Με την πάροδο των χρόνων, όλα τα όργανα του οργανισμού υφίστανται διαδικασίες γήρανσης. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται και η καρδιά, η οποία η λειτουργία της σηματοδοτεί την έναρξη της ζωής και η παύση της υποδηλώνει τον θάνατο. Καθώς περνούν τα χρόνια, οι αρτηρίες χάνουν μέρος της ελαστικότητάς τους, η δύναμη της καρδιάς για συστολή μειώνεται και η παροχή οξυγόνου προς τα κύτταρα γίνεται λιγότερη. Οι αρτηρίες γίνονται πιο άκαμπτες, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η αρτηριακή πίεση και να αναπτύσσεται αρτηριοσκλήρυνση. Οι κεντρικές αρτηρίες, όπως αυτή της καρδιάς, σκληραίνουν όσο μεγαλώνει η ηλικία, ενώ οι μυϊκές αρτηρίες επηρεάζονται σε μικρότερο βαθμό. Αυτή η αύξηση της σκληρότητας προκαλεί σειρά παθοφυσιολογικών αλλαγών στην αιματική κυκλοφορία, οδηγώντας σε μεγαλύτερες διακυμάνσεις πίεσης στον εγκέφαλο και τα νεφρά, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων και πιθανών βλαβών στη νεφρική λειτουργία.
Θεραπευτικές δράσεις των βολβωδών λαχανικών
Πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου
Τα βολβώδη λαχανικά, όπως το σκόρδο, το κρεμμύδι σε όλες τις ποικιλίες του και το πράσο, έχουν μελετηθεί διεξοδικά για τον ρόλο τους στην πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου. Οι ιδιότητές τους όμως δεν περιορίζονται εκεί, καθώς τους αποδίδονται αντιπηκτικές, αντιοξειδωτικές, θρομβολυτικές και αντιυπερτασικές δράσεις.
Μείωση της χοληστερόλης
Έρευνες δείχνουν επίσης ότι συμβάλλουν στη μείωση της χοληστερόλης. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, ακόμη και η κατανάλωση λιγότερη από το ένα τέταρτο κουταλάκι του γλυκού σκόρδου σε σκόνη σχετίζεται με μικρότερη δυσκαμψία των αρτηριών. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει επειδή το σκόρδο βελτιώνει τη λειτουργικότητα των αρτηριακών τοιχωμάτων, προκαλώντας χαλάρωση των αγγείων.
Μείωση της σκληρότητας των αρτηριών
Τελευταίες μελέτες υποδεικνύουν ότι η μακροχρόνια πρόσληψη σκόρδου μπορεί να μειώσει τη σκληρότητα των αρτηριών που σχετίζεται με την ηλικία, καθώς και την ολική και κακή χοληστερόλη (LDL) κατά 10%, όταν καταναλώνεται για πάνω από δύο μήνες. Παράλληλα, το σκόρδο αραιώνει το αίμα και υπάρχει κίνδυνος αιμορραγίας, γι’ αυτό η Αμερικάνικη Εταιρεία Αναισθησιολογίας συνιστά τη διακοπή κατανάλωσης ή λήψης σκόρδου σε σκόνη τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν από προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση.
Προσοχή στο μαγείρεμα
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και κατά το μαγείρεμα, ώστε να διατηρούνται οι ωφέλιμες ιδιότητες. Σε αντίθεση με τα αντιπηκτικά στοιχεία της ντομάτας, που συγκεντρώνονται στο κίτρινο υγρό γύρω από τους σπόρους και παραμένουν σταθερά στη θερμότητα, η αντιαιμοπεταλιακή δράση του σκόρδου και του κρεμμυδιού μειώνεται όταν μαγειρευτούν. Η ωφέλεια του ωμού σκόρδου μειώνεται αισθητά με το βράσιμο, φτάνοντας σε επίπεδα αντίστοιχα του ωμού κρεμμυδιού. Το σκόρδο είναι περίπου 13 φορές ισχυρότερο από το κρεμμύδι και η κατανάλωσή του ωμού φαίνεται πιο αποτελεσματική από τη βρασμένη. Συμπερασματικά, η κατανάλωση ωμού σκόρδου μπορεί να ενισχύσει την αναστολή της συσσώρευσης αιμοπεταλίων, σε αντίθεση με τα μαγειρεμένα ή βρασμένα. Άρα, πριν από χειρουργείο καλό είναι να τα μαγειρεύουμε για να μειώσουμε την δράση τους, ενώ για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων αξίζει να σκεφτούμε την κατανάλωση τους ωμών σε σαλάτες (π.χ. κρεμμύδι στη χωριάτικη), σάλτσες (πέστο), ντρέσινγκ ή ντιπ.
