Οι εκπρόσωποι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ουκρανίας στις διαπραγματεύσεις εξέτασαν έναν φιλόδοξο στόχο για την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας με τη Ρωσία έως τον Μάρτιο, ωστόσο το χρονοδιάγραμμα ενδέχεται να ανατραπεί λόγω της διαφωνίας στο κομβικό ζήτημα των εδαφών, όπως μεταδίδει το Reuters.
Με βάση το πλαίσιο που βρίσκεται υπό συζήτηση μεταξύ των διαπραγματευτών των ΗΠΑ και της Ουκρανίας, οποιαδήποτε συμφωνία θα τεθεί στην κρίση των Ουκρανών μέσω δημοψηφίσματος, το οποίο θα διεξαχθεί ταυτόχρονα με τις εθνικές εκλογές.
Η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα – υπό τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ – έχει μεταφέρει στους Ουκρανούς συνομιλητές της, σε πρόσφατες επαφές στο Άμπου Ντάμπι και στο Μαϊάμι, ότι θα ήταν προτιμότερο η διαδικασία της ψηφοφορίας να πραγματοποιηθεί σύντομα, σύμφωνα με τρεις από τις πηγές.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές έχουν επισημάνει ότι ο Τραμπ αναμένεται να στρέψει περισσότερο την προσοχή του σε εσωτερικά ζητήματα όσο πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο, κάτι που συνεπάγεται ότι ανώτατοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ θα διαθέτουν λιγότερο χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο για την ολοκλήρωση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, ανέφεραν δύο πηγές.
Ένας δεύτερος γύρος συνομιλιών με αμερικανική μεσολάβηση ολοκληρώθηκε την Πέμπτη στο Άμπου Ντάμπι, με την απελευθέρωση 314 αιχμαλώτων πολέμου και τη δέσμευση για άμεση επανέναρξη των επαφών. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η επόμενη τριμερής συνάντηση ενδέχεται να πραγματοποιηθεί σύντομα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Δύο από τις πηγές ανέφεραν ότι Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι εξέτασαν το ενδεχόμενο οι εθνικές εκλογές και το δημοψήφισμα να διεξαχθούν τον Μάιο.
Ωστόσο, αρκετές πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών χαρακτήρισαν το χρονοδιάγραμμα που προτείνουν οι ΗΠΑ ως μη ρεαλιστικό.
Οι ουκρανικές εκλογικές αρχές έχουν εκτιμήσει ότι θα απαιτηθούν περίπου έξι μήνες για την οργάνωση εκλογών υπό τις παρούσες συνθήκες.
«Οι Αμερικανοί βιάζονται», δήλωσε πηγή με γνώση του θέματος, σημειώνοντας ότι μια ψηφοφορία θα μπορούσε να οργανωθεί σε λιγότερο από έξι μήνες, ωστόσο και πάλι θα χρειαστεί σημαντικός χρόνος.
Η διεξαγωγή τέτοιων εκλογών θα προϋπέθετε αλλαγές στη νομοθεσία, καθώς στην Ουκρανία οι εκλογές απαγορεύονται όσο ισχύει στρατιωτικός νόμος. Παράλληλα, η διαδικασία θα ήταν ιδιαίτερα δαπανηρή.
Ουκρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Ζελένσκι εμφανίζεται θετικός στο ενδεχόμενο εκλογών στο άμεσο μέλλον, ένα ζήτημα που επανέρχεται συστηματικά ως αίτημα των ΗΠΑ από την ανάληψη των καθηκόντων του Τραμπ τον Ιανουάριο του 2025.
Ο Ζελένσκι, του οποίου η δημοφιλία έχει υποχωρήσει από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής το 2022, αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται αισθητά πάνω από το 50%, θεωρεί βέβαιο ότι θα επικρατήσει, σύμφωνα με τον ίδιο αξιωματούχο.
Το σημαντικότερο εμπόδιο για μια σύντομη ειρηνευτική λύση στην Ουκρανία παραμένει η απουσία σαφήνειας σχετικά με το μέλλον της ανατολικής περιοχής του Ντονμπάς, όπως επισημαίνουν αρκετές πηγές.
«Δεν υπάρχει ακόμη πρόοδος στο εδαφικό ζήτημα», δήλωσε η πηγή που γνωρίζει τις διαπραγματεύσεις.
Αντίστοιχα, σημείο έντασης αποτελεί και η τύχη του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, του μεγαλύτερου στην Ευρώπη, ο οποίος βρίσκεται σε έδαφος υπό ρωσική κατοχή.
Ακόμη και αν αυτά τα ζητήματα διευθετηθούν, παραμένει το ενδεχόμενο οι Ουκρανοί πολίτες να απορρίψουν μέσω δημοψηφίσματος οποιεσδήποτε εδαφικές παραχωρήσεις.
Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας, περιλαμβανομένης της Κριμαίας και περιοχών του Ντονμπάς που είχαν καταληφθεί πριν από την εισβολή του 2022.
Παρότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των Ουκρανών αντιτίθεται σε εδαφικές παραχωρήσεις με αντάλλαγμα δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας έναντι μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας, τα ποσοστά αυτά έχουν παρουσιάσει μικρή κάμψη τον τελευταίο χρόνο.
