Ο Ίον Ιλιέσκου, πρώην πρόεδρος της Ρουμανίας και εμβληματική φυσιογνωμία της μετακομμουνιστικής περιόδου της χώρας, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών, όπως ανακοίνωσε η κυβέρνηση της Ρουμανίας την Τρίτη.
«Με βαθιά λύπη η κυβέρνηση ανακοινώνει τον θάνατο του πρώην προέδρου της Ρουμανίας Ίον Ιλιέσκου που απεβίωσε σήμερα, 5 Αυγούστου 2025», αναφέρεται στην ανακοίνωση, στην οποία σημειώνεται επίσης πως οι λεπτομέρειες για την οργάνωση της κηδείας του, η οποία θα τελεστεί με δημόσια δαπάνη, θα δοθούν στη δημοσιότητα τις προσεχείς ημέρες.
Ο Ιλιέσκου υπήρξε μια από τις πλέον καθοριστικές αλλά και αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της σύγχρονης ιστορίας της Ρουμανίας. Πολλοί τον αποκαλούσαν «πατερούλη» του έθνους, ενώ άλλοι τον κατηγορούσαν για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε τη μετάβαση της χώρας από το κομμουνιστικό καθεστώς στη δημοκρατία. Κατά το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, η υστεροφημία του επηρεάστηκε έντονα από κατηγορίες περί «εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας».
Ο πρώην πρόεδρος νοσηλευόταν σε νοσοκομείο του Βουκουρεστίου από τις αρχές Ιουνίου λόγω καρκίνου του πνεύμονα, ενώ τις τελευταίες ημέρες η κατάστασή του είχε χαρακτηριστεί κρίσιμη.
Γεννημένος στις 3 Μαρτίου 1930 στην πόλη Ολτενίτα, μεγάλωσε σε οικογένεια με κομμουνιστική ιδεολογία. Η μητέρα του εργαζόταν ως πλύστρα και ο πατέρας του ήταν σιδηροδρομικός. Σπούδασε μηχανικός στη Μόσχα και προχώρησε με ταχείς ρυθμούς στην ιεραρχία του κομμουνιστικού κόμματος, φθάνοντας μέχρι τη θέση του υπουργού Νεολαίας υπό τον Νικολάε Τσαουσέσκου.
Μετά την πτώση του καθεστώτος και την εκτέλεση του Τσαουσέσκου τον Δεκέμβριο του 1989, ο Ιλιέσκου ανέλαβε την εξουσία μέσω του Εθνικού Μετώπου Σωτηρίας, δεσμευόμενος να οδηγήσει τη χώρα στη σταθερότητα. Οι πολιτικοί του αντίπαλοι τον κατηγόρησαν πως κατά την επαναστατική περίοδο του 1989 είχε οργανώσει τη βία που οδήγησε στον θάνατο περισσότερων από 850 ανθρώπων και στον τραυματισμό χιλιάδων.
Τον Μάιο του 1990 εξελέγη πρόεδρος της Ρουμανίας με 85% σε πολυκομματικές εκλογές. Υπήρξε στενός σύμμαχος του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και αντιτάχθηκε σε κάθε μορφή πολιτικής εκκαθάρισης πρώην κομμουνιστικών στελεχών από τον δημόσιο βίο.
Έναν μήνα αργότερα, συγκέντρωσε παγκόσμια προσοχή όταν στήριξε την επέμβαση χιλιάδων ανθρακωρύχων από την επαρχία στο κέντρο του Βουκουρεστίου, με σκοπό τη διάλυση φοιτητικών διαδηλώσεων, γεγονός που συνοδεύτηκε από εκτεταμένη βία.
Το 1992 επανεξελέγη πρόεδρος με 61%, συμβάλλοντας καθοριστικά στην κατεύθυνση της χώρας προς την οικονομία της αγοράς. Αν και έχασε τις εκλογές του 1996, επανήλθε στην εξουσία το 2000 και υπό την ηγεσία του, η Ρουμανία πήρε τον δρόμο για την ένταξή της στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρότι προώθησε την ευρωατλαντική πορεία της χώρας, η ρητορική του συχνά διατηρούσε αντιφιλελεύθερα χαρακτηριστικά. Είχε μάλιστα δηλώσει: «Είμαι φτωχός, αλλά έντιμος».
Η τελευταία δημόσια εμφάνισή του σημειώθηκε το 2017, όταν κλήθηκε από τις δικαστικές αρχές με την κατηγορία των «εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας» για τον ρόλο του στα αιματηρά γεγονότα του Δεκεμβρίου 1989. Αν και παραπέμφθηκε δύο φορές, οι δίκες δεν ξεκίνησαν ποτέ και ο φάκελος επέστρεψε στην εισαγγελία, όπου και παραμένει.
Παράλληλα, του αποδόθηκαν ευθύνες και για την καταστολή της διαδήλωσης του 1990, κατά την οποία σκοτώθηκαν τέσσερις άνθρωποι.
Ο ίδιος απέρριψε όλες τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντας τους εισαγγελείς «εθνική ντροπή» και αντιμετωπίζοντας την πίεση με αυστηρό και αμυντικό τόνο, επιμένοντας στη συμβολή του στον εκδημοκρατισμό της Ρουμανίας.
Ο Ιλιέσκου διατήρησε ισχυρή απήχηση στις αγροτικές περιοχές, όπου εκτιμήθηκε για τη σεμνότητα και τον απλό του λόγο, ενώ αντίθετα, αντιμετωπίστηκε με καχυποψία και απαξίωση από τον πνευματικό και πανεπιστημιακό κόσμο.
