Μήλο χωρίς φλούδα, αγγούρι καθαρισμένο, πατάτα ξεφλουδισμένη, καρότο ξυσμένο μέχρι να μη μείνει ίχνος από την εξωτερική του επιφάνεια. Για πολλούς ανθρώπους, το ξεφλούδισμα γίνεται σχεδόν αυτόματα πριν από την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.
Δεν είναι όμως πάντα απαραίτητο. Σε αρκετά τρόφιμα η φλούδα τρώγεται με ασφάλεια, εφόσον έχει πλυθεί σωστά, και μπορεί να προσφέρει φυτικές ίνες και διάφορες φυτικές ενώσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει ξαφνικά να τρώμε κάθε φλούδα. Σημαίνει ότι αξίζει να ξεχωρίζουμε πότε το ξεφλούδισμα είναι πραγματικά χρήσιμο και πότε απλώς αφαιρούμε ένα βρώσιμο μέρος του τροφίμου από συνήθεια.
Τι χάνουμε όταν αφαιρούμε τη φλούδα;
Η απάντηση εξαρτάται από το τρόφιμο.
Δεν ισχύει ότι «όλες οι βιταμίνες βρίσκονται στη φλούδα», όπως συχνά ακούμε. Μεγάλο μέρος των θρεπτικών συστατικών ενός φρούτου ή λαχανικού βρίσκεται και στο εσωτερικό του.
Ωστόσο, η φλούδα και οι ιστοί ακριβώς κάτω από αυτή μπορούν να περιέχουν σημαντικές ποσότητες:
- φυτικών ινών,
- πολυφαινολών και άλλων φυτικών ενώσεων,
- βιταμινών και μετάλλων σε διαφορετικές συγκεντρώσεις ανάλογα με το τρόφιμο.
Όταν ξεφλουδίζουμε, επομένως, δεν μετατρέπουμε το τρόφιμο σε «άχρηστο», αλλά μπορεί να μειώνουμε μέρος της συνολικής του διατροφικής αξίας.
Το μήλο είναι το πιο εύκολο παράδειγμα
Ένα μήλο μπορεί φυσικά να καταναλωθεί και χωρίς τη φλούδα του.
Αν όμως δεν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος να την αφαιρέσουμε, μπορούμε απλώς να το πλύνουμε καλά και να το φάμε ολόκληρο.
Η φλούδα και οι εξωτερικοί ιστοί συμβάλλουν στην πρόσληψη φυτικών ινών και περιέχουν διάφορες πολυφαινόλες.
Αυτό έχει και ένα πρακτικό πλεονέκτημα: δεν χρειάζεται μαχαίρι, ξεφλούδισμα ή ιδιαίτερη προετοιμασία.
Πλένετε το μήλο και το βάζετε στην τσάντα σας.
Μια μικρή λεπτομέρεια σαν αυτή μπορεί να κάνει τα φρούτα πιο εύκολα στην καθημερινή κατανάλωση.
Αχλάδι: ένας ακόμη καλός υποψήφιος για κατανάλωση με τη φλούδα
Το ίδιο ισχύει και για τα αχλάδια.
Η φλούδα τους είναι βρώσιμη και συμβάλλει στη συνολική περιεκτικότητα του φρούτου σε φυτικές ίνες και φυτικές ενώσεις.
Αν η υφή της σάς ενοχλεί, φυσικά μπορείτε να την αφαιρέσετε. Δεν υπάρχει λόγος να πιέζεστε να καταναλώνετε ένα τρόφιμο με τρόπο που δεν σας αρέσει.
Αν όμως μέχρι σήμερα ξεφλουδίζατε το αχλάδι μόνο επειδή θεωρούσατε ότι «έτσι πρέπει», δοκιμάστε το καλά πλυμένο με τη φλούδα.
Πατάτες: πρέπει πραγματικά να τις καθαρίζουμε κάθε φορά;
Όχι.
Οι πατάτες μπορούν σε πολλές παρασκευές να μαγειρευτούν με τη φλούδα τους.
Δοκιμάστε:
πατάτες φούρνου με τη φλούδα,
μικρές πατάτες βραστές με τη φλούδα,
ή πατάτες κομμένες σε κυδωνάτες και ψημένες με ελαιόλαδο και μυρωδικά.
