Η ξηροδερμία είναι εξαιρετικά συχνή και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν αποτελεί ένδειξη σοβαρού προβλήματος. Μπορεί να εμφανιστεί τον χειμώνα, μετά από συχνά ζεστά ντους, από τη χρήση ισχυρών καθαριστικών ή απλώς επειδή το δέρμα παράγει λιγότερα προστατευτικά λιπίδια με την ηλικία.
Υπάρχουν όμως περιπτώσεις στις οποίες το ξηρό δέρμα δεν βελτιώνεται με μια σωστή καθημερινή περιποίηση ή συνοδεύεται από συμπτώματα που χρειάζονται διερεύνηση. Τότε η εξέταση από δερματολόγο μπορεί να αποκαλύψει ότι πίσω από την ξηρότητα υπάρχει έκζεμα, ψωρίαση, αλλεργική δερματίτιδα ή ακόμη και κάποια συστηματική πάθηση.
Πότε η ξηροδερμία θεωρείται συνηθισμένη;
Η απλή ξηροδερμία προκαλεί συνήθως αίσθημα τραβήγματος, τραχιά υφή και λεπτή απολέπιση. Μπορεί επίσης να υπάρχει ήπιος κνησμός.
Συχνά είναι πιο έντονη στις κνήμες, στα χέρια και στους βραχίονες. Τον χειμώνα επιδεινώνεται λόγω της χαμηλής υγρασίας και της θέρμανσης των εσωτερικών χώρων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις το δέρμα συνήθως βελτιώνεται όταν μειώνονται τα πολύ ζεστά και παρατεταμένα ντους, χρησιμοποιούνται ήπια καθαριστικά και εφαρμόζεται συστηματικά μια κατάλληλη ενυδατική κρέμα.
Όταν όμως αυτά τα μέτρα δεν αρκούν, χρειάζεται να αναζητηθεί η αιτία.
Όταν η ξηροδερμία επιμένει παρά την ενυδάτωση
Ένας πρακτικός λόγος για δερματολογική εξέταση είναι η επίμονη ξηρότητα παρά τη σωστή περιποίηση.
Εάν χρησιμοποιείται καθημερινά πλούσια ενυδατική, έχουν περιοριστεί τα ερεθιστικά σαπούνια και τα πολύ ζεστά ντους, αλλά το δέρμα εξακολουθεί να ξεφλουδίζει, να παρουσιάζει ρωγμές ή να προκαλεί σημαντική ενόχληση, μπορεί να μην πρόκειται για απλή ξηροδερμία.
Ο δερματολόγος εξετάζει την κατανομή και τη μορφολογία των βλαβών και αναζητά σημεία κάποιας συγκεκριμένης δερματοπάθειας.
Έντονος κνησμός που διαταράσσει τον ύπνο
Η ξηρότητα μπορεί να προκαλέσει φαγούρα, αλλά ο πολύ έντονος ή επίμονος κνησμός χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
Εάν η φαγούρα σας ξυπνά τη νύχτα, προκαλεί συνεχές ξύσιμο ή δημιουργεί πληγές, είναι χρήσιμο να γίνει εξέταση.
Μπορεί να υπάρχει ατοπική δερματίτιδα, δερματίτιδα εξ επαφής ή άλλη κνησμώδης δερματοπάθεια. Αν μάλιστα ο κνησμός είναι ιδιαίτερα έντονος τη νύχτα και έχουν αρχίσει να εμφανίζουν συμπτώματα και άλλα μέλη του σπιτιού, πρέπει να αποκλειστεί η ψώρα.
Όταν υπάρχει γενικευμένος κνησμός χωρίς εμφανές εξάνθημα, η αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί να επεκταθεί πέρα από το ίδιο το δέρμα.
Όταν δημιουργούνται βαθιές ρωγμές
Η πολύ έντονη ξηροδερμία μπορεί να προκαλέσει ραγάδες και επώδυνες ρωγμές, ιδιαίτερα στις φτέρνες, στα δάκτυλα και στα χέρια.
Οι ρωγμές δεν είναι μόνο ενοχλητικές. Αποτελούν σημεία στα οποία έχει διαταραχθεί σημαντικά ο δερματικός φραγμός και μπορούν να λειτουργήσουν ως πύλη εισόδου για μικροοργανισμούς.
Εάν αιμορραγούν επανειλημμένα, είναι βαθιές ή δυσκολεύουν το περπάτημα και τις καθημερινές δραστηριότητες, χρειάζεται αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας και όχι μόνο περιστασιακή εφαρμογή ενυδατικής.
Ερυθρότητα και φλεγμονή δεν είναι απλώς «ξηρό δέρμα»
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να χαρακτηρίζεται κάθε τραχύ ή απολεπιστικό δέρμα ως ξηροδερμία.
Εάν εμφανίζονται έντονα κόκκινες περιοχές, σαφώς περιγεγραμμένες πλάκες, οίδημα, μικρές φυσαλίδες ή σημαντικός κνησμός, μπορεί να υπάρχει έκζεμα ή άλλη φλεγμονώδης δερματοπάθεια.
Η ατοπική δερματίτιδα, για παράδειγμα, συνδέεται με διαταραχή του δερματικού φραγμού και έντονη ξηρότητα, αλλά χρειάζεται διαφορετική αντιμετώπιση όταν βρίσκεται σε έξαρση.
Αντίστοιχα, παχιές πλάκες με έντονα λέπια, ιδιαίτερα στους αγκώνες, στα γόνατα ή στο τριχωτό, μπορεί να υποδηλώνουν ψωρίαση.
