Η άνοδος της θερμοκρασίας δεν επηρεάζει μόνο το πόσο άνετα αισθανόμαστε. Για αρκετούς ανθρώπους με χρόνια δερματικά νοσήματα, οι ζεστές ημέρες συνοδεύονται από περισσότερο ιδρώτα, κνησμό, κοκκινίλα και ερεθισμό. Παθήσεις όπως η ατοπική δερματίτιδα, η ροδόχρους νόσος και η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα μπορεί να παρουσιάσουν εξάρσεις όταν το σώμα υπερθερμαίνεται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλα τα δερματικά νοσήματα χειροτερεύουν το καλοκαίρι. Η ψωρίαση, για παράδειγμα, σε αρκετούς ασθενείς μπορεί να βελτιώνεται τους θερμότερους μήνες. Η επίδραση της ζέστης εξαρτάται από τη συγκεκριμένη πάθηση, τον ιδρώτα, την υγρασία, την έκθεση στον ήλιο και τις ατομικές ευαισθησίες του δέρματος.
Τι συμβαίνει στο δέρμα όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία;
Για να διατηρήσει σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος, ο οργανισμός ενεργοποιεί δύο σημαντικούς μηχανισμούς: αυξάνει τη ροή του αίματος προς το δέρμα και παράγει ιδρώτα.
Τα επιφανειακά αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται ώστε να αποβάλλεται θερμότητα. Παράλληλα, οι ιδρωτοποιοί αδένες παράγουν ιδρώτα, ο οποίος εξατμίζεται και συμβάλλει στην ψύξη του σώματος.
Αυτοί οι φυσιολογικοί μηχανισμοί είναι απαραίτητοι, αλλά σε ορισμένες δερματοπάθειες μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα.
Ο ιδρώτας μπορεί να ερεθίσει ένα ήδη φλεγμονώδες δέρμα, ενώ η αυξημένη θερμοκρασία και υγρασία στις πτυχές δημιουργούν περιβάλλον που ευνοεί την τριβή και την ανάπτυξη ορισμένων μικροοργανισμών.
Ατοπική δερματίτιδα: όταν ο ιδρώτας προκαλεί φαγούρα
Η ατοπική δερματίτιδα συχνά παρουσιάζει εποχικές διακυμάνσεις. Για κάποιους ασθενείς ο χειμώνας είναι η δυσκολότερη περίοδος λόγω της ξηρότητας. Για άλλους, η ζέστη και η εφίδρωση προκαλούν εξάρσεις.
Ο ιδρώτας που παραμένει πάνω στο δέρμα μπορεί να προκαλέσει τσούξιμο και έντονο κνησμό, ιδιαίτερα όταν ο δερματικός φραγμός είναι ήδη διαταραγμένος. Στη συνέχεια το ξύσιμο επιδεινώνει τη φλεγμονή και μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος κνησμού και τραυματισμού.
Συνήθως βοηθούν τα ελαφριά ρούχα, η αποφυγή υπερθέρμανσης και ένα σύντομο χλιαρό ή δροσερό ντους μετά από έντονη εφίδρωση. Η ενυδάτωση παραμένει απαραίτητη και το καλοκαίρι, ακόμη κι αν το δέρμα δεν φαίνεται τόσο ξηρό όσο τον χειμώνα.
Ροδόχρους νόσος: η ζέστη είναι συχνός εκλυτικός παράγοντας
Η ροδόχρους νόσος είναι ίσως ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα δερματοπάθειας που επηρεάζεται από τη θερμοκρασία.
Η ζέστη προκαλεί αγγειοδιαστολή. Σε ανθρώπους με ροδόχρου νόσο, τα αγγεία του προσώπου αντιδρούν ευκολότερα σε ερεθίσματα όπως υψηλή θερμοκρασία, έντονη άσκηση, ηλιακή ακτινοβολία και πολύ ζεστά ροφήματα.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ξαφνικό flushing, αίσθημα θερμότητας ή καύσου και εντονότερη ερυθρότητα. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να επιδεινωθούν και οι φλεγμονώδεις βλάβες.
Χρήσιμο είναι να αποφεύγεται όσο γίνεται η υπερθέρμανση του σώματος και να αναγνωρίζει κάθε ασθενής τους προσωπικούς του εκλυτικούς παράγοντες.
Διαπυητική ιδρωταδενίτιδα και καλοκαιρινές εξάρσεις
Η διαπυητική ιδρωταδενίτιδα προκαλεί επώδυνα οζίδια και αποστήματα κυρίως σε περιοχές όπως οι μασχάλες, η βουβωνική χώρα, οι γλουτοί και κάτω από τους μαστούς.
Η υπερθέρμανση και η έντονη εφίδρωση μπορούν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα σε αρκετούς ασθενείς. Παράλληλα, η τριβή στις πτυχές αυξάνεται όταν το δέρμα είναι υγρό.
Τα στενά ρούχα μπορεί να προσθέσουν ακόμη μεγαλύτερη μηχανική καταπόνηση στις ευαίσθητες περιοχές. Για τον λόγο αυτό συχνά προτιμώνται πιο χαλαρά, άνετα ρούχα και μέτρα που περιορίζουν την υπερβολική εφίδρωση και υπερθέρμανση.
Η ζέστη δεν είναι η αιτία της διαπυητικής ιδρωταδενίτιδας. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως παράγοντας επιδείνωσης.
Τι συμβαίνει με την ψωρίαση;
Η σχέση της ψωρίασης με το καλοκαίρι είναι διαφορετική.
Αρκετοί ασθενείς παρατηρούν βελτίωση τους θερμότερους μήνες, πιθανώς επειδή αυξάνεται η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία και μειώνεται η ξηρότητα που χαρακτηρίζει τον χειμώνα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ανεξέλεγκτη ηλιοθεραπεία αποτελεί θεραπεία.
