Μόλις λίγες ημέρες έχουν περάσει από την καταστροφική φωτιά που έπληξε τη Χίο, καταστρέφοντας περίπου 50.000 στρέμματα δάσους και γεωργικής γης, με τους παραγωγούς μαστίχας να προσπαθούν ακόμη να εκτιμήσουν το εύρος της ζημιάς. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για περίπου 20.000 μαστιχόδεντρα που έχουν υποστεί καταστροφή. Η διαδικασία ανασύστασης αυτών των καλλιεργειών αναμένεται να είναι χρονοβόρα, φτάνοντας ακόμη και τα δέκα έτη, κάτι που ενδέχεται να αποθαρρύνει ή να απομακρύνει τους μεγαλύτερους σε ηλικία παραγωγούς από το επάγγελμα.
«12.000 δέντρα είναι ολοσχερώς καμένα»
Ο πρόεδρος της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, Γιώργος Τούμπος, δήλωσε στο iEidiseis πως οι πρώτες εκτιμήσεις αναφέρονται σε περίπου 20.000 κατεστραμμένα μαστιχόδεντρα. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι σοβαρότερες καταστροφές καταγράφονται σε Χαλκειό, Ζυφιά, Βερβεράτο και Άγιο Γεώργιο.
Όπως διευκρίνισε, «υπολογίζουμε ότι περίπου 12.000 δέντρα έχουν καταστραφεί πλήρως, ενώ άλλα 8.000 έχουν υποστεί μερικές φθορές».
Για τον χρόνο που απαιτείται μέχρι την επαναφορά της παραγωγής, ο ίδιος εξηγεί πως «τα παλαιότερα δέντρα έχουν την ικανότητα να πετάξουν νέους βλαστούς, αν κλαδευτούν σωστά, και μέσα σε πέντε χρόνια να δώσουν ξανά κάποια παραγωγή».
Αντιθέτως, «τα νεότερα δέντρα χρειάζονται ξερίζωμα και νέα φύτευση, με αποτέλεσμα να περάσει έως και δεκαετία μέχρι να αποδώσουν ξανά».
«300.000 καμένα μαστιχόδεντρα από τις προηγούμενες φωτιές»
Η φετινή απώλεια μαστίχας εκτιμάται γύρω στους δύο τόνους, όπως λέει ο κ. Τούμπος, προσθέτοντας ότι «αν η φωτιά είχε επεκταθεί και σε άλλες περιοχές, η ζημιά θα ήταν πολύ σοβαρότερη».
Η Χίος έχει πληγεί και στο παρελθόν από καταστροφικές πυρκαγιές. Ο πρόεδρος της Ένωσης θυμίζει ότι το 2012 και το 2016 καταστράφηκαν περίπου 300.000 δέντρα, τα οποία αντικαταστάθηκαν σταδιακά, κάτι που ενίσχυσε τη δυναμική της τοπικής παραγωγής.
«Κάποιες περιοχές έχουν καεί τρεις φορές»
Ο κ. Τούμπος επισήμανε ότι υπάρχουν σημεία που έχουν πληγεί επανειλημμένα από φωτιές. Στον Άγιο Γεώργιο, όπως είπε, η φωτιά έχει περάσει ήδη τρεις φορές. Οι κάτοικοι, μετά τις δύο προηγούμενες καταστροφές, κατάφεραν να ξαναστήσουν τις καλλιέργειές τους, και υπάρχει η ελπίδα πως αυτό θα επιτευχθεί και τώρα.
Σύμφωνα με το WWF και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, από τα 47.000 στρέμματα που κατακάηκαν φέτος, τα 20.000 ήταν περιοχές που είχαν καεί και στο παρελθόν.
Ο κ. Τούμπος ανέφερε πως ο αριθμός των παραγωγών που επλήγησαν εκτιμάται σε 150 με 200 άτομα.
Τα έργα που δεν υλοποιήθηκαν
Ο πρόεδρος των μαστιχοπαραγωγών σημείωσε ότι η πυρκαγιά ξεκίνησε από το Βροντάδο και εξαπλώθηκε ταχύτατα. Παρά το γεγονός ότι υπήρχαν κάποιες αυλές και ακαθάριστα οικόπεδα, η φωτιά προχώρησε από το περιαστικό δάσος και δεν αναχαιτίστηκε.
