Σφοδρή επίθεση κατά του Ντόναλντ Τραμπ εξαπολύει ο Λεόν Πανέτα, προειδοποιώντας ότι η διαχείριση της σύγκρουσης με το Ιράν αναδεικνύει αδυναμία, απουσία στρατηγικού σχεδιασμού και επικίνδυνη «αφέλεια». Την ώρα που η ένταση κλιμακώνεται στη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή κρίση απειλεί την παγκόσμια οικονομία, ο πρώην διευθυντής της CIA σκιαγραφεί έναν πρόεδρο εγκλωβισμένο σε αδιέξοδο, χωρίς ξεκάθαρη διέξοδο και με τους συμμάχους να κρατούν αποστάσεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα σοβαρό δίλημμα έπειτα από τρεις εβδομάδες πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν και «στέλνει ένα μήνυμα αδυναμίας» διεθνώς, όπως δήλωσε στον Guardian ο Λεόν Πανέτα, πρώην υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ και επικεφαλής της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (CIA).
Ο Πανέτα, που υπηρέτησε στις κυβερνήσεις των Μπιλ Κλίντον και Μπαράκ Ομπάμα, υπενθύμισε ότι οι αρμόδιοι για την εθνική ασφάλεια γνώριζαν πλήρως την ικανότητα του Ιράν να προκαλέσει ενεργειακή αναταραχή μέσω του αποκλεισμού του Στενού του Ορμούζ. Το σενάριο αυτό φαίνεται πλέον να εξελίσσεται, αφήνοντας τον Τραμπ χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου, πέρα από ευσεβείς εκτιμήσεις.
«Τείνει να είναι αφελής ως προς το πώς μπορούν να εξελιχθούν τα πράγματα», δήλωσε τηλεφωνικά ο 87χρονος Πανέτα, ο οποίος επέβλεψε την επιχείρηση για τον εντοπισμό και τη δολοφονία του Οσάμα Μπιν Λάντεν. «Αν το λέει και συνεχίζει να το λέει, υπάρχει πάντα η ελπίδα ότι αυτό που λέει θα γίνει πραγματικότητα. Αλλά αυτό κάνουν τα παιδιά. Δεν είναι αυτό που κάνουν οι πρόεδροι».
Η πολεμική σύγκρουση ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με ένα χτύπημα που ο Τραμπ εκτιμούσε ότι θα ήταν καθοριστικό. Η αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ οδήγησε στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξασφάλισαν αρχικά αεροπορική υπεροχή, όμως όσο η σύγκρουση παρατείνεται, η πρωτοβουλία φαίνεται να χάνεται.
Δεκατρείς Αμερικανοί στρατιώτες και, σύμφωνα με ιρανικές πηγές, περισσότεροι από 1.400 Ιρανοί έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ τη θέση του Χαμενεΐ ανέλαβε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ο Τραμπ αντιμετωπίζει δυσκολίες στο να πείσει την αμερικανική κοινή γνώμη, καθώς οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, τα ποσοστά του υποχωρούν και η πολιτική του βάση εμφανίζει ρωγμές. Έχει εκφράσει δυσαρέσκεια για την κάλυψη των ΜΜΕ και έχει αποστείλει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με τους στόχους ή το τέλος της «εκδρομής», όπως την αποκαλεί.
«Αντικαταστήσαμε έναν γέρο, έναν ανώτατο ηγέτη που βρισκόταν κοντά στο θάνατο, σε μια εποχή που ο λαός του Ιράν ήταν πρόθυμος να βγει στους δρόμους με την ελπίδα ότι θα μπορούσε τελικά να αλλάξει τον τρόπο διακυβέρνησής του. Αντ’ αυτού, σήμερα έχουμε ένα πιο εδραιωμένο καθεστώς, έχουμε έναν νεότερο ανώτατο ηγέτη που θα παραμείνει στη θέση του για αρκετό καιρό, και ο οποίος είναι πολύ πιο σκληροπυρηνικός από τον πρώτο ανώτατο ηγέτη. Αυτό δεν εξελίχθηκε και πολύ καλά», δήλωσε ο Πανέτα.
Το ιρανικό καθεστώς απάντησε περιορίζοντας ουσιαστικά τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, προκαλώντας αναστάτωση στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου περνά από αυτή τη θαλάσσια οδό.
«Δεν χρειάζεται να είσαι πυρηνικός επιστήμονας για να καταλάβεις ότι αν πρόκειται να διεξάγεις πόλεμο με το Ιράν, ένα από τα μεγαλύτερα ευάλωτα σημεία είναι το στενό του Ορμούζ, και [αυτό] θα μπορούσε να προκαλέσει μια τεράστια πετρελαϊκή κρίση που θα εκτοξευόταν στα ύψη την τιμή των καυσίμων», ανέφερε.
