Φακές, ρεβίθια, φασόλια, γίγαντες και μαυρομάτικα μπορούν να αποτελέσουν τη βάση ενός πραγματικά πλήρους γεύματος. Προσφέρουν φυτική πρωτεΐνη, σύνθετους υδατάνθρακες, φυτικές ίνες, φυλλικό οξύ, κάλιο, μαγνήσιο και σίδηρο.
Το ερώτημα είναι τι χρειάζεται να βάλουμε δίπλα τους.
Ένας καλός συνδυασμός μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της πρωτεΐνης του γεύματος, να διευκολύνει την απορρόφηση του φυτικού σιδήρου και να μας κρατήσει χορτάτους για περισσότερη ώρα.
Και όχι, δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε κάθε πιάτο με φακές σε περίπλοκη διατροφική εξίσωση.
Όσπρια και δημητριακά: γιατί είναι τόσο κλασικός συνδυασμός;
Οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αμινοξέα. Ορισμένα από αυτά είναι απαραίτητα, δηλαδή ο οργανισμός πρέπει να τα πάρει από τη διατροφή.
Τα περισσότερα όσπρια έχουν σχετικά υψηλή περιεκτικότητα σε λυσίνη, αλλά μικρότερες ποσότητες ορισμένων θειούχων αμινοξέων, όπως η μεθειονίνη.
Τα δημητριακά παρουσιάζουν σε γενικές γραμμές το αντίστροφο μοτίβο: είναι φτωχότερα σε λυσίνη αλλά συμπληρώνουν καλύτερα τα όσπρια ως προς άλλα απαραίτητα αμινοξέα.
Γι’ αυτό συνδυασμοί όπως:
- φακές με ρύζι,
- ρεβίθια με πλιγούρι,
- φασόλια με ψωμί,
- χούμους με πίτα,
έχουν ιδιαίτερο διατροφικό ενδιαφέρον.
Οι δύο πηγές φυτικής πρωτεΐνης αλληλοσυμπληρώνονται.
Πρέπει να τρώμε όσπρια και δημητριακά ακριβώς στο ίδιο γεύμα;
Όχι απαραίτητα.
Αυτή είναι μια λεπτομέρεια που συχνά δημιουργεί περισσότερο άγχος από όσο χρειάζεται.
Σε έναν υγιή ενήλικα που ακολουθεί μια ποικίλη διατροφή και καλύπτει τις ενεργειακές και πρωτεϊνικές του ανάγκες, δεν είναι απαραίτητο οι συμπληρωματικές φυτικές πρωτεΐνες να καταναλώνονται στην ίδια μπουκιά ή ακόμη και στο ίδιο γεύμα.
Ο οργανισμός χρησιμοποιεί τα αμινοξέα που προσλαμβάνουμε μέσα στην ημέρα.
Επομένως, αν φάτε φακές το μεσημέρι και ψωμί, βρώμη ή άλλο δημητριακό σε διαφορετικό γεύμα, δεν έχετε «χάσει» το όφελος.
Παρόλα αυτά, ο συνδυασμός τους στο ίδιο πιάτο είναι εξαιρετικά πρακτικός, επειδή μπορεί να κάνει το γεύμα πιο πλήρες και χορταστικό.
Η ελληνική κουζίνα το κάνει ήδη σωστά
Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε εξωτικούς συνδυασμούς.
Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή έχει πολλά παραδείγματα συμπληρωματικών τροφίμων.
Φακές με ψωμί.
Ρεβίθια με ψωμί ή πλιγούρι.
Φασολάδα με ψωμί.
Φάβα με ψωμί και σαλάτα.
Ακόμη και χωρίς να γνωρίζουν τον όρο «συμπληρωματικά αμινοξέα», οι άνθρωποι συνδύαζαν επί γενιές τα όσπρια με δημητριακά.
Σήμερα μπορούμε απλώς να κάνουμε αυτούς τους συνδυασμούς λίγο πιο συνειδητά.
Μην ξεχνάτε τα λαχανικά
Ένα πιάτο φακές με ψωμί έχει πολλά θετικά στοιχεία, αλλά μπορούμε εύκολα να το κάνουμε ακόμη πιο ολοκληρωμένο προσθέτοντας λαχανικά.
Για παράδειγμα:
φακές + ψωμί ολικής + σαλάτα με πιπεριά και ντομάτα.
Τα λαχανικά προσθέτουν όγκο, φυτικές ίνες, κάλιο, βιταμίνες και διαφορετικές φυτικές ενώσεις.
Επιπλέον, κάποια από αυτά μπορούν να βελτιώσουν την αξιοποίηση ενός σημαντικού μετάλλου των οσπρίων: του σιδήρου.
Όσπρια και βιταμίνη C: ένας συνδυασμός που αξίζει να θυμόμαστε
Τα όσπρια περιέχουν μη αιμικό σίδηρο, τη μορφή σιδήρου που συναντάμε στα φυτικά τρόφιμα.
