Η δερματομυοσίτιδα είναι μια σπάνια φλεγμονώδης αυτοάνοση νόσος που μπορεί να επηρεάσει τόσο το δέρμα όσο και τους μύες. Σε αντίθεση με συνηθισμένους ερεθισμούς, αλλεργικές αντιδράσεις ή αισθητικά προβλήματα της επιδερμίδας, πρόκειται για συστηματική πάθηση που χρειάζεται ιατρική διάγνωση, παρακολούθηση και θεραπεία.
Ένα από τα χαρακτηριστικά της είναι ότι ορισμένες δερματικές εκδηλώσεις μπορεί να εμφανιστούν πριν από τη μυϊκή αδυναμία. Για αυτό έχει σημασία να μην αντιμετωπίζεται κάθε επίμονο ή ασυνήθιστο εξάνθημα αποκλειστικά με καλλυντικά προϊόντα.
Από την οπτική της αισθητικής, το σημαντικότερο είναι η αναγνώριση των ορίων μας. Ένας αισθητικός δεν διαγιγνώσκει δερματομυοσίτιδα και δεν επιχειρεί να τη θεραπεύσει. Όταν η εικόνα του δέρματος δημιουργεί υποψίες για παθολογική κατάσταση, η σωστή κίνηση είναι η παραπομπή σε γιατρό.
Τι ακριβώς συμβαίνει στη δερματομυοσίτιδα;
Η δερματομυοσίτιδα ανήκει στις ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις μυοπάθειες. Το ανοσοποιητικό σύστημα συμμετέχει σε μια παθολογική φλεγμονώδη διαδικασία που μπορεί να επηρεάσει τους μύες, το δέρμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, άλλα όργανα.
Η ακριβής αιτία της νόσου δεν είναι πλήρως γνωστή. Θεωρείται ότι προκύπτει από σύνθετη αλληλεπίδραση γενετικής προδιάθεσης και περιβαλλοντικών ή άλλων παραγόντων.
Δεν πρόκειται για μεταδοτική πάθηση και δεν προκαλείται επειδή κάποιος δεν φρόντιζε σωστά το δέρμα του.
Μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά, αν και η κλινική εικόνα και ορισμένοι κίνδυνοι διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία και τον υπότυπο της νόσου.
Ποια σημάδια μπορεί να εμφανιστούν στο δέρμα;
Η δερματομυοσίτιδα μπορεί να προκαλέσει χαρακτηριστικές δερματικές αλλοιώσεις.
Μία από τις γνωστότερες είναι ένα ιώδες ή ερυθροϊώδες εξάνθημα γύρω από τα μάτια, το οποίο μπορεί να συνοδεύεται από οίδημα. Η εικόνα αυτή αναφέρεται ως ηλιοτρόπο εξάνθημα.
Χαρακτηριστικές είναι επίσης οι βλάβες που μπορεί να εμφανιστούν πάνω από τις αρθρώσεις των δακτύλων, γνωστές ως βλατίδες Gottron.
Ερυθρότητα ή εξάνθημα μπορεί ακόμη να εμφανιστεί σε περιοχές όπως το πρόσωπο, ο λαιμός, το άνω μέρος του θώρακα, οι ώμοι, η πλάτη και τα άκρα.
Οι δερματικές εκδηλώσεις μπορεί να επηρεάζονται από την έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία, γεγονός που κάνει τη φωτοπροστασία ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο της ιατρικής διαχείρισης.
Πώς επηρεάζονται οι μύες;
Ένα βασικό χαρακτηριστικό της κλασικής δερματομυοσίτιδας είναι η μυϊκή αδυναμία.
Συνήθως αφορά περισσότερο τους εγγύς μύες, δηλαδή εκείνους που βρίσκονται κοντά στον κορμό, όπως στους ώμους, στους βραχίονες, στους γοφούς και στους μηρούς.
Ο άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να δυσκολεύεται σε καθημερινές δραστηριότητες που προηγουμένως έκανε εύκολα, όπως:
- να ανέβει σκάλες,
- να σηκωθεί από μια χαμηλή καρέκλα,
- να σηκώσει τα χέρια πάνω από το κεφάλι,
- να χτενίσει τα μαλλιά του,
- να σηκώσει αντικείμενα σε ψηλό ράφι.
Η αδυναμία συνήθως δεν είναι το ίδιο πράγμα με τον μυϊκό πόνο μετά από έντονη άσκηση.
Μπορεί να υπάρχει δερματομυοσίτιδα χωρίς εμφανή μυϊκή αδυναμία;
Ναι. Υπάρχουν μορφές στις οποίες οι χαρακτηριστικές δερματικές εκδηλώσεις υπάρχουν χωρίς την κλασική κλινικά εμφανή μυϊκή συμμετοχή, ιδιαίτερα για ένα χρονικό διάστημα.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που ένα χαρακτηριστικό ή επίμονο εξάνθημα δεν πρέπει να αγνοείται μόνο επειδή το άτομο αισθάνεται μυϊκά καλά.
Η αξιολόγηση γίνεται από γιατρό και μπορεί να χρειαστεί παρακολούθηση με την πάροδο του χρόνου.
Υπάρχουν συμπτώματα πέρα από το δέρμα και τους μύες;
Η δερματομυοσίτιδα είναι συστηματική νόσος και σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να επηρεάσει και άλλες λειτουργίες.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να εμφανιστούν κόπωση, δυσκολία στην κατάποση ή αναπνευστικά προβλήματα. Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν διάμεση πνευμονοπάθεια, μια σημαντική επιπλοκή που χρειάζεται ειδική ιατρική αξιολόγηση.
Δεν εμφανίζουν όλοι οι ασθενείς τις ίδιες εκδηλώσεις ούτε την ίδια βαρύτητα.