«Σε κάθε συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας στην οποία έχω συμμετάσχει και όπου συζητήσαμε για το Ιράν, το θέμα αυτό ανέκυπτε πάντα. Για κάποιο λόγο, είτε δεν θεώρησαν ότι αυτό θα μπορούσε να είναι μια συνέπεια είτε πίστευαν ότι ο πόλεμος θα τελείωνε γρήγορα και δεν θα χρειαζόταν να ανησυχούν γι’ αυτό», πρόσθεσε.
«Ό,τι και να ήταν, δεν ήταν προετοιμασμένοι για αυτό και τώρα πληρώνουν το τίμημα, διότι, αν υπήρχε μια διέξοδος εδώ για τον Τραμπ, θα ήταν να κηρύξει νίκη και ότι όλα τελείωσαν και ότι καταφέραμε να πετύχουμε όλους τους στρατιωτικούς μας στόχους. Το πρόβλημα είναι ότι μπορεί να κηρύξει νίκη όσο θέλει, αλλά, αν δεν πετύχει την κατάπαυση του πυρός, δεν έχει τίποτα», συνέχισε.
«Και δεν θα καταφέρει να επιτύχει κατάπαυση του πυρός όσο το Ιράν κρατά το όπλο του στενού του Ορμούζ στραμμένο στο κεφάλι του.», συμπλήρωσε.
Ο Τραμπ έχει διαμηνύσει ότι δεν σκοπεύει να αναπτύξει χερσαίες δυνάμεις στο Ιράν, ωστόσο έχει αποστείλει χιλιάδες πεζοναύτες στην περιοχή, κάτι που ενδέχεται να υποδηλώνει προετοιμασία για ευρύτερη επιχείρηση. Την Παρασκευή απέφυγε να επιβεβαιώσει πληροφορίες περί σχεδίων για κατάληψη ή αποκλεισμό του νησιού Χαργκ, με στόχο την πίεση προς το Ιράν για άνοιγμα του στενού.
«Αντιμετωπίζει ένα πολύ δύσκολο ζήτημα, το οποίο είναι: θα προχωρήσει στην επέκταση του πολέμου προσπαθώντας να ανοίξει το στενό του Ορμούζ, ώστε να εξαλείψει αυτό το πλεονέκτημα και ίσως να καταφέρει τελικά να διαπραγματευτεί με το Ιράν; Ή απλώς θα αποχωρήσει και θα κηρύξει νίκη, αν και όλοι θα καταλάβουν ξεκάθαρα ότι απέτυχε; Βρίσκεται σε μια πολύ δύσκολη θέση αυτή τη στιγμή, αλλά κανείς άλλος δεν είναι υπεύθυνος για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται εκτός από τον Ντόναλντ Τραμπ.», υποστήριξε ο Πανέτα.
Δεν διαφαίνεται στήριξη από το εξωτερικό. Το περασμένο Σάββατο ο Τραμπ ανέφερε ότι ίσως απαιτηθεί συνδρομή άλλων χωρών για τη διατήρηση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, ωστόσο η ανταπόκριση ήταν περιορισμένη. Μάλιστα, την Παρασκευή χαρακτήρισε το ΝΑΤΟ «χαρτοτίγρη» χωρίς τις ΗΠΑ και επέκρινε τα μέλη του ως «δειλούς», ενώ διατήρησε, πλην του Ισραήλ, τους συμμάχους στο σκοτάδι για τα σχέδιά του.
«Αν σχεδιάζεις έναν πόλεμο, δεν είναι κακή ιδέα να μιλήσεις με τους συμμάχους σου. Οι συμμαχίες είναι σημαντικές για να μπορείς να υποστηρίξεις κάθε είδους στρατιωτική επιχείρηση. Έχουμε μάθει αυτό το μάθημα από πολύ παλιά, από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά αυτός [ο Τραμπ] έχει μια σκληρή στάση απέναντι στις συμμαχίες και τώρα ξαφνικά βρίσκεται σε μια θέση όπου πρέπει να στραφεί στους συμμάχους, στο ΝΑΤΟ και σε άλλους, τους οποίους σίγουρα δεν έχει φερθεί καλά κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, για να προσπαθήσει να τον βοηθήσουν να βγει από το αδιέξοδο.», σχολίασε ο Πανέτα.
Ο πρώην υπουργός Άμυνας πρόσθεσε με νόημα: «Τα κοτόπουλα γυρίζουν στο κοτέτσι.»