Η απορρόφησή του επηρεάζεται περισσότερο από τη σύνθεση του γεύματος σε σχέση με τον αιμικό σίδηρο των ζωικών τροφίμων.
Η βιταμίνη C μπορεί να ενισχύσει την απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου.
Αυτό μας δίνει πολύ εύκολους συνδυασμούς:
- φακές με λεμόνι,
- ρεβίθια με πιπεριά,
- φασόλια με ντομάτα,
- μαυρομάτικα με ντομάτα, πιπεριά και λεμόνι,
- χούμους με λεμόνι και σαλάτα.
Δεν χρειάζεται κάποιο συμπλήρωμα βιταμίνης C. Ένα τρόφιμο πλούσιο σε αυτή μέσα στο γεύμα είναι αρκετό για να δημιουργήσει έναν ευνοϊκότερο συνδυασμό.
Και το ελαιόλαδο;
Τα όσπρια έχουν σχετικά χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, με ορισμένες εξαιρέσεις στην ευρύτερη οικογένεια των ψυχανθών.
Το ελαιόλαδο συμπληρώνει εξαιρετικά ένα γεύμα με όσπρια, προσφέροντας κυρίως μονοακόρεστα λιπαρά και κάνοντάς το γευστικότερο και ενεργειακά πιο ολοκληρωμένο.
Αυτός είναι άλλωστε ο λόγος που τα παραδοσιακά ελληνικά όσπρια συνδυάζονται τόσο καλά με ελαιόλαδο.
Δεν χρειάζεται όμως να κολυμπούν στο λάδι.
Αν προσπαθείτε να διαχειριστείτε την ενεργειακή πρόσληψη, μετρήστε περιστασιακά την ποσότητα αντί να ρίχνετε απευθείας από το μπουκάλι.
Μια απλή φόρμουλα για πλήρες γεύμα με όσπρια
Μπορείτε να σκέφτεστε το πιάτο σας ως εξής:
Όσπριο + δημητριακό ή άλλο αμυλούχο τρόφιμο + λαχανικά + πηγή βιταμίνης C + λίγο καλό λίπος.
| Βάση | Προσθέστε | Λαχανικά | Έξτρα |
|---|---|---|---|
| Φακές | Ρύζι ή ψωμί ολικής | Πιπεριά, ντομάτα | Λεμόνι, ελαιόλαδο |
| Ρεβίθια | Πλιγούρι | Αγγούρι, ντομάτα | Λεμόνι, ελαιόλαδο |
| Φασόλια | Ψωμί ολικής | Λάχανο, πιπεριά | Ελαιόλαδο |
| Μαυρομάτικα | Πατάτα ή ψωμί | Ντομάτα, κρεμμύδι, πιπεριά | Λεμόνι |
| Φάβα | Ψωμί ολικής | Ντομάτα, κάπαρη, κρεμμύδι | Ελαιόλαδο |
Οι συνδυασμοί είναι ενδεικτικοί. Δεν υπάρχει μία υποχρεωτική αναλογία που ταιριάζει σε όλους.
Πόσα όσπρια χρειάζεται ένα γεύμα;
Μια πρακτική μερίδα για πολλούς ενήλικες μπορεί να είναι περίπου 1 φλιτζάνι μαγειρεμένα όσπρια, αλλά η κατάλληλη ποσότητα εξαρτάται από την πείνα, τη σωματική δραστηριότητα, τις συνολικές ενεργειακές ανάγκες και το τι άλλο υπάρχει στο γεύμα.
Αν δεν τρώτε συχνά όσπρια ή σας προκαλούν φούσκωμα, ξεκινήστε με μικρότερη ποσότητα, όπως ½ φλιτζάνι, και αυξήστε σταδιακά.
Δεν χρειάζεται επίσης να βάλουμε τεράστια ποσότητα ρυζιού δίπλα στα όσπρια για να «συμπληρωθεί η πρωτεΐνη».
Λίγο ρύζι, πλιγούρι ή ψωμί στο πλαίσιο μιας ποικίλης διατροφής είναι αρκετό για να δημιουργήσει έναν ισορροπημένο συνδυασμό.
Χρειάζεται τυρί μαζί με τα όσπρια;
Όχι, αλλά μπορεί να υπάρχει.
Η φέτα δίπλα στις φακές ή στα φασόλια αποτελεί αγαπημένο ελληνικό συνδυασμό και προσθέτει πρωτεΐνη, ασβέστιο και γεύση.
Δεν είναι όμως απαραίτητη για να θεωρηθεί το γεύμα ολοκληρωμένο.
Αν θέλετε ένα αποκλειστικά φυτικό γεύμα, όσπρια, δημητριακά, λαχανικά και ελαιόλαδο μπορούν να δημιουργήσουν ένα εξαιρετικό πιάτο.
Αν καταναλώνετε ζωικά τρόφιμα, μπορείτε περιστασιακά να προσθέσετε λίγο τυρί ή γιαούρτι ανάλογα με τη συνταγή.