Η φλούδα προσθέτει φυτικές ίνες και διαφορετική υφή.
Χρειάζεται όμως καλό πλύσιμο, ιδιαίτερα επειδή η πατάτα αναπτύσσεται μέσα στο έδαφος.
Υπάρχει και μια σημαντική εξαίρεση: αν η πατάτα έχει πράσινα σημεία, φύτρα ή έντονα πικρή γεύση, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Τα πράσινα και φυτρωμένα τμήματα μπορεί να έχουν αυξημένες συγκεντρώσεις γλυκοαλκαλοειδών. Αφαιρέστε γενναιόδωρα τέτοιες περιοχές και, όταν η αλλοίωση είναι εκτεταμένη, είναι προτιμότερο να μην καταναλωθεί η πατάτα.
Καρότα: πολλές φορές αρκεί ένα καλό πλύσιμο
Τα καρότα είναι ένα ακόμη τρόφιμο που συχνά ξεφλουδίζουμε χωρίς να είναι απαραίτητο.
Αν είναι φρέσκα και η επιφάνειά τους βρίσκεται σε καλή κατάσταση, μπορείτε να τα τρίψετε καλά κάτω από τρεχούμενο νερό με καθαρή βούρτσα λαχανικών.
Στη συνέχεια μπορούν να καταναλωθούν ωμά, να μπουν στον φούρνο ή να μαγειρευτούν στον ατμό.
Αν η εξωτερική επιφάνεια είναι πολύ σκληρή, ταλαιπωρημένη ή δεν σας αρέσει η υφή της, το καθάρισμα παραμένει απολύτως λογική επιλογή.
Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την κατανάλωση της φλούδας σε νέο διατροφικό κανόνα.
Αγγούρι: με ή χωρίς τη φλούδα;
Και οι δύο επιλογές είναι σωστές.
Η φλούδα του αγγουριού είναι βρώσιμη και προσθέτει φυτικές ίνες και φυτικές ενώσεις.
Αν το αγγούρι είναι καλά πλυμένο και σας αρέσει η υφή του, δεν υπάρχει λόγος να το ξεφλουδίσετε.
Αν όμως η φλούδα είναι πολύ σκληρή ή πικρή, μπορείτε να την αφαιρέσετε.
Υπάρχει και μια ενδιάμεση λύση που χρησιμοποιώ συχνά:
ξεφλουδίστε το αγγούρι σε λωρίδες, αφήνοντας εναλλάξ μέρος της φλούδας.
Έτσι διατηρείτε ένα μέρος της, ενώ η υφή γίνεται πιο απαλή.
Μελιτζάνα και κολοκυθάκι: αφήστε το μαχαίρι στο συρτάρι
Η φλούδα της μελιτζάνας είναι βρώσιμη και αποτελεί μέρος της χαρακτηριστικής της υφής.
Αν την αφαιρέσετε, το φαγητό εξακολουθεί φυσικά να είναι θρεπτικό, αλλά στις περισσότερες συνταγές δεν υπάρχει διατροφικός λόγος να το κάνετε.
Το ίδιο ισχύει για τα κολοκυθάκια.
Ένα καλό πλύσιμο και η αφαίρεση των άκρων είναι συνήθως αρκετά.
Αυτό εξοικονομεί χρόνο και μειώνει τα υπολείμματα της κουζίνας.
Ποια τρόφιμα μπορούμε συνήθως να αφήνουμε με τη φλούδα;
| Τρόφιμο | Τρώγεται η φλούδα; | Τι να κάνετε |
|---|---|---|
| Μήλο | Ναι | Καλό πλύσιμο |
| Αχλάδι | Ναι | Καλό πλύσιμο |
| Ροδάκινο | Ναι | Πλύσιμο και κατανάλωση αν σας αρέσει η υφή |
| Αγγούρι | Ναι | Πλύσιμο ή μερικό ξεφλούδισμα |
| Καρότο | Ναι | Καλό τρίψιμο και πλύσιμο |
| Πατάτα | Ναι | Πολύ καλό πλύσιμο και μαγείρεμα |
| Κολοκυθάκι | Ναι | Πλύσιμο και αφαίρεση άκρων |
| Μελιτζάνα | Ναι | Πλύσιμο και μαγείρεμα |
Η λίστα δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταναλώνετε υποχρεωτικά όλες αυτές τις φλούδες. Είναι απλώς επιλογές που συχνά αφαιρούμε χωρίς να χρειάζεται.
