Το δέρμα μας δεν αποτελείται μόνο από κύτταρα. Στην επιφάνειά του ζουν φυσιολογικά δισεκατομμύρια μικροοργανισμοί, όπως βακτήρια, μύκητες και ιοί, οι οποίοι σχηματίζουν το λεγόμενο μικροβίωμα (microbiome) του δέρματος. Αν και η λέξη «μικρόβια» συχνά προκαλεί ανησυχία, στην πραγματικότητα τα περισσότερα από αυτά είναι ωφέλιμα και αποτελούν σημαντικό μέρος της φυσικής άμυνας της επιδερμίδας.
Τα τελευταία χρόνια, η επιστημονική έρευνα έχει αναδείξει τον σημαντικό ρόλο του δερματικού μικροβιώματος στη διατήρηση της υγείας του δέρματος. Ένα ισορροπημένο μικροβίωμα συμβάλλει στην προστασία από παθογόνους μικροοργανισμούς, στη διατήρηση του δερματικού φραγμού και στη σωστή λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος της επιδερμίδας.
Πολλοί άνθρωποι θεωρούν πως όσο πιο έντονα καθαρίζουν το δέρμα τους τόσο πιο υγιές θα είναι. Στην πραγματικότητα, η υπερβολική χρήση επιθετικών προϊόντων μπορεί να διαταράξει την ισορροπία του μικροβιώματος και να κάνει την επιδερμίδα πιο ευαίσθητη.
Τι είναι το μικροβίωμα του δέρματος;
Το μικροβίωμα είναι το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν φυσιολογικά στην επιφάνεια της επιδερμίδας.
Περιλαμβάνει:
- Ωφέλιμα βακτήρια.
- Μύκητες.
- Ιούς.
- Άλλους μικροοργανισμούς που συνυπάρχουν σε ισορροπία.
Η σύνθεσή του διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο και ακόμη και από περιοχή σε περιοχή του ίδιου σώματος.
Ποιος είναι ο ρόλος του;
Ένα υγιές μικροβίωμα συμβάλλει σε πολλές σημαντικές λειτουργίες του δέρματος.
Μεταξύ άλλων:
- Υποστηρίζει τον φυσικό δερματικό φραγμό.
- Περιορίζει την ανάπτυξη επιβλαβών μικροοργανισμών.
- Συμμετέχει στη φυσιολογική ανοσολογική άμυνα της επιδερμίδας.
- Βοηθά στη διατήρηση της ισορροπίας του δέρματος.
- Συμβάλλει στη φυσιολογική διαδικασία αποκατάστασης μετά από μικρούς ερεθισμούς.
Όταν το μικροβίωμα βρίσκεται σε ισορροπία, το δέρμα είναι συνήθως πιο ανθεκτικό απέναντι σε εξωτερικούς επιβαρυντικούς παράγοντες.
Τι μπορεί να διαταράξει το μικροβίωμα;
Διάφοροι παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν την ισορροπία των μικροοργανισμών που ζουν στο δέρμα.
Οι πιο συχνοί είναι:
- Η υπερβολική χρήση επιθετικών καθαριστικών.
- Ο πολύ συχνός καθαρισμός.
- Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, όταν δεν είναι απαραίτητα.
- Η ατμοσφαιρική ρύπανση.
- Η υπεριώδης ακτινοβολία.
- Το χρόνιο στρες.
- Η έλλειψη ύπνου.
- Ορισμένες δερματολογικές παθήσεις.
Η διαταραχή του μικροβιώματος μπορεί να επηρεάσει και τον δερματικό φραγμό, κάνοντας την επιδερμίδα πιο ευαίσθητη.
Ποια προβλήματα μπορεί να σχετίζονται με το μικροβίωμα;
Η έρευνα δείχνει ότι η ανισορροπία του μικροβιώματος μπορεί να σχετίζεται με ορισμένες δερματολογικές καταστάσεις, όπως:
- Ατοπική δερματίτιδα.
- Ακμή.
- Ροδόχρους νόσος.
- Σμηγματορροϊκή δερματίτιδα.
Ωστόσο, το μικροβίωμα δεν αποτελεί τη μοναδική αιτία αυτών των παθήσεων. Η εμφάνισή τους επηρεάζεται και από γενετικούς, ανοσολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Χρειάζονται ειδικά προϊόντα για το μικροβίωμα;
Τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν πολλά καλλυντικά που αναφέρουν ότι είναι «φιλικά προς το μικροβίωμα» ή περιέχουν πρεβιοτικά, προβιοτικά ή μεταβιοτικά συστατικά.
Αν και η έρευνα σε αυτόν τον τομέα εξελίσσεται συνεχώς, δεν είναι απαραίτητο να χρησιμοποιεί κανείς τέτοια προϊόντα για να διατηρήσει ένα υγιές μικροβίωμα.
Το σημαντικότερο είναι να επιλέγονται προϊόντα που:
- Καθαρίζουν ήπια.
- Δεν προκαλούν έντονο ερεθισμό.
- Υποστηρίζουν τον δερματικό φραγμό.
- Είναι κατάλληλα για τον τύπο της επιδερμίδας.
Πώς μπορείτε να προστατεύσετε το μικροβίωμα;
Μερικές απλές καθημερινές συνήθειες μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της ισορροπίας του.
Φροντίστε να:
- Καθαρίζετε το πρόσωπο με ήπια προϊόντα.
- Αποφεύγετε την υπερβολική απολέπιση.
- Ενυδατώνετε καθημερινά την επιδερμίδα.
- Χρησιμοποιείτε αντηλιακό κάθε ημέρα.
- Μην εφαρμόζετε περισσότερα δραστικά προϊόντα από όσα χρειάζεται το δέρμα σας.
- Ακολουθείτε έναν ισορροπημένο τρόπο ζωής με σωστή διατροφή και επαρκή ύπνο.
Η συνέπεια στις απλές αυτές συνήθειες είναι συνήθως πιο σημαντική από τη χρήση πολλών εξειδικευμένων προϊόντων.
Το μικροβίωμα αλλάζει με την ηλικία;
Ναι. Όπως αλλάζει η επιδερμίδα με το πέρασμα του χρόνου, έτσι μεταβάλλεται και το μικροβίωμά της.
Παράγοντες όπως:
- Η ηλικία.
- Οι ορμονικές αλλαγές.
- Το περιβάλλον.
- Η χρήση καλλυντικών.
- Η γενική κατάσταση της υγείας.
μπορούν να επηρεάσουν τη σύνθεση και την ισορροπία των μικροοργανισμών που ζουν φυσιολογικά στο δέρμα.
Η ισορροπία είναι το κλειδί για υγιές δέρμα
Το μικροβίωμα του δέρματος αποτελεί έναν αόρατο αλλά ιδιαίτερα σημαντικό σύμμαχο της επιδερμίδας. Η διατήρηση της φυσικής του ισορροπίας βοηθά τον δερματικό φραγμό να λειτουργεί σωστά και συμβάλλει σε μια πιο υγιή και ανθεκτική επιδερμίδα.
Οι καλύτερες skincare ρουτίνες δεν είναι απαραίτητα οι πιο πολύπλοκες. Ένας ήπιος καθαρισμός, η καθημερινή ενυδάτωση, η σωστή αντηλιακή προστασία και η αποφυγή της υπερβολικής χρήσης δραστικών προϊόντων είναι συνήθειες που υποστηρίζουν όχι μόνο την όψη του δέρματος, αλλά και τη φυσική ισορροπία του μικροβιώματός του.
