Τι είναι αυτό που κάνει την εμφάνισή του κάθε άνοιξη σαν ανεπιθύμητος επισκέπτης και φέρνει διαδοχικά φτερνίσματα χωρίς να υπάρχει κρυολόγημα, θυμίζοντας πως η φύση μπορεί να γίνει… προκλητική ακόμη και σε μια πόλη γεμάτη τσιμέντο όπως η Αθήνα;
Η απάντηση είναι η αλλεργία στη γύρη, γνωστή και ως αλλεργική ρινίτιδα – μια ιδιαίτερα συχνή κατάσταση (εκτιμάται ότι αφορά περίπου το 20% του πληθυσμού στις δυτικές χώρες), η οποία τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται όλο και πιο έντονη. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, παράγοντες όπως η κλιματική αλλαγή, η αφρικανική σκόνη αλλά και η ατμοσφαιρική ρύπανση ενισχύουν τη συγκέντρωση της γύρης στον αέρα, με αποτέλεσμα πιο έντονα και επίμονα συμπτώματα στο αναπνευστικό.
Αν ταλαιπωρείσαι από φτερνίσματα και δακρύρροια προτού καλά-καλά σταθεροποιηθεί ο καιρός, ή αν παρατηρείς ότι χρόνο με τον χρόνο τα συμπτώματα επιδεινώνονται, παρότι δεν βρίσκεσαι κοντά σε φυσικό περιβάλλον, τότε πιθανότατα ανήκεις στους πάσχοντες.
Τι συμβαίνει στο σώμα μου και αντιδράει με φτέρνισμα;
Η διαδικασία ξεκινά από τη γύρη – μια πολύ λεπτή σκόνη που παράγουν τα φυτά για την αναπαραγωγή τους. Όταν είναι ελαφριά, όπως συμβαίνει με δέντρα, γρασίδια και κυπαρίσσια, μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις μέσω του αέρα.
Μόλις εισέλθει στον οργανισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα την αντιμετωπίζει ως απειλή και ενεργοποιείται. Εκκρίνεται ισταμίνη – εξ ου και τα αντισταμινικά φάρμακα – η οποία προκαλεί τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της αλλεργίας. Με άλλα λόγια, πρόκειται για ένδειξη ότι ο οργανισμός βρίσκεται σε επιφυλακή.
Άρα είναι καλή ένδειξη για το ανοσοποιητικό σύστημα;
Ναι. Παρότι η αντίδραση αυτή μπορεί να είναι ενοχλητική και να μοιάζει υπερβολική, στην ουσία υποδηλώνει ότι το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί και ανταποκρίνεται σε πιθανούς «εισβολείς».
Εγώ που μένω μακριά από πάρκα και ύπαιθρο, πώς γίνεται να επηρεάζομαι;
Η γύρη έχει τη δυνατότητα να διανύσει αποστάσεις έως και 50 χιλιομέτρων από την πηγή της, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ελαφριά είδη, όπως αυτά της ελιάς ή του κυπαρισσιού. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι κόκκοι γύρης ανιχνεύονται σε διαφορετικά επίπεδα της ατμόσφαιρας, γεγονός που επιτρέπει τη διασπορά τους σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές.
Ποια είναι η χειρότερη περίοδος από άποψη έντασης της διασποράς;
Στη Μεσόγειο, οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις γύρης καταγράφονται συνήθως τον Απρίλιο και τον Μάιο. Ωστόσο, λόγω της κλιματικής αλλαγής, το φαινόμενο δεν είναι πλέον σταθερό. Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, η περίοδος αλλεργιών ξεκινά νωρίτερα και διαρκεί περισσότερο, εξαιτίας των υψηλότερων θερμοκρασιών που επηρεάζουν την ανθοφορία.
Το ίδιο καταγράφεται και σε ελληνικές μελέτες, που δείχνουν ότι όσο πιο θερμοί είναι οι προηγούμενοι μήνες, τόσο νωρίτερα ξεκινά η μεταφορά της γύρης, ειδικά από φυτά όπως η ελιά και η δρυς.
Παλιά δεν με ενοχλούσε. Τι έχει αλλάξει;
Η επιδείνωση της ποιότητας του αέρα φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο. Τα μικροσωματίδια της ρύπανσης – όπως και η αφρικανική σκόνη – λειτουργούν σαν «φορείς» που μεταφέρουν περισσότερη γύρη, ενισχύοντας τα συμπτώματα.
Τι άλλο να προσέχω στον καιρό για να προετοιμαστώ κατάλληλα;
Εκτός από τον άνεμο, σημαντικός παράγοντας είναι και οι βροχοπτώσεις. Ισχυρές καταιγίδες μπορούν να μειώσουν προσωρινά τη συγκέντρωση της γύρης στην ατμόσφαιρα, ακόμη και κατά την κορύφωση της άνοιξης.
Υπάρχει πιο απλός τρόπος να γνωρίζω την ποσότητα γύρης στον αέρα ανά ημέρα;
Υπάρχουν διαθέσιμες διαδικτυακές υπηρεσίες που παρέχουν σε πραγματικό χρόνο στοιχεία για τη γύρη. Μεταξύ αυτών είναι πλατφόρμες όπως το PollenCount.eu, καθώς και η υπηρεσία πρόγνωσης γύρης του Meteo του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Άντε και γνωρίζω τις ποσότητες γύρης. Μπορώ κάπως να προστατευθώ;
Η βασική στρατηγική είναι ο περιορισμός της έκθεσης. Απλές πρακτικές, όπως το να παραμένουν κλειστά τα παράθυρα κατά τη διάρκεια της ημέρας ή η χρήση μάσκας, μπορούν να βοηθήσουν.
Επιπλέον, πιο στοχευμένες συμβουλές περιλαμβάνουν τη χρήση μακρυμάνικων ρούχων ώστε να περιορίζεται η επαφή με τη γύρη, καθώς και την άμεση αλλαγή ρούχων και το ντους μετά την επιστροφή στο σπίτι, ώστε να απομακρύνονται τα σωματίδια από το σώμα.