«Μα δεν υπάρχουν φυτοφάρμακα στη φλούδα;»
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους αρκετοί ξεφλουδίζουν όλα τα φρούτα και τα λαχανικά.
Πράγματι, υπολείμματα φυτοπροστατευτικών ουσιών μπορεί να υπάρχουν στην επιφάνεια ή και σε άλλα μέρη ορισμένων προϊόντων.
Το ξεφλούδισμα μπορεί να μειώσει μέρος των επιφανειακών υπολειμμάτων, αλλά δεν είναι η μοναδική στρατηγική.
Για τα περισσότερα φρούτα και λαχανικά, το σωστό πρώτο βήμα είναι το καλό πλύσιμο κάτω από τρεχούμενο πόσιμο νερό.
Τρίψτε με τα χέρια σας την επιφάνεια των πιο σκληρών φρούτων και χρησιμοποιήστε καθαρή βούρτσα για τρόφιμα όπως οι πατάτες και τα καρότα.
Δεν χρειάζεται να πλένετε τα προϊόντα με σαπούνι ή απορρυπαντικό. Τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν προορίζονται για κατανάλωση και μπορεί να αφήσουν υπολείμματα.
Το «βιολογικό» δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεται πλύσιμο
Ακόμη και ένα βιολογικό μήλο χρειάζεται πλύσιμο.
Το πλύσιμο δεν αφορά μόνο πιθανά υπολείμματα φυτοπροστατευτικών προϊόντων.
Τα φρούτα και τα λαχανικά μπορεί να έχουν έρθει σε επαφή με χώμα, νερό, επιφάνειες, εξοπλισμό και πολλά χέρια μέχρι να φτάσουν στην κουζίνα μας.
Επομένως, πλένουμε τα φρέσκα προϊόντα ανεξάρτητα από το αν είναι συμβατικής ή βιολογικής καλλιέργειας.
Πότε το ξεφλούδισμα έχει νόημα;
Υπάρχουν φυσικά πολλές περιπτώσεις στις οποίες η φλούδα δεν τρώγεται ή δεν είναι πρακτικό να καταναλωθεί.
Δεν θα φάμε τη φλούδα της μπανάνας επειδή «έχει φυτικές ίνες», ούτε υπάρχει λόγος να καταναλώσουμε την εξωτερική φλούδα ενός ανανά.
Ξεφλούδισμα χρειάζεται συνήθως σε τρόφιμα όπως:
- μπανάνα,
- πορτοκάλι και άλλα εσπεριδοειδή όταν τρώγονται ως φρούτο,
- ανανάς,
- πεπόνι,
- καρπούζι,
- αβοκάντο.
Ακόμη και σε αυτά, καλό είναι να πλένουμε την εξωτερική επιφάνεια πριν από το κόψιμο, ιδιαίτερα σε πεπόνια και καρπούζια. Το μαχαίρι μπορεί να μεταφέρει μικροοργανισμούς από την εξωτερική επιφάνεια στο εσωτερικό.
Πότε μπορεί να μας βολεύει ένα ξεφλουδισμένο φρούτο ή λαχανικό;
Υπάρχουν άνθρωποι που ανέχονται καλύτερα ορισμένα φρούτα και λαχανικά χωρίς τη φλούδα.
Σε περιόδους γαστρεντερικών συμπτωμάτων ή σε συγκεκριμένες παθήσεις μπορεί να χρειάζεται προσωρινά τροποποίηση της ποσότητας ή της υφής των φυτικών ινών.
Για παράδειγμα, ένα ξεφλουδισμένο και μαγειρεμένο μήλο έχει διαφορετική υφή από ένα ωμό μήλο με τη φλούδα.
Αυτό όμως είναι εξατομικευμένο.
Δεν υπάρχει λόγος ο γενικός πληθυσμός να αφαιