Το μεγαλύτερο παγόβουνο της υφηλίου, γνωστό ως A23a, διαλύεται σιγά-σιγά, καθώς λιώνει στα θερμά νερά του νότιου Ατλαντικού, όπως συμβαίνει με παγόβουνα επί εκατομμύρια χρόνια.
Κάποτε το μέγεθός του ισοδυναμούσε με εκείνο του νησιού Οαχού στη Χαβάη. Σήμερα όμως κατακερματίζεται σε πολλά και ιδιαίτερα μεγάλα κομμάτια, σύμφωνα με τους επιστήμονες της Βρετανικής Ανταρκτικής Υπηρεσίας (BAS), που παρακολουθούν συνεχώς την πορεία του.
Το A23a βρίσκεται υπό παρακολούθηση από το 1996, όταν αποσπάστηκε από την παγοκρηπίδα Φίλσερ-Ροννέ στην Ανταρκτική. Αν και διατηρεί τον τίτλο του μεγαλύτερου παγόβουνου, κατά περιόδους έχασε την πρωτιά από άλλα, πιο βραχύβια παγόβουνα, για να την ξανακερδίσει μετά τη διάλυσή τους.
Το A23a είναι το αρχαιότερο ενεργό παγόβουνο, καθώς καθυστέρησε τη φυσιολογική του φθορά προσκολλώντας δύο φορές μετά την αποκόλλησή του, μένοντας έτσι για μεγαλύτερο διάστημα σε ψυχρά νερά. Πλέον, όμως, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τη «γέννησή» του, φαίνεται να πλησιάζει το τέλος. «Το παγόβουνο αποσυντίθεται γρήγορα και χάνει τεράστια κομμάτια, τα οποία το Εθνικό Κέντρο Πάγου των ΗΠΑ καταγράφει ως νέα μεγάλα παγόβουνα», δήλωσε στο NPR στις 4 Σεπτεμβρίου ο ωκεανογράφος του BAS, Άντριου Μέιχερς.
Ο Τεντ Σκάμπος, ανώτερος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο στο Μπόουλντερ και ειδικός στις πολικές περιοχές, τόνισε ότι πρόκειται για μια φυσική διαδικασία στον κύκλο ζωής των παγόβουνων που διαρκεί χιλιάδες χρόνια και δεν συνδέεται με την κλιματική αλλαγή. «Είναι ένα συνηθισμένο φυσικό φαινόμενο του πλανήτη», είπε.
Ασυνήθιστη, ωστόσο, ήταν η διαδρομή του A23a ως εδώ. Μετά την αποκόλλησή του τη δεκαετία του 1980, καθηλώθηκε στον πυθμένα της Θάλασσας Γουέντελ, αφού αμέσως προσέκρουσε σε αμμώδη ύφαλο. Έμεινε εκεί δεκαετίες, ώσπου το 2020 απελευθερώθηκε και άρχισε να κινείται προς τον ανοιχτό ωκεανό στα τέλη του 2023. Όμως, τον Αύγουστο του 2024 ακινητοποιήθηκε ξανά, περιστρεφόμενο αργά μέσα σε ένα θαλάσσιο στροβίλο που είναι γνωστός ως στήλη Τέιλορ.
Για μήνες φαινόταν να «χορεύει» στις δορυφορικές εικόνες, ώσπου τελικά απελευθερώθηκε στα τέλη του περασμένου έτους και μεταφέρθηκε βόρεια από ισχυρά ρεύματα. Στις αρχές του 2025 πλησίασε την Νότια Γεωργία, απειλώντας τις αποικίες πιγκουίνων και φώκιας, αλλά εγκλωβίστηκε ξανά περίπου 50 μίλια από τις ακτές έως τον Μάρτιο.
Σύμφωνα με τον Μέιχερς, το A23a έχει πλέον εισέλθει σε νερά με θερμοκρασίες πάνω από το μηδέν, γεγονός που θα επιταχύνει τη διάλυσή του. «Η συνδυασμένη πορεία προς βορρά και η έλευση της νότιας άνοιξης σημαίνουν ότι σύντομα θα διασπαστεί σε μικρά παγόβουνα, πολύ μικρά για να συνεχιστεί η παρακολούθησή τους», είπε.
Τελικά, θα πάψει να είναι ορατό ακόμη και από δορυφόρους. Ωστόσο, ακόμα και στην αποσύνθεσή του, το A23a συνεχίζει να παρέχει πολύτιμα δεδομένα στους επιστήμονες σχετικά με τη συμπεριφορά των μεγάλων παγόβουνων και την επίδρασή τους στο περιβάλλον.
Νωρίτερα φέτος, συλλέχθηκαν δείγματα από περιοχές που επηρεάστηκαν από την πορεία του, τα οποία αναμένεται να αποκαλύψουν πληροφορίες για τη θαλάσσια ζωή που αναπτύσσεται μετά το πέρασμά του, για το πώς αναμειγνύεται το γλυκό με το αλμυρό νερό, αλλά και για την πιθανή συμβολή του στα επίπεδα άνθρακα των ωκεανών, σύμφωνα με τους ερευνητές του BAS.
Ο Σκάμπος υπογράμμισε ότι τέτοιου είδους μελέτες έχουν προοπτική για πολύ μακρινό μέλλον. «Είναι μια ακόμη ευκαιρία να κατανοήσουμε τις διαδικασίες που διέπουν αυτούς τους κολοσσιαίους παγετώνες», ανέφερε. «Στην πραγματικότητα, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση της ανόδου της στάθμης των θαλασσών σε βάθος χρόνου».