Ποιος είναι ο σωστός τρόπος μαγειρέματος;
Τα βολβώδη λαχανικά συνήθως κόβονται σε διάφορα μεγέθη πριν μαγειρευτούν, για να αναδειχθεί το άρωμα και η γεύση τους και να απελευθερωθούν οι αντιθρομβωτικές ενώσεις θείου που περιέχουν. Μια εναλλακτική μέθοδος είναι να τα θρυμματίσουμε ή να τα ψιλοκόψουμε, να περιμένουμε δέκα λεπτά και μετά να τα μαγειρέψουμε. Αν το σκόρδο μαγειρευτεί για λίγα λεπτά, οι αντιπηκτικές ιδιότητες διατηρούνται, ενώ μετά από πέντε λεπτά θερμικής επεξεργασίας καταστρέφονται. Όταν όμως ψιλοκοπεί πρώτα και μείνει για δέκα λεπτά πριν το μαγείρεμα, η αντιαιμοπεταλιακή δράση παραμένει για λίγο περισσότερο. Αυτό συμβαίνει επειδή το ένζυμο που ενεργοποιεί τις αντιπηκτικές ενώσεις διεγείρεται από τη σύνθλιψη, αλλά η θερμότητα το καταστρέφει γρηγορότερα. Έτσι, αν το συνθλίψουμε και αφήσουμε το ένζυμο να ενεργοποιηθεί πριν το μαγείρεμα, καθυστερούμε την απώλειά του. Επιπλέον, όπως μπορούμε να προσθέσουμε ραπανάκι ή σκόνη μουστάρδας για να ενισχύσουμε τα ένζυμα του μπρόκολου, η προσθήκη ωμού χυμού σκόρδου σε μαγειρεμένο σκόρδο στα μικροκύματα μπορεί να επαναφέρει πλήρως την αντιαιμοπεταλιακή του δράση που είχε χαθεί.
Όταν μαγειρεύονται τα κρεμμύδια, η αντιπηκτική τους δράση εξαφανίζεται μέσα σε δέκα λεπτά. Ωστόσο, αν μαγειρευτούν για 20-30 λεπτά σε υψηλή ένταση στα μικροκύματα, η επίδραση στα αιμοπετάλια μπορεί να αντιστραφεί και να γίνει επιβαρυντική. Μελέτες σε δοκιμαστικούς σωλήνες δείχνουν ότι τα εκτενώς μαγειρεμένα κρεμμύδια μπορούν να ενισχύσουν αντί να μειώσουν τη συσσώρευση αιμοπεταλίων. Ευτυχώς, σε δοκιμές με ανθρώπους που κατανάλωσαν κρεμμυδόσουπα, διαπιστώθηκε ότι ακόμη και όταν τα κρεμμύδια ζεματίστηκαν σε βραστό νερό (500 γρ. κρεμμυδιών σε 500 ml νερού), τηγανίστηκαν για δέκα λεπτά σε 25 γρ. βουτύρου και 7,5 ml ραφιναρισμένου ελαιολάδου, και στη συνέχεια σιγοβράστηκαν για τριάντα λεπτά μαζί με σάλτσα από σκόνη μίγματος λαχανικών και το νερό του ζεματίσματος, η ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων μειώθηκε μέσα σε μία έως τρεις ώρες μετά την κατανάλωση της σούπας.