Το ηλιακό έγκαυμα μπορεί να προκαλέσει έξαρση της ψωρίασης σε ορισμένους ασθενείς λόγω του τραυματισμού του δέρματος. Παράλληλα, η χρόνια υπεριώδης έκθεση αυξάνει τον κίνδυνο φωτογήρανσης και καρκίνου του δέρματος.
Η ιατρική φωτοθεραπεία δεν πρέπει να συγχέεται με την απροστάτευτη παραμονή στον ήλιο.
Ζέστη, υγρασία και μυκητιάσεις
Το θερμό και υγρό περιβάλλον είναι ιδιαίτερα ευνοϊκό για ορισμένες επιφανειακές λοιμώξεις.
Οι δερματικές πτυχές —βουβωνική χώρα, μασχάλες, περιοχή κάτω από τους μαστούς και ανάμεσα στα δάχτυλα— μπορούν να παραμένουν υγρές για πολλές ώρες. Η κατάσταση επιβαρύνεται από την τριβή και τα στενά ρούχα.
Έτσι μπορεί να αυξηθεί η πιθανότητα εμφάνισης καντιντίασης των πτυχών ή άλλων μυκητιασικών λοιμώξεων.
Το καλό στέγνωμα μετά το μπάνιο, η αλλαγή των ιδρωμένων ρούχων και η διατήρηση των πτυχών όσο γίνεται στεγνών είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Η ζέστη μπορεί να προκαλέσει και νέο εξάνθημα
Δεν χρειάζεται να υπάρχει προϋπάρχουσα δερματοπάθεια για να εμφανιστούν προβλήματα λόγω υψηλής θερμοκρασίας.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ιδρώα (miliaria), γνωστή συχνά ως θερμικό εξάνθημα. Προκύπτει όταν η φυσιολογική αποβολή του ιδρώτα παρεμποδίζεται και ο ιδρώτας εγκλωβίζεται μέσα στο δέρμα.
Μπορεί να εμφανιστούν πολλά μικρά κόκκινα σπυράκια με έντονο τσούξιμο ή φαγούρα, ιδιαίτερα σε περιοχές που καλύπτονται από ρούχα.
Η ψύξη του σώματος, η αποφυγή περαιτέρω εφίδρωσης και τα ελαφριά ρούχα συνήθως βοηθούν.
Ο κλιματισμός είναι πάντα καλός για το δέρμα;
Ο κλιματισμός μπορεί να είναι πολύ χρήσιμος σε παθήσεις που επιδεινώνονται από υπερθέρμανση. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.
Η παρατεταμένη παραμονή σε έντονα κλιματιζόμενο και ξηρό περιβάλλον μπορεί να αυξήσει την ξηρότητα του δέρματος. Αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία σε άτομα με ατοπική δερματίτιδα, πολύ ξηρό δέρμα ή ψωρίαση.
Επομένως, το ζητούμενο δεν είναι να αποφεύγεται ο κλιματισμός, αλλά να χρησιμοποιείται λογικά και να συνεχίζεται η ενυδάτωση όταν το δέρμα εμφανίζει ξηρότητα.
Πώς προστατεύεται ένα ευαίσθητο δέρμα τις πολύ ζεστές ημέρες;
Η στρατηγική εξαρτάται από τη διάγνωση, αλλά ορισμένες πρακτικές είναι χρήσιμες σε πολλές καταστάσεις:
- Επιλέξτε ελαφριά και άνετα ρούχα που δεν προκαλούν έντονη τριβή.
- Αλλάζετε τα ιδρωμένα ρούχα σχετικά γρήγορα.
- Κάντε χλιαρό ή δροσερό ντους μετά από έντονη εφίδρωση.
- Αποφύγετε τα πολύ καυτά ντους.
- Χρησιμοποιήστε ήπιο καθαριστικό και κατάλληλη ενυδατική.
- Περιορίστε την υπερθέρμανση όταν γνωρίζετε ότι προκαλεί έξαρση της πάθησής σας.
- Χρησιμοποιείτε κατάλληλη αντηλιακή προστασία στις εκτεθειμένες περιοχές.
Δεν χρειάζεται να διακόπτεται αυθαίρετα μια δερματολογική θεραπεία επειδή ξεκίνησε το καλοκαίρι. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να απαιτούν ειδικές οδηγίες σχετικά με την έκθεση στον ήλιο, αλλά αυτές εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη αγωγή.
Όταν κάθε καλοκαίρι το δέρμα χειροτερεύει
Εάν μια δερματοπάθεια παρουσιάζει επαναλαμβανόμενες εξάρσεις με τη ζέστη, είναι χρήσιμο να παρατηρηθεί ποιος παράγοντας προηγείται πραγματικά των συμπτωμάτων. Μπορεί να είναι η ίδια η υψηλή θερμοκρασία, ο ιδρώτας, η ηλιακή ακτινοβολία, η τριβή, το χλώριο της πισίνας ή ακόμη και κάποιο προϊόν που χρησιμοποιείται περισσότερο το καλοκαίρι.
Ένα νέο ή ασυνήθιστο εξάνθημα δεν πρέπει επίσης να αποδίδεται αυτόματα στη ζέστη. Επώδυνες βλάβες, φλύκταινες, εξάνθημα που εξαπλώνεται γρήγορα ή συμπτώματα που συνοδεύονται από πυρετό χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. Η αναγνώριση του πραγματικού εκλυτικού παράγοντα επιτρέπει πολύ πιο στοχευμένη πρόληψη από τη γενική προσπάθεια «να αποφεύγεται η ζέστη».