Αίσθηση είχαν προκαλέσει τον Σεπτέμβριο του 2022 πολλά άρθρα στο διαδίκτυο τα οποία υποστήριζαν ότι το 79% των μεταναστών στη Σουηδία είχαν κάνει διακοπές αργότερα στις χώρες από τις οποίες επιχείρησαν να ξεφύγουν. Η σουηδική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Δεκέμβριο του 2024 νέα μέτρα για την παρακολούθηση των ταξιδιών των προσφύγων, με στόχο να αποτρέψει ενδεχόμενη κατάχρηση του ασύλου από όσους δεν έχουν πλέον πραγματική ανάγκη προστασίας.
Σύμφωνα με την απόφαση που ελήφθη εντός του 2024, η Σουηδική Υπηρεσία Μετανάστευσης, σε συνεργασία με τις αστυνομικές αρχές και τις σουηδικές διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό, θα αναπτύξει νέους μηχανισμούς ελέγχου των μετακινήσεων αυτών των ατόμων.
Ο υπουργός Μετανάστευσης, Γιόχαν Φόρσελ, υπερασπίστηκε την πρωτοβουλία αυτή, τονίζοντας πως «αν κάποιος έχει λάβει άσυλο επειδή φεύγει από μια χώρα, είναι περίεργο να ταξιδέψει πίσω εκεί. Εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν εξακολουθούν να χρειάζονται προστασία ή εάν αρχικά δόθηκαν ψευδείς πληροφορίες».
Η απόφαση αυτή ήρθε σε μια περίοδο αυξανόμενης πολιτικής και κοινωνικής συζήτησης στη Σουηδία γύρω από το φαινόμενο προσφύγων που επιστρέφουν προσωρινά στις χώρες από τις οποίες είχαν διαφύγει. Σύμφωνα με έρευνα της Novus για τη διαδικτυακή έκδοση Bulletin το 2022, το 86% των ερωτηθέντων προσφύγων παραδέχθηκαν ότι ταξίδεψαν στις πατρίδες τους για διακοπές.
«Υπάρχει κατάχρηση, τολμώ να ισχυριστώ. Αλλά είναι δύσκολο να πούμε το μέγεθος του προβλήματος. Ας ελπίσουμε ότι θα μάθουμε περισσότερα σύντομα», σημείωσε ο Φόρσελ.
Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αξιολογήσει τα ευρήματα αυτής της πρωτοβουλίας το ερχόμενο καλοκαίρι, ενώ παράλληλα συνεχίζεται η συζήτηση για πιθανές αλλαγές στη νομοθεσία που αφορά τους όρους διαμονής και τις διαδικασίες ανάκλησης αδειών παραμονής.
Το συγκεκριμένο μέτρο αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής της σημερινής κεντροδεξιάς κυβέρνησης συνασπισμού, η οποία στηρίζεται από τους Σουηδούς Δημοκράτες (ECR) και έχει υιοθετήσει αυστηρότερη στάση στο μεταναστευτικό ζήτημα.
Ωστόσο, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Human Rights Watch και οι Civil Rights Defenders, έχουν εκφράσει έντονες ανησυχίες για τις πολιτικές της Σουηδίας στο θέμα του ασύλου. Οι οργανώσεις αυτές προειδοποίησαν ότι το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο ενδέχεται να οδηγήσει σε μέτρα που θα δυσκολέψουν τη ζωή ανθρώπων που χρειάζονται πραγματική προστασία.
Παρά τις διαμαρτυρίες, η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει στην εφαρμογή των νέων ελέγχων, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι οι διαδικασίες ασύλου στη χώρα δεν θα γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης.
