Η Ρωσία απαντά δικαστικά στην απόφαση των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να παγώσουν επ’ αόριστον περιουσιακά στοιχεία της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, συνολικής αξίας 210 δισ. ευρώ, που βρίσκονται σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών κεφαλαίων παραμένει στην βελγική Euroclear, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να καταλήξουν σε συμφωνία στην κρίσιμη σύνοδο κορυφής της επόμενης εβδομάδας, ώστε τα χρήματα να χρησιμοποιηθούν για ένα δάνειο υπέρ της Ουκρανίας. Το Κίεβο θα κληθεί να επιστρέψει τα ποσά μόνο εάν η Ρωσία καταβάλει αποζημιώσεις στο μέλλον.
Ύστερα από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου, η Ουκρανία βλέπει τα αποθέματά της να εξαντλούνται και υπολογίζει ότι χρειάζεται 135,7 δισ. ευρώ για την επόμενη διετία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να καλύψει τα δύο τρίτα αυτού του ποσού, την ώρα που Ρώσοι αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν τις κινήσεις της Ε.Ε. «κλοπή».
Την Παρασκευή (12/12), η Ρωσική Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε ότι προσέφυγε κατά της Euroclear στο Διαιτητικό Δικαστήριο της Μόσχας, ως απάντηση στο ευρωπαϊκό σχέδιο δανειοδότησης της Ουκρανίας. Στην αγωγή κάνει λόγο για «παράνομες δραστηριότητες» που εμποδίζουν την πρόσβαση της Μόσχας σε κεφάλαια και χρεόγραφα, ενώ υποστηρίζει ότι η Ε.Ε. εξετάζει τρόπους άμεσης ή έμμεσης χρήσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων χωρίς σχετική εξουσιοδότηση.
Τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας στην Ε.Ε. μπλοκαρίστηκαν αμέσως μετά τη ρωσική εισβολή, τον Φεβρουάριο του 2022. Από αυτά, περίπου 185 δισ. ευρώ βρίσκονται υπό τη διαχείριση της Euroclear. Η Ουκρανία και οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν πως τα κεφάλαια θα πρέπει να διατεθούν για την ανοικοδόμηση όσων έχουν καταστραφεί από τον πόλεμο, στο πλαίσιο ενός «δανείου αποζημίωσης» ύψους 90 δισ. ευρώ.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι τονίζει ότι «είναι δίκαιο τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας να χρησιμοποιηθούν για την ανοικοδόμηση όσων έχει καταστρέψει η Ρωσία», ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς σημειώνει ότι η χρηματοδότηση θα ενισχύσει την άμυνα της Ουκρανίας έναντι μελλοντικών επιθέσεων.
Η αντίδραση της Μόσχας ήταν αναμενόμενη για τις Βρυξέλλες, με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Βάλντις Ντομπρόβσκις να επισημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι «πλήρως προστατευμένα» από νομικές συνέπειες. Παράλληλα, ωστόσο, είναι ξεκάθαρο πως η Ρωσία σκοπεύει να κλιμακώσει την αντιπαράθεση και να προχωρήσει σε αντίποινα.
Σύμφωνα με την πρώην αξιωματούχο της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας, Αλεξάνδρα Προκοπένκο, η προσφυγή της Ρωσίας λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό μήνυμα παρά ως εργαλείο με άμεση δικαστική αποτελεσματικότητα, αφού καμία απόφαση ρωσικού δικαστηρίου δεν μπορεί να επιβληθεί εκτός συνόρων.
Ανησυχίες υπάρχουν και στο Βέλγιο, καθώς η Euroclear έχει περίπου 16–17 δισ. ευρώ δεσμευμένα στη Ρωσία και εξετάζει το ενδεχόμενο πιθανών αντιποίνων. Η διευθύνουσα σύμβουλος της τράπεζας προειδοποίησε ότι μια τέτοια εξέλιξη ενδέχεται να «αποσταθεροποιήσει το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα». Ως μικρή οικονομία, το Βέλγιο ζητά από άλλες χώρες της Ε.Ε. να μοιραστούν τους κινδύνους.
Υπάρχουν δύο προτάσεις για την οικονομική στήριξη της Ουκρανίας ύψους 90 δισ. ευρώ:
• δανεισμός από τις αγορές με εγγύηση του κοινοτικού προϋπολογισμού – επιλογή που απαιτεί ομοφωνία, την οποία δυσκολεύουν η Ουγγαρία και η Σλοβακία,
• ή χρηματοδότηση μέσω των ρωσικών παγωμένων περιουσιακών στοιχείων, τα οποία έχουν μετατραπεί σε μετρητά και βρίσκονται στην ΕΚΤ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι έχει απαντήσει στις ανησυχίες του Βελγίου και προτείνει εγγυήσεις που καλύπτουν το σύνολο των 210 δισ. ευρώ ρωσικής περιουσίας στην Ευρώπη. Τονίζει επίσης ότι πιθανές αποφάσεις ρωσικών δικαστηρίων δεν θα αναγνωριστούν στην Ε.Ε.
Την ίδια στιγμή, η Ε.Ε. ανησυχεί και για τον ρόλο των ΗΠΑ, αφού ενδέχεται να θελήσουν να αξιοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια στο πλαίσιο δικού τους σχεδίου. Παράλληλα, η στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο έχει μειωθεί σημαντικά το 2025, λόγω της διακοπής της χρηματοδότησης από την Ουάσινγκτον.
Προκειμένου να υπάρξει συμφωνία στη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, η Ε.Ε. εντείνει τις διαβουλεύσεις με στόχο να καταλήξει σε λύση που θα γίνει αποδεκτή από όλες τις πλευρές, συμπεριλαμβανομένου του Βελγίου, το οποίο ζητά ισχυρές εγγυήσεις πριν ανάψει το πράσινο φως.
