Η κακοκαιρία που έπληξε την Αττική μετέτρεψε ολόκληρες περιοχές σε λίμνες, καθώς τα ύψη βροχόπτωσης που καταγράφηκαν ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο.
Σύμφωνα με το meteo.gr, βάσει των προγνωστικών στοιχείων αλλά και των μεταγενέστερων μετρήσεων από τους μετεωρολογικούς σταθμούς του δικτύου αυτόματων σταθμών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / Meteo.gr, ο Δείκτης Επικινδυνότητας Επεισοδίου Βροχόπτωσης (RPI) Κατηγορίας 5 επιβεβαιώθηκε πλήρως, καθώς σημειώθηκαν εξαιρετικά υψηλά ποσά βροχής, κυρίως σε περιοχές της Αττικής, της Ανατολικής Πελοποννήσου και της Εύβοιας.
Τα μεγαλύτερα ύψη βροχόπτωσης έως το βράδυ της Τετάρτης καταγράφηκαν στον Παπάγου Αττικής (173,8 χιλιοστά), στο Νομισματοκοπείο (148,4 χιλιοστά), στο Χαλάνδρι (148 χιλιοστά) και στον Βύρωνα Αττικής (145,2 χιλιοστά).
Γιατί η νεροποντή «έπνιξε» τα νότια προάστια – Oι τρεις αιτίες
Δύο ανθρώπινες ζωές, μιας 55χρονης γυναίκας στην Άνω Γλυφάδα και ενός στελέχους του Λιμενικού στο Παράλιο Άστρος, αποτελεί τον τραγικό απολογισμό των ακραίων καιρικών φαινομένων που έπληξαν τη χώρα. Η κακοκαιρία, η οποία επιβεβαίωσε τον Δείκτη Επικινδυνότητας Κατηγορίας 5, άφησε πίσω της εικόνες εκτεταμένων καταστροφών.
Τι ήταν όμως αυτό που οδήγησε τα νότια προάστια στο να πλημμυρίσουν; Οι επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, εξετάζοντας τα δεδομένα, εντοπίζουν τρεις βασικούς λόγους: τον πρωτοφανή όγκο βροχής, τις ευάλωτες υποδομές και τις επιπτώσεις των πυρκαγιών στον Υμηττό.
- Η «συνταγή» της πλημμύρας: Το 30% της ετήσιας βροχής σε λίγες ώρες
Ο Κώστας Λαγουβάρδος, μετεωρολόγος και διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ανέλυσε το χρονικό του φαινομένου, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξή του ακολούθησε τις προβλέψεις:
«Επιβεβαιώθηκαν οι προγνώσεις που μιλούσαν για έντονα επεισόδια, κυρίως στην Αττική. Να πούμε ότι στην Αττική είχαμε δύο φάσεις κακοκαιρίας. Η πρώτη, που ήταν πρωινές-προμεσημβρινές ώρες, με πιο ήπια φαινόμενα, αρκετά μεγάλα ύψη βροχής όμως, τα οποία επίσης άρχισαν να δημιουργούν το υπόβαθρο, δηλαδή κάποιες μικρές πλημμύρες και νερό συσσωρευμένο στο έδαφος».
Στη συνέχεια ακολούθησε το πιο ισχυρό και καταστροφικό κύμα: «Και μετά ήρθε το πιο έντονο, η δεύτερη φάση της κακοκαιρίας, με την έντονη καταιγιδοφόρο δραστηριότητα, που σημαίνει μεγάλα ύψη βροχής σε μικρό χρονικό διάστημα, δηλαδή η συνταγή, να το πω έτσι, για πλημμύρες. Οι οποίες κάθισαν δύο με τρεις ώρες και έδωσαν πολύ μεγάλα ύψη βροχής».
Τα στοιχεία των σταθμών είναι χαρακτηριστικά: «Καταγράψαμε εντυπωσιακά ύψη βροχής για την Αττική. Σε πολλούς σταθμούς ξεπεράστηκαν τα 100 χιλιοστά. Φτάσαμε, νομίζω, στου Παπάγου 170 χιλιοστά, στην Ανατολική Αττική 120-130 χιλιοστά μέσα σε μία ημέρα. Είναι περίπου το 30% της ετήσιας βροχής».