Πέντε γεύματα που μπορείτε να φτιάξετε αυτή την εβδομάδα
1. Φακόρυζο με σαλάτα
Ανακατέψτε μαγειρεμένες φακές με ρύζι, κρεμμύδι, μαϊντανό και λίγο ελαιόλαδο.
Συνοδεύστε με σαλάτα ντομάτας και πιπεριάς και προσθέστε λεμόνι.
2. Ρεβίθια με πλιγούρι
Συνδυάστε περίπου ένα φλιτζάνι ρεβίθια με ½ φλιτζάνι μαγειρεμένο πλιγούρι, αγγούρι, ντοματίνια, μαϊντανό και dressing λεμονιού με ελαιόλαδο.
Τρώγεται εύκολα και κρύο, επομένως είναι καλή λύση για το γραφείο.
3. Φασολάδα με ψωμί και σαλάτα
Δεν χρειάζεται να αλλάξετε την κλασική συνταγή.
Ένα πιάτο φασολάδα με μία ή δύο φέτες ψωμί ολικής και μια σαλάτα με λάχανο και πιπεριά δημιουργεί ένα ιδιαίτερα χορταστικό γεύμα.
4. Μαυρομάτικα σαλάτα
Ανακατέψτε μαυρομάτικα με ντομάτα, πιπεριά, κρεμμύδι, μαϊντανό και λεμόνι.
Προσθέστε μία μικρή βραστή πατάτα ή λίγο ψωμί ολικής και ελαιόλαδο.
5. Χούμους σε αραβική πίτα
Γεμίστε μια πίτα ολικής με χούμους, ντομάτα, αγγούρι, λάχανο και πιπεριά.
Είναι ένας πρακτικός τρόπος να μετατρέψετε τα ρεβίθια σε γρήγορο γεύμα χωρίς κατσαρόλα.
Τι γίνεται αν θέλουμε να περιορίσουμε το κρέας;
Τα όσπρια είναι ένας από τους ευκολότερους τρόπους να δημιουργήσουμε περισσότερα γεύματα φυτικής προέλευσης.
Δεν χρειάζεται να γίνουμε χορτοφάγοι για να επωφεληθούμε.
Μπορούμε απλώς να αντικαταστήσουμε μερικά γεύματα κρέατος μέσα στην εβδομάδα με φακές, ρεβίθια ή φασόλια.
Για παράδειγμα, αντί για:
κοτόπουλο + ρύζι + σαλάτα
μία ημέρα μπορούμε να φτιάξουμε:
ρεβίθια + πλιγούρι + σαλάτα + ελαιόλαδο.
Έτσι αυξάνουμε παράλληλα την πρόσληψη φυτικών ινών, κάτι που συνήθως είναι πολύ δυσκολότερο με ένα γεύμα βασισμένο αποκλειστικά σε ζωικά τρόφιμα.
Το πιο χρήσιμο «κόλπο» είναι να έχετε έτοιμα όσπρια
Οι σωστοί συνδυασμοί δεν βοηθούν ιδιαίτερα αν τα όσπρια απαιτούν δύο ώρες προετοιμασίας κάθε φορά που πεινάμε.
Γι’ αυτό μαγειρέψτε μεγαλύτερη ποσότητα.
Κρατήστε μερικές μερίδες στο ψυγείο για τις επόμενες ημέρες και καταψύξτε τις υπόλοιπες. Εναλλακτικά, έχετε στο ντουλάπι κονσέρβες ή βάζα με φακές, φασόλια και ρεβίθια, κατά προτίμηση χωρίς περιττά πρόσθετα και με λογική ποσότητα αλατιού. Ένα καλό ξέπλυμα πριν από τη χρήση είναι συνήθως αρκετό.
Έτσι, ένα ολοκληρωμένο γεύμα μπορεί να γίνει σε λίγα λεπτά: ρεβίθια από το ντουλάπι, πλιγούρι που περίσσεψε από χθες, ντομάτα, πιπεριά, λεμόνι και ελαιόλαδο.
Δεν χρειάζεται κάθε πιάτο με όσπρια να είναι τέλεια σχεδιασμένο ούτε να υπολογίζουμε τα αμινοξέα του. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συνολική ποικιλία της διατροφής.
Αν θέλετε όμως έναν κανόνα που πραγματικά αξίζει να θυμάστε, είναι αυτός: βάλτε τα όσπρια στο κέντρο του πιάτου, προσθέστε ένα δημητριακό ή άλλο αμυλούχο τρόφιμο, αρκετά λαχανικά και κάτι πλούσιο σε βιταμίνη C.
Με αυτή την απλή λογική, μια ταπεινή κατσαρόλα φακές μπορεί να γίνει ένα από τα πιο ολοκληρωμένα και πρακτικά γεύματα της εβδομάδας.










