Αυτός είναι και ο λόγος που η αντιμετώπιση της δερματομυοσίτιδας χρειάζεται εξατομίκευση και συστηματική παρακολούθηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Δεν υπάρχει ένα απλό αισθητικό ή οπτικό τεστ που να επιβεβαιώνει τη δερματομυοσίτιδα.
Ο γιατρός αξιολογεί το ιστορικό, την κατανομή και τα χαρακτηριστικά των δερματικών αλλοιώσεων, τη μυϊκή δύναμη και τα υπόλοιπα συμπτώματα.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να ζητηθούν εξετάσεις αίματος, συμπεριλαμβανομένων μυϊκών ενζύμων και ειδικών αυτοαντισωμάτων, καθώς και απεικονιστικές ή άλλες εξετάσεις. Μερικές φορές χρειάζεται βιοψία δέρματος ή μυός.
Η διάγνωση μπορεί να απαιτεί συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων, όπως δερματολόγου, ρευματολόγου και άλλων γιατρών ανάλογα με τις εκδηλώσεις.
Υπάρχει σχέση με κακοήθεια;
Σε ορισμένους ενήλικες με δερματομυοσίτιδα υπάρχει αυξημένος κίνδυνος συνύπαρξης ορισμένων κακοηθειών σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος με δερματομυοσίτιδα έχει ή θα αναπτύξει καρκίνο.
Σημαίνει όμως ότι ο θεράπων γιατρός μπορεί να συστήσει κατάλληλο έλεγχο ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, τα χαρακτηριστικά της νόσου, τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου και τις ισχύουσες ιατρικές συστάσεις.
Η πληροφορία αυτή χρειάζεται να παρουσιάζεται χωρίς πανικό αλλά και χωρίς να υποβαθμίζεται.
Πώς αντιμετωπίζεται η δερματομυοσίτιδα;
Η θεραπεία καθορίζεται αποκλειστικά από την ιατρική ομάδα και εξαρτάται από τη βαρύτητα και τις εκδηλώσεις της νόσου.
Μπορεί να χρησιμοποιηθούν κορτικοστεροειδή και άλλα φάρμακα που ρυθμίζουν ή καταστέλλουν τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται και άλλες εξειδικευμένες θεραπείες.
Παράλληλα, η φυσικοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης της μυϊκής αδυναμίας, όταν κρίνεται κατάλληλη από την ιατρική ομάδα.
Δεν υπάρχει μία θεραπευτική προσέγγιση που να είναι κατάλληλη για όλους.
Γιατί είναι τόσο σημαντική η φωτοπροστασία;
Οι δερματικές εκδηλώσεις της δερματομυοσίτιδας μπορεί να είναι φωτοευαίσθητες, δηλαδή να επιδεινώνονται από την υπεριώδη ακτινοβολία.
Για αυτό η προστασία από τον ήλιο μπορεί να αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας.
Ανάλογα με τις οδηγίες του θεράποντος γιατρού, μπορεί να περιλαμβάνει αντηλιακή προστασία ευρέος φάσματος, προστατευτικά ρούχα, καπέλο, σκιά και περιορισμό της έντονης έκθεσης.
Σε αυτή την περίπτωση το αντηλιακό δεν χρησιμοποιείται απλώς για αισθητική πρόληψη της φωτογήρανσης, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα διαχείρισης μιας φωτοευαίσθητης νόσου.
Ποιος είναι ο ρόλος της αισθητικής περιποίησης;
Όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη δερματομυοσίτιδα, οποιαδήποτε αισθητική παρέμβαση πρέπει να αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Η επιδερμίδα μπορεί να είναι ερεθισμένη ή περισσότερο ευαίσθητη και ο ασθενής μπορεί παράλληλα να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή που επηρεάζει την ανοσολογική λειτουργία ή την επούλωση.
Επιθετικά peeling, έντονη απολέπιση και άλλες διαδικασίες δεν πρέπει να εφαρμόζονται αυθαίρετα σε ενεργές δερματικές βλάβες.
Ο αισθητικός χρειάζεται να γνωρίζει ότι υπάρχει η πάθηση και, όπου απαιτείται, να ζητείται προηγουμένως η έγκριση του θεράποντος γιατρού.
Η καλλυντική φροντίδα μπορεί να επικεντρώνεται στην άνεση και στην ήπια υποστήριξη της επιδερμίδας, αλλά δεν αποτελεί θεραπεία για την ίδια τη νόσο.
Πότε χρειάζεται να ζητήσετε ιατρική αξιολόγηση;
Ένα συνηθισμένο περιστασιακό εξάνθημα δεν σημαίνει ότι κάποιος έχει δερματομυοσίτιδα. Πρόκειται για σπάνια πάθηση και πολλές πολύ συχνότερες δερματολογικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν κοκκινίλες ή ερεθισμό.
Ωστόσο, ένα επίμονο ασυνήθιστο εξάνθημα, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από προοδευτική μυϊκή αδυναμία, δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις, δυσκολία στην κατάποση ή αναπνευστικά συμπτώματα, χρειάζεται ιατρική διερεύνηση.
Η έντονη δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η δερματομυοσίτιδα δείχνει με χαρακτηριστικό τρόπο πόσο στενά μπορεί να συνδέεται το δέρμα με τη συνολική υγεία. Ένα δερματικό σύμπτωμα δεν αποτελεί πάντα καθαρά αισθητικό ζήτημα. Όταν η εικόνα είναι επίμονη, ασυνήθιστη ή συνοδεύεται από συμπτώματα σε άλλα σημεία του σώματος, η σωστή αντιμετώπιση ξεκινά από την κατάλληλη ιατρική διάγνωση και όχι από την επιλογή ενός ακόμη καλλυντικού προϊόντος.