Οι πληγές στις γωνίες των χειλιών είναι ένα συχνό πρόβλημα που συνήθως ονομάζεται γωνιακή χειλίτιδα. Μπορεί να εμφανιστεί στη μία ή και στις δύο γωνίες του στόματος και να προκαλεί ερυθρότητα, επώδυνες ρωγμές, κάψιμο, κρούστες ή ακόμη και μικρή αιμορραγία όταν ανοίγει το στόμα.
Παρότι αρκετοί θεωρούν ότι πρόκειται απλώς για ξηρά χείλη ή για έλλειψη κάποιας βιταμίνης, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η γωνιακή χειλίτιδα συχνά προκύπτει από συνδυασμό υγρασίας, μηχανικού ερεθισμού και μικροοργανισμών, ενώ σε επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται αναζήτηση υποκείμενων παραγόντων.
Τι ακριβώς είναι η γωνιακή χειλίτιδα;
Στις γωνίες του στόματος το δέρμα βρίσκεται σε συνεχή κίνηση κάθε φορά που μιλάμε, τρώμε ή χασμουριόμαστε. Εάν η περιοχή ερεθιστεί και δημιουργηθεί μια μικρή ρωγμή, η επαναλαμβανόμενη κίνηση μπορεί να εμποδίζει την επούλωσή της.
Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος: η περιοχή ερεθίζεται, σκίζεται, πονάει και ξανανοίγει κάθε φορά που τεντώνεται.
Χαρακτηριστικά μπορεί να υπάρχουν:
- επώδυνες σχισμές στις γωνίες του στόματος,
- ερυθρότητα,
- αίσθημα καύσου,
- υγρασία ή μαλάκυνση του δέρματος,
- κρούστες,
- μικρή αιμορραγία.
Σε αρκετούς ανθρώπους το πρόβλημα είναι αμφοτερόπλευρο.
Γιατί το σάλιο παίζει τόσο σημαντικό ρόλο;
Μία από τις συχνότερες αιτίες είναι η παρατεταμένη επαφή των γωνιών του στόματος με το σάλιο.
Όταν το σάλιο συγκεντρώνεται στις πτυχές, η περιοχή παραμένει συνεχώς υγρή. Ο δερματικός φραγμός σταδιακά διαταράσσεται και το δέρμα γίνεται περισσότερο ευάλωτο σε ερεθισμό και σχηματισμό ρωγμών.
Το συχνό γλείψιμο των χειλιών επιδεινώνει αυτή τη διαδικασία.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε ανθρώπους που παρουσιάζουν σιελόρροια κατά τη διάρκεια του ύπνου ή έχουν ανατομικά βαθύτερες πτυχές στις γωνίες του στόματος.
Τι σχέση έχουν η Candida και τα βακτήρια;
Όταν ο δερματικός φραγμός έχει ήδη διαταραχθεί, η υγρή περιοχή δημιουργεί κατάλληλες συνθήκες για ανάπτυξη μικροοργανισμών.
Στη γωνιακή χειλίτιδα μπορεί να συμμετέχει η Candida, ένας ζυμομύκητας που μπορεί φυσιολογικά να υπάρχει στη στοματική κοιλότητα. Μπορούν επίσης να εμπλέκονται βακτήρια, ιδιαίτερα ο Staphylococcus aureus.
Σε ορισμένες περιπτώσεις συνυπάρχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες.
Αυτό έχει σημασία για τη θεραπεία. Δεν είναι σωστό κάθε σκίσιμο στη γωνία του στόματος να αντιμετωπίζεται αυτόματα με αντιμυκητιασική ή αντιβιοτική κρέμα χωρίς να έχει εκτιμηθεί η πιθανή αιτία.
Ποιοι εμφανίζουν συχνότερα γωνιακή χειλίτιδα;
Η κατάσταση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που την ευνοούν.
Σε μεγαλύτερους ανθρώπους, για παράδειγμα, η απώλεια δοντιών ή μια οδοντοστοιχία που δεν εφαρμόζει σωστά μπορεί να μεταβάλει τη σύγκλειση του στόματος. Δημιουργούνται βαθύτερες πτυχές στις γωνίες, μέσα στις οποίες συγκρατείται περισσότερο σάλιο.
Αντίστοιχα, σε μικρά παιδιά η σιελόρροια, η χρήση πιπίλας ή το πιπίλισμα του δακτύλου μπορεί να προκαλέσουν χρόνιο ερεθισμό.
Ξηρά χείλη, ατοπική δερματίτιδα και ορισμένες θεραπείες που προκαλούν έντονη ξηρότητα των χειλιών μπορούν επίσης να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης γωνιακής χειλίτιδας.
Μπορεί να ευθύνεται η έλλειψη σιδήρου;
Η έλλειψη σιδήρου μπορεί πράγματι να σχετίζεται με γωνιακή χειλίτιδα, ιδιαίτερα όταν το πρόβλημα είναι επίμονο ή υποτροπιάζει.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε πληγή στη γωνία του στόματος αποτελεί ένδειξη σιδηροπενίας.
Η πιθανότητα αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως κόπωση, ωχρότητα, αδυναμία, δύσπνοια κατά την προσπάθεια, εύθραυστα νύχια ή αλλαγές στη γλώσσα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να ζητήσει αιματολογικό έλεγχο αντί να συστήσει εμπειρικά συμπληρώματα.
Ποιες βιταμίνες μπορεί να σχετίζονται με το πρόβλημα;
Ελλείψεις ορισμένων βιταμινών του συμπλέγματος Β, όπως της βιταμίνης Β12, του φυλλικού οξέος και της ριβοφλαβίνης, έχουν συσχετιστεί με γωνιακή χειλίτιδα. Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις εξετάζεται επίσης η κατάσταση του ψευδαργύρου και η συνολική θρέψη.
Ωστόσο, οι διατροφικές ελλείψεις είναι μόνο μία από τις πιθανές αιτίες.
Η τυχαία λήψη πολυβιταμινών δεν αποτελεί σωστή διαγνωστική προσέγγιση. Όταν υπάρχουν συχνές υποτροπές, είναι προτιμότερο να διερευνηθεί εάν υπάρχει πραγματική ανεπάρκεια και γιατί έχει εμφανιστεί.
Τι σχέση έχει ο διαβήτης;
Ο σακχαρώδης διαβήτης, ιδιαίτερα όταν δεν είναι καλά ρυθμισμένος, μπορεί να αυξήσει την προδιάθεση για λοιμώξεις από Candida.
Για αυτό η επαναλαμβανόμενη γωνιακή χειλίτιδα σε έναν άνθρωπο με άλλους παράγοντες κινδύνου μπορεί να αποτελέσει λόγο για περαιτέρω αξιολόγηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η γωνιακή χειλίτιδα αποτελεί από μόνη της ένδειξη διαβήτη. Η απόφαση για εργαστηριακό έλεγχο βασίζεται στο συνολικό ιστορικό και στα υπόλοιπα συμπτώματα.
Μπορεί να είναι έρπης;
Ο επιχείλιος έρπης και η γωνιακή χειλίτιδα δεν είναι το ίδιο.
Ο έρπης συνήθως προκαλεί χαρακτηριστική ομάδα μικρών φυσαλίδων, συχνά μετά από ένα αρχικό αίσθημα καύσου, μυρμηγκιάσματος ή πόνου. Οι φυσαλίδες στη συνέχεια σπάνε και δημιουργούν κρούστα.
Η γωνιακή χειλίτιδα χαρακτηρίζεται περισσότερο από ρωγμή και φλεγμονή ακριβώς στη γωνία του στόματος.
Η διάκριση είναι σημαντική επειδή η θεραπεία είναι διαφορετική και ο επιχείλιος έρπης, σε αντίθεση με την απλή γωνιακή χειλίτιδα, προκαλείται από ιό και είναι μεταδοτικός.
Πώς αντιμετωπίζονται οι πληγές στις γωνίες των χειλιών;
Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία.
Όταν βασικός παράγοντας είναι η υγρασία και ο ερεθισμός από το σάλιο, η προστασία της περιοχής με μια απλή λιπαρή αλοιφή μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Παράλληλα πρέπει να περιορίζεται το γλείψιμο των χειλιών.
Εάν υπάρχει μυκητιασική λοίμωξη, μπορεί να χρειαστεί αντιμυκητιασική θεραπεία. Σε βακτηριακή λοίμωξη η αντιμετώπιση είναι διαφορετική.
Σε ανθρώπους με οδοντοστοιχίες πρέπει να ελέγχεται η εφαρμογή και η υγιεινή τους, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ταυτόχρονα στοματική καντιντίαση.
Η αυθαίρετη χρήση ισχυρής κορτιζονούχου κρέμας δεν είναι καλή επιλογή. Μπορεί προσωρινά να μειώσει την ερυθρότητα, αλλά εάν υπάρχει λοίμωξη ενδέχεται να δυσκολέψει τη σωστή αντιμετώπισή της.
Πότε χρειάζονται εξετάσεις;
Ένα πρώτο ή ήπιο επεισόδιο δεν απαιτεί απαραίτητα εργαστηριακό έλεγχο.
Όταν όμως οι πληγές επανέρχονται συχνά, επιμένουν παρά τη θεραπεία ή δεν υπάρχει προφανής τοπικός παράγοντας, μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω διερεύνηση.
Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει την πιθανότητα σιδηροπενίας, αναιμίας, διατροφικών ελλείψεων ή διαβήτη. Εάν υπάρχει υποψία λοίμωξης, μπορεί να γίνει λήψη δείγματος από την περιοχή.
Πότε μια πληγή χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή;
Η τυπική γωνιακή χειλίτιδα συνήθως αναγνωρίζεται σχετικά εύκολα και ανταποκρίνεται όταν διορθωθεί η αιτία.
Μια μονόπλευρη πληγή που επιμένει, σκληραίνει, μεγαλώνει, αιμορραγεί επανειλημμένα ή δεν επουλώνεται δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα γωνιακή χειλίτιδα. Χρειάζεται εξέταση ώστε να αποκλειστούν άλλες παθήσεις του δέρματος ή του στόματος.
Αντίστοιχα, όταν οι ρωγμές επανέρχονται ξανά και ξανά, η λύση δεν είναι απλώς η συνεχής εφαρμογή διαφορετικών κρεμών. Σε αυτές τις περιπτώσεις έχει μεγαλύτερη αξία να αναζητηθεί γιατί η γωνία του στόματος παραμένει υγρή ή ευάλωτη και εάν υπάρχει κάποιος παράγοντας που συντηρεί τη φλεγμονή.



















































