσθέσουμε αμέσως μια λευκαντική κρέμα. Πρέπει πρώτα να αναγνωριστεί και να σταματήσει ο παράγοντας που προκαλεί τη φλεγμονή.
Όταν το δέρμα γίνεται και πιο παχύ: μελανίζουσα ακάνθωση
Μία από τις σημαντικότερες αιτίες που πρέπει να διακρίνονται από την απλή υπερμελάγχρωση είναι η μελανίζουσα ακάνθωση (acanthosis nigricans).
Σε αυτή την κατάσταση, το δέρμα δεν είναι απλώς πιο σκούρο. Συνήθως γίνεται και παχύτερο, με χαρακτηριστική βελούδινη υφή.
Εκτός από τις μασχάλες, παρόμοιες αλλοιώσεις μπορεί να υπάρχουν:
- στον αυχένα,
- στη βουβωνική χώρα,
- κάτω από τους μαστούς,
- σε άλλες δερματικές πτυχές.
Μπορεί επίσης να συνυπάρχουν μικρά θηλώματα.
Η μελανίζουσα ακάνθωση συνδέεται συχνά με αντίσταση στην ινσουλίνη, παχυσαρκία και μεταβολικές διαταραχές. Μπορεί επίσης να παρατηρηθεί σε σχέση με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή με ορισμένα φάρμακα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με σκούρες μασχάλες έχει διαβήτη. Σημαίνει όμως ότι μια χαρακτηριστική βελούδινη πάχυνση του δέρματος αξίζει να αξιολογηθεί και από μεταβολικής πλευράς.
Μπορεί η μελανίζουσα ακάνθωση να είναι κάτι σοβαρότερο;
Πολύ σπάνια, η μελανίζουσα ακάνθωση μπορεί να εμφανιστεί ως παρανεοπλασματική εκδήλωση που σχετίζεται με εσωτερική κακοήθεια.
Αυτή η μορφή είναι ασυνήθιστη και δεν πρέπει να αποτελεί την πρώτη σκέψη σε έναν νέο άνθρωπο με σταδιακή σκουρόχρωση των μασχαλών και τυπικούς μεταβολικούς παράγοντες κινδύνου.
Περισσότερη προσοχή χρειάζεται όταν οι χαρακτηριστικές αλλοιώσεις εμφανίζονται ξαφνικά και εξελίσσονται γρήγορα σε ενήλικα χωρίς την αναμενόμενη μεταβολική προδιάθεση, ιδιαίτερα εάν είναι πολύ εκτεταμένες ή συνοδεύονται από άλλα ανεξήγητα συμπτώματα.
Πρέπει να κάνετε scrub για να φύγει το σκούρο χρώμα;
Συνήθως όχι.
Τα σκληρά scrub, τα γάντια απολέπισης και το έντονο τρίψιμο μπορούν να προκαλέσουν περισσότερο ερεθισμό. Σε ένα δέρμα με προδιάθεση για μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση, αυτό μπορεί να οδηγήσει στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από το επιθυμητό.
Το ίδιο ισχύει για δημοφιλείς σπιτικές λύσεις όπως λεμόνι ή μαγειρική σόδα. Ο ερεθισμός που μπορούν να προκαλέσουν δεν αποτελεί ασφαλή μέθοδο αντιμετώπισης της υπερμελάγχρωσης.
Η περιοχή της μασχάλης είναι ευαίσθητη και χρειάζεται πιο ήπια προσέγγιση από ό,τι ένα παχύ δέρμα, όπως αυτό στις φτέρνες.
Ποια συστατικά μπορούν να βοηθήσουν;
Αφού πρώτα περιοριστεί ο παράγοντας που προκαλεί τον ερεθισμό, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα δραστικά συστατικά για τη δυσχρωμία.
Το αζελαϊκό οξύ μπορεί να βοηθήσει στην υπερμελάγχρωση και είναι χρήσιμο όταν συνυπάρχουν φλεγμονώδεις βλάβες. Ορισμένα άλφα-υδροξυοξέα, όπως το γλυκολικό και το γαλακτικό οξύ, μπορούν επίσης να βελτιώσουν σταδιακά την υφή και τον ανομοιόμορφο τόνο.
Τα ρετινοειδή χρησιμοποιούνται σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά η περιοχή μπορεί να ερεθιστεί εύκολα και επομένως απαιτείται προσεκτική εφαρμογή.
Περισσότερο προϊόν ή μεγαλύτερη συγκέντρωση δεν σημαίνει απαραίτητα γρηγορότερο αποτέλεσμα. Εάν εμφανιστεί έντονο τσούξιμο, ερυθρότητα και απολέπιση, μπορεί τελικά να προκληθεί νέα υπερμελάγχρωση.
Γιατί η θεραπεία πρέπει να στοχεύει πρώτα στην αιτία;
Οι σκουρόχρωμες μασχάλες είναι περισσότερο σύμπτωμα παρά συγκεκριμένη διάγνωση.
Εάν υπάρχει θυλακίτιδα, πρέπει να αντιμετωπιστεί η φλεγμονή των τριχοθυλάκων. Εάν υπάρχει δερματίτιδα από αποσμητικό, χρειάζεται να εντοπιστεί ο ερεθιστικός ή αλλεργιογόνος παράγοντας. Αν κυριαρχεί η τριβή, πρέπει να περιοριστεί η μηχανική καταπόνηση.
Στη μελανίζουσα ακάνθωση, από την άλλη πλευρά, η εφαρμογή μιας κρέμας για τις κηλίδες δεν αντιμετωπίζει το πιθανό υποκείμενο μεταβολικό πρόβλημα.
Πότε χρειάζεται δερματολογικός έλεγχος;
Εξέταση είναι χρήσιμη όταν η δυσχρωμία επιμένει παρά την αποφυγή ερεθιστικών παραγόντων ή όταν συνοδεύεται από έντονο κνησμό, απολέπιση, επώδυνα σπυράκια, οζίδια ή επαναλαμβανόμενα αποστήματα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η εμφάνιση σκούρου, παχύτερου και βελούδινου δέρματος όχι μόνο στις μασχάλες αλλά και στον αυχένα ή σε άλλες πτυχές. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να χρειαστεί διερεύνηση για αντίσταση στην ινσουλίνη και άλλους μεταβολικούς παράγοντες.
Η μορφή και η υφή του δέρματος δίνουν συχνά περισσότερες πληροφορίες από το ίδιο το χρώμα. Μια επίπεδη καφέ κηλίδα μετά από ερεθισμό και μια παχιά βελούδινη πλάκα μπορεί να φαίνονται και οι δύο σαν «σκούρα μασχάλη», αλλά χρειάζονται εντελώς διαφορετική προσέγγιση.