- Μια πόλη «αθωράκιστη»: Το παράδειγμα του Daniel και ο φόβος για την Αθήνα
Ο δεύτερος παράγοντας αφορά την ανθεκτικότητα της πρωτεύουσας. Ο κ. Λαγουβάρδος στάθηκε στην ευαλωτότητα των υποδομών:
«Σε μία μεγάλη πόλη όπως είναι η Αθήνα, που έχει και πρόβλημα προφανώς πολλών υποδομών, το αποτέλεσμα είναι αυτό που είδαμε και δυστυχώς είχαμε και μία απώλεια ανθρώπινης ζωής. Σίγουρα βοήθησε λίγο και η προετοιμασία και η ειδοποίηση που είχε δοθεί. Αλλά αυτό δείχνει το πόσο προβληματική είναι η Αθήνα και πόσο ευάλωτη είναι στα έντονα καιρικά γεγονότα».
Παράλληλα, προειδοποίησε για τους κινδύνους στο μέλλον, κάνοντας σύγκριση με τις πλημμύρες στη Θεσσαλία: «Ναι, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι. Λόγω της κλιματικής αλλαγής τα έντονα καιρικά γεγονότα γίνονται ακόμα πιο έντονα. Δεν το λέω μόνο γι’ αυτό που έγινε στην Αθήνα, είδαμε τι συνέβη στον Daniel πριν από τέσσερα χρόνια, με βροχές που δεν είχαμε ξαναδεί ποτέ στη χώρα μας σε επίπεδο ημερήσιου ύψους βροχής. Τα γεγονότα, τα έντονα γεγονότα, γίνονται ακόμα πιο έντονα, που σημαίνει πολύ μεγαλύτερες βροχοπτώσεις σε μικρό χρονικό διάστημα. Και ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα το πρόβλημα είναι πάρα πολύ έντονο. Δεν θέλει κανένας να σκεφτεί τι θα γινόταν στην Αθήνα αν έπεφταν οι βροχές, για παράδειγμα, που είδαμε στη Θεσσαλία τον Σεπτέμβριο του ’23».
- Η «εκδίκηση» του καμένου Υμηττού: Γιατί δεν πρέπει να κόβουμε τους καμένους κορμούς
Η τρίτη αιτία αφορά τις σοβαρές καταστροφές στην Άνω Γλυφάδα, όπου οι δρόμοι καλύφθηκαν από μεγάλες ποσότητες φερτών υλικών. Ο Θοδωρής Γιάνναρος, πυρομετεωρολόγος και κύριος ερευνητής στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, συνέδεσε άμεσα το φαινόμενο με τις πυρκαγιές στον Υμηττό:
«Είναι δεδομένο ότι συνδέεται το χθεσινό κατολισθητικό φαινόμενο και με τις πυρκαγιές οι οποίες έχουν πλήξει τα τελευταία χρόνια την περιοχή του Υμηττού. Διότι όταν χάνεται η βλάστηση από έναν μεγάλο ορεινό όγκο, χάνεται η ικανότητα που έχουμε να συγκρατείται το έδαφος. Επομένως, σε περιπτώσεις καταρρακτώδους βροχής, όπως η χθεσινή, είναι πολύ ευκολότερο να έχουμε κατολισθητικά φαινόμενα».
Παράλληλα, ανέλυσε τη σημασία της παραμονής των καμένων κορμών ως μέτρο προστασίας από πλημμύρες, κάτι που συχνά παρερμηνεύεται: «Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο άλλωστε, ακόμη και μετά από μεγάλες δασικές πυρκαγιές, συνίσταται σε κάποιες περιπτώσεις οι καμένοι κορμοί των δέντρων να παραμένουν, διότι συγκρατούνε το έδαφος λόγω του ριζικού συστήματος που εξακολουθεί να υπάρχει».