Αν και είχαν προγραμματιστεί έργα πυροπροστασίας μέσω του σχεδίου ΑΝΤΙΝΕΡΟ, οι παρεμβάσεις δεν ολοκληρώθηκαν. Όπως λέει ο ίδιος, «αν δεν είχαμε τη μεγάλη κινητοποίηση πυροσβεστών και εναέριων μέσων, η φωτιά θα έφτανε πάλι μέχρι τη θάλασσα».
Τα δάση που περιβάλλουν την πόλη της Χίου είχαν ενταχθεί στο πρόγραμμα ANTINERO 4 με έργα συνολικού ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία όμως δεν προχώρησαν εγκαίρως.
«Οι ανάγκες είναι μεγάλες»
Σε συνέντευξη Τύπου, η διευθύντρια της Δασικής Υπηρεσίας Χίου, Θώμη Κοιλούκου, επισήμανε ότι, παρότι είχε υπογραφεί σύμβαση καθαρισμού των δασών με το υπουργείο, τα απαραίτητα κονδύλια δεν εκταμιεύτηκαν έγκαιρα. Όπως σημείωσε, «θέλουμε να γίνεται η υλοποίηση πριν την αντιπυρική περίοδο, αλλά αυτό δεν εξαρτάται από εμάς».
Ο δήμαρχος Χίου, Γιάννης Μαλάφης, αποκάλυψε πως κατατέθηκε μελέτη 1.250.000 ευρώ για τη δημιουργία ζωνών πυροπροστασίας, από τα οποία εγκρίθηκαν μόνο 170.000 ευρώ και άλλα 10.000 για τη σύνταξη της μελέτης. Όπως υπογράμμισε, οι ανάγκες παραμένουν τεράστιες.
Αποζημιώσεις
Σχετικά με τις οικονομικές αποζημιώσεις των πληγέντων, ο κ. Τούμπος ανέφερε ότι οι δηλώσεις ζημιών θα πρέπει να κατατεθούν έως τις 15 Ιουλίου. Αρχικά θα δοθούν προκαταβολές, ενώ στη συνέχεια θα εκδοθεί ΚΥΑ που θα καθορίσει τους τελικούς όρους. Όπως επισημαίνει, «η διαδικασία για την έκδοση ΚΥΑ καθυστερεί και μπορεί να χρειαστούν έως δύο χρόνια».
Ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Κατσαφάδος, ανέφερε ότι η αποζημίωση δεν θα γίνει μέσω των ΚΟΕ του ΕΛΓΑ, αλλά από το καθεστώς φυσικών καταστροφών, κάτι που θα επιτρέψει τη χορήγηση διπλάσιων ποσών.
«Δύσκολο να συνεχίσουν»
Οι καταστροφές δυσκολεύουν την επιβίωση των μαστιχοπαραγωγών, ειδικά όσων είναι προχωρημένης ηλικίας. Ο κ. Τούμπος θυμίζει ότι πέρυσι τον Σεπτέμβριο οι παραγωγοί υπέστησαν απώλεια 45 τόνων μαστίχας από έντονη βροχόπτωση, με τις συνέπειες να διαρκούν για ένα έτος. «Η φωτιά όμως αφήνει σημάδια για πολύ περισσότερα χρόνια», τονίζει.
Κατά τον ίδιο, η έλλειψη αίσθησης ασφάλειας αποτρέπει επενδύσεις, αφού κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι η καλλιέργεια δεν θα χαθεί το επόμενο καλοκαίρι.
«Το αύριο είναι αβέβαιο»
Ορισμένοι μαστιχοπαραγωγοί ενδέχεται να σταματήσουν, επειδή αδυνατούν να περιμένουν δέκα χρόνια για την αποκατάσταση της παραγωγής. «Οι μεγαλύτεροι δύσκολα θα συνεχίσουν, ίσως όμως αναλάβουν τα παιδιά τους», σημειώνει ο κ. Τούμπος, προσθέτοντας ότι το θετικό είναι πως υπάρχει ανανέωση του δυναμικού, με αρκετούς νέους να στρέφονται προς τη μαστιχοκαλλιέργεια.
Αν και ο ίδιος δηλώνει συγκρατημένα αισιόδοξος για την εφετινή παραγωγή, εντούτοις τονίζει ότι «υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που σχετίζονται με το κλίμα και μπορούν να αλλάξουν τα δεδομένα μέχρι το φθινόπωρο. Για παράδειγμα, οι πλημμύρες είναι δεδομένες και οι υψηλές θερμοκρασίες δυσκολεύουν τα δέντρα να στάξουν μαστίχα. Το μέλλον είναι αβέβαιο».
