Το ουρικό οξύ αποτελεί φυσιολογικό στοιχείο του οργανισμού, καθώς προκύπτει από τον μεταβολισμό των πουρινών, ουσιών που λαμβάνουμε μέσω της διατροφής. Πρόβλημα εμφανίζεται όταν τα επίπεδά του αυξάνονται στον οργανισμό, οδηγώντας σε αυτό που ιατρικά περιγράφεται ως «ουρική αρθρίτιδα». Σε αυτή την περίπτωση, το ουρικό οξύ εναποτίθεται στις αρθρώσεις, προκαλώντας συνήθως έντονο πόνο, πρήξιμο, κοκκίνισμα και δυσκαμψία (για παράδειγμα στο μεγάλο δάχτυλο του ποδιού, στους αστραγάλους, στα γόνατα ή στους καρπούς).
Πέρα από την ουρική αρθρίτιδα, τα αυξημένα επίπεδα μπορεί να οδηγήσουν και στον σχηματισμό λίθων ουρικού οξέος στα νεφρά. Είναι επομένως σαφές ότι όταν παρατηρείται αύξηση, απαιτείται προσοχή και έλεγχος στις διατροφικές πηγές πουρινών.
Τρόφιμα που το ανεβάζουν
Τόσο κατά την οξεία φάση όσο και σε περιόδους ύφεσης, συνιστάται η συστηματική αποφυγή των παρακάτω:
Συκώτι, σπλήνα, νεφρά, γλυκάδια, μυαλό, μπέικον, τηγανητά και κάθε είδους σνακ
Ζωμοί από κρέας, ψάρι ή κοτόπουλο και σάλτσες που βασίζονται σε κρέας
Αντζούγιες, σαρδέλες, ρέγγες, σκουμπρί, αβγοτάραχο, χτένια, μύδια, μαρίδες και γαρίδες
Κρέατα θηραμάτων (όπως πέρδικα, λαγός, χήνα)
Αμύγδαλα και μαγιά
Τρόφιμα που επιτρέπονται σε μικρή ποσότητα
Μοσχάρι, χοιρινό, αρνί, κατσίκι και πουλερικά (έως 60-90 γραμμάρια ημερησίως)
Ψάρια και θαλασσινά, εκτός από εκείνα που αναφέρθηκαν ως απαγορευμένα (έως 60-90 γραμμάρια την ημέρα)
Ελαιόλαδο, βούτυρο, μαργαρίνη, μαγιονέζα, ζάχαρη, γλυκίσματα, παγωτά, ζελέ, μαρμελάδες και αποξηραμένα φρούτα
Σπαράγγια, σπανάκι, φασόλια, φακές, αρακάς, κουκιά, μανιτάρια, ντομάτες και κουνουπίδι (μέχρι μισό φλιτζάνι ημερησίως)
Τηγανητές πατάτες
Καφές, κακάο, τσάι, αναψυκτικά με ανθρακικό και σοκολάτα
Επιμέρους συστατικά
Υδατάνθρακες
Συνίσταται η κατανάλωση σύνθετων υδατανθράκων μέσω αυξημένης πρόσληψης φρούτων, λαχανικών και προϊόντων ολικής άλεσης. Αντίθετα, καλό είναι να αποφεύγονται τρόφιμα και ροφήματα που περιέχουν απλά σάκχαρα.
Λίπη
Προτείνεται ο περιορισμός των κορεσμένων λιπαρών που προέρχονται από κόκκινο κρέας, λιπαρά πουλερικά και πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα.
Πρωτεΐνες
Η πρόσληψή τους θα πρέπει να γίνεται κυρίως από άπαχο κρέας, πουλερικά και γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών.
Περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ, και ιδιαίτερα μπίρας
Το αλκοόλ φαίνεται να σχετίζεται με την εκδήλωση κρίσεων ουρικής αρθρίτιδας μέσα σε περίπου 24 ώρες από την κατανάλωσή του, καθώς εμποδίζει την αποβολή του ουρικού οξέος από τον οργανισμό. Ιδιαίτερα η μπίρα φαίνεται να αυξάνει περισσότερο τον σχετικό κίνδυνο σε σύγκριση με άλλα αλκοολούχα ποτά.
Μικρά και συχνά γεύματα
Η σύσταση αυτή θεωρείται σημαντική, καθώς η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων τροφής μπορεί να επιδεινώσει τα επεισόδια ουρικής αρθρίτιδας.
Διατήρηση ή σταδιακή απόκτηση υγιούς σωματικού βάρους
Το αυξημένο βάρος συνδέεται με υψηλότερη ινσουλινοαντίσταση, η οποία συμβάλλει στην αύξηση των επιπέδων ουρικού οξέος στο αίμα. Η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να μειώσει τα επίπεδα ουρικού οξέος, περιορίζοντας τον κίνδυνο κρίσεων.
Ωστόσο, η απότομη απώλεια κιλών δεν ενδείκνυται, καθώς μπορεί να μειώσει την αποβολή του ουρικού οξέος από τα νεφρά και να επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα.
Ενίσχυση των μηχανισμών φυσικής αποτοξίνωσης
Η επαρκής ενυδάτωση σε καθημερινή βάση παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς βοηθά τον οργανισμό να ενισχύσει τη φυσική αποτοξίνωση, αυξάνοντας τη διούρηση και συμβάλλοντας στην απομάκρυνση του ουρικού οξέος. Αντίθετα, η αφυδάτωση μπορεί να ενισχύσει τη διάσπαση των πουρινών και να περιορίσει την αποβολή του μέσω των ούρων, αυξάνοντας τα επίπεδά του στο αίμα. Για τον λόγο αυτό, η σωστή ενυδάτωση καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας θεωρείται απαραίτητη, ιδιαίτερα μετά από σωματική άσκηση, όταν ο οργανισμός χάνει υγρά λόγω εφίδρωσης. Παράλληλα, η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών συμβάλλει επίσης στη φυσική αποτοξίνωση.
Τρόφιμα που καταναλώνονται ελεύθερα
Ψωμί, δημητριακά, κράκερ, ζυμαρικά, πατάτες, ρύζι και λαχανικά (εκτός από όσα έχουν μέτρια περιεκτικότητα σε πουρίνες και αναφέρθηκαν προηγουμένως)
Σούπες λαχανικών, τουρσιά, ελιές, μπαχαρικά, καρυκεύματα, ξίδι, πίκλες και ποπκόρν
Γαλακτοκομικά προϊόντα χαμηλών λιπαρών (γάλα, γιαούρτι, τυρί), αβγά και μέλι
Φρούτα και φυσικοί χυμοί φρούτων
Ξηροί καρποί (με εξαίρεση τα αμύγδαλα)