Μπορεί να είναι αλλεργία σε κάποιο προϊόν;
Ναι. Η δερματίτιδα εξ επαφής συχνά εκλαμβάνεται ως επίμονη ξηροδερμία.
Καλλυντικά, αρώματα, συντηρητικά, βαφές μαλλιών, προϊόντα καθαρισμού και άλλες ουσίες μπορούν να προκαλέσουν ερεθιστική ή αλλεργική αντίδραση.
Ιδιαίτερα στα χέρια, η συχνή επαφή με νερό, απορρυπαντικά και απολυμαντικά μπορεί να καταστρέψει σταδιακά τον δερματικό φραγμό.
Εάν η ξηρότητα εμφανίζεται κυρίως σε συγκεκριμένες περιοχές ή επιδεινώνεται μετά την εργασία ή τη χρήση ενός προϊόντος, η κατανομή αυτή μπορεί να αποτελέσει σημαντικό διαγνωστικό στοιχείο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις αλλεργικής δερματίτιδας μπορεί να χρειαστούν ειδικές δοκιμασίες επαφής για να εντοπιστεί το υπεύθυνο αλλεργιογόνο.
Πότε πρέπει να σκεφτούμε λοίμωξη;
Το συνεχές ξύσιμο και οι ρωγμές μπορούν να διευκολύνουν την ανάπτυξη δευτερογενούς λοίμωξης.
Αυξανόμενος πόνος, θερμότητα, πρήξιμο, έντονη ερυθρότητα, κίτρινες κρούστες ή έκκριση υγρού και πύου είναι σημεία που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
Ειδικά όταν η ερυθρότητα επεκτείνεται γρήγορα ή συνοδεύεται από πυρετό και κακουχία, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν απλή ξηροδερμία.
Ξηροδερμία που εμφανίζεται ξαφνικά σε όλο το σώμα
Η ξηρότητα που υπήρχε πάντα σε κάποιο βαθμό είναι διαφορετική από μια καινούργια, γενικευμένη και ανεξήγητη αλλαγή του δέρματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, έντονη γενικευμένη ξηρότητα ή κνησμός μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις του θυρεοειδούς, των νεφρών ή του ήπατος, καθώς και με άλλες μεταβολικές ή συστηματικές καταστάσεις.
Ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να κάνουν το δέρμα σημαντικά ξηρότερο.
Δεν χρειάζονται εργαστηριακές εξετάσεις για κάθε περιστατικό ξηροδερμίας. Όταν όμως η εικόνα είναι νέα, εκτεταμένη και δεν υπάρχει προφανής εξωτερική αιτία, ο γιατρός μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
Γιατί χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στους ηλικιωμένους;
Με την ηλικία μειώνεται η παραγωγή λιπιδίων από το δέρμα και η ικανότητά του να συγκρατεί νερό. Για αυτό η ξηροδερμία είναι ιδιαίτερα συχνή στους ηλικιωμένους.
Στις κνήμες μπορεί να γίνει τόσο έντονη ώστε να δημιουργείται χαρακτηριστική εικόνα με μικρές ρωγμές, η οποία συχνά συνοδεύεται από φλεγμονή και κνησμό.
Παρότι η ηλικιακή ξηροδερμία είναι συχνή, δεν πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη ούτε να αγνοούνται νέα ή ασυνήθιστα συμπτώματα.
Τι μπορεί να αλλάξει μέχρι την εξέταση;
Η καθημερινή φροντίδα μπορεί να γίνει πιο απλή.
Προτιμήστε σύντομα ντους με χλιαρό αντί για πολύ ζεστό νερό και χρησιμοποιήστε ήπιο καθαριστικό μόνο όπου χρειάζεται. Αμέσως μετά το μπάνιο, εφαρμόστε ενυδατική σε ελαφρώς νωπό δέρμα.
Σε έντονη ξηρότητα, οι πιο πλούσιες κρέμες και αλοιφές συνήθως συγκρατούν καλύτερα την υγρασία από τις πολύ λεπτόρρευστες λοσιόν.
Συστατικά όπως κεραμίδια, γλυκερίνη και βαζελίνη μπορούν να υποστηρίξουν τον δερματικό φραγμό. Η ουρία μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη σε ξηρό και υπερκερατωσικό δέρμα, αλλά σε δέρμα με βαθιές ρωγμές ή έντονη φλεγμονή ενδέχεται να προκαλεί τσούξιμο.
Ποια σημάδια δεν πρέπει να αγνοηθούν;
Η ξηροδερμία χρειάζεται δερματολογική αξιολόγηση όταν επιμένει παρά τη συστηματική ενυδάτωση, προκαλεί έντονο κνησμό, συνοδεύεται από φλεγμονή, δημιουργεί επώδυνες ρωγμές ή εμφανίζεται ξαφνικά και εκτεταμένα χωρίς προφανή λόγο.
Πιο άμεση εξέταση χρειάζεται όταν υπάρχουν ενδείξεις λοίμωξης, όπως γρήγορα επεκτεινόμενη ερυθρότητα, έντονος πόνος, πύον ή πυρετός.
Το βασικό είναι να μην αντιμετωπίζεται κάθε απολέπιση ως απλή έλλειψη ενυδάτωσης. Όταν το δέρμα παραμένει ξηρό παρά τη σωστή φροντίδα, η μορφή και η κατανομή των βλαβών μπορούν να δείξουν ότι πίσω από τη «ξηροδερμία» υπάρχει μια συγκεκριμένη δερματολογική πάθηση που χρειάζεται στοχευμένη θεραπεία.



















