Προτείνει στον Τραμπ να εγκαταλείψει τις αυταπάτες και να «αντιμετωπίσει το γεγονός» ότι απαιτείται στρατιωτική δράση για το άνοιγμα του στενού, την εξουδετέρωση των ιρανικών αμυντικών συστημάτων και τη συνοδεία δεξαμενόπλοιων.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα χαθούν ζωές και είναι σαφές ότι αυτό θα επεκτείνει τον πόλεμο, αλλά δεν βλέπω εναλλακτική λύση. Πρέπει να το κάνει. Έχει μιλήσει πολύ για τη δύναμη των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτή είναι μια δοκιμασία για το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτή την κατάσταση, η οποία, διαφορετικά, όχι μόνο θα παρατείνει τον πόλεμο, αλλά θα προκαλέσει μεγάλη οικονομική ζημιά στις Ηνωμένες Πολιτείες με τις ραγδαία αυξανόμενες τιμές των καυσίμων και θα προκαλέσει αυτό που ορισμένοι έχουν χαρακτηρίσει ως πιθανή παγκόσμια ύφεση».
«Δεν υπάρχουν και πολλές επιλογές. Πρέπει να κάνεις ό,τι πρέπει να κάνεις και, αν καταφέρεις να ανοίξεις το στενό, αυτό μπορεί να σου δώσει μια καλύτερη ευκαιρία να δημιουργήσεις μια βάση πάνω στην οποία θα μπορέσεις, ελπίζω, να διαπραγματευτείς κάποιο είδος εκεχειρίας. Αυτός είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να ακολουθήσει σε αυτό το σημείο· αλλιώς, είναι σαφές ότι θα έχει αποτύχει να βρει λύση», πρόσθεσε ο Πανέτα.
Ο Πανέτα, με μακρά πορεία στη δημόσια διοίκηση, υπήρξε προσωπάρχης του Λευκού Οίκου επί Κλίντον, διευθυντής της CIA και 23ος υπουργός Άμυνας επί Ομπάμα. Σήμερα ηγείται του Ινστιτούτου Δημόσιας Πολιτικής «Πανέτα» στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μοντερέι Μπέι. Ο γιος του, Τζίμι Πανέτα, είναι μέλος του Κογκρέσου με τους Δημοκρατικούς.
Πανετά κατά Χέγκσεθ: Κάνει ό,τι θέλει ο Τραμπ
Δεν δείχνει να εντυπωσιάζεται από τις κινήσεις του Πιτ Χέγκσεθ, πρώην παρουσιαστή του Fox News και νυν επικεφαλής του Πενταγώνου. «Δεν είναι υπουργός Άμυνας. Είναι απλώς ένας εκτελεστής ό,τι θέλει ο Τραμπ να κάνει».
Ο Πανέτα καταδικάζει επίσης τη χρήση προπαγανδιστικού υλικού από τον Λευκό Οίκο, με βίντεο που συνδυάζουν εικόνες πολέμου με σκηνές από ταινίες, βιντεοπαιχνίδια και αθλητικά γεγονότα, αλλά και email συγκέντρωσης χρημάτων που αξιοποίησε φωτογραφία του Τραμπ σε τελετή μεταφοράς νεκρών στρατιωτών.
«Όταν αυτός ή οι συνεργάτες του άρχισαν να δημοσιεύουν φωτογραφίες από ποδοσφαιρικούς αγώνες, να συγκεντρώνουν χρήματα χρησιμοποιώντας εικόνες των νεκρών μας που επιστρέφουν στο Ντόβερ [αεροπορική βάση] και να κάνουν τέτοιου είδους άγευστες πράξεις, ουσιαστικά στέλνει ένα μήνυμα αδυναμίας, όχι ένα μήνυμα δύναμης στον κόσμο.
«Αυτό, δυστυχώς, είναι αυτό που βλέπει ο κόσμος αυτή τη στιγμή, και καταλαβαίνω γιατί έχει προβλήματα να πείσει τους συμμάχους να ανταποκριθούν, όταν δεν είναι σίγουροι ότι ξέρει τι κάνει».
Ο Πανέτα, που γεννήθηκε επί προεδρίας Φράνκλιν Ρούζβελτ, υπογραμμίζει ότι δεν έχει ξαναδεί αρχηγό κράτους να αποδομεί θεσμικές νόρμες με τέτοιο τρόπο. Όταν πύραυλος Tomahawk έπληξε σχολείο θηλέων στο νότιο Ιράν την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης, προκαλώντας τον θάνατο τουλάχιστον 175 ανθρώπων, κυρίως παιδιών, ο Τραμπ επιχείρησε να μεταθέσει την ευθύνη στο Ιράν, κάνοντας λόγο για «πολύ ανακριβή» πυρά των δυνάμεών του.
«Οποιοσδήποτε άλλος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών θα είχε αναγνωρίσει το λάθος και θα είχε ζητήσει συγγνώμη για το συμβάν», παρατήρησε ο Πανέτα. «Αυτός δεν το κάνει. Αυτό προβάλλει μια εικόνα της Αμερικής που ταιριάζει κάπως με την άσχημη εικόνα που πολλοί άνθρωποι είχαν κάποτε για αυτή τη χώρα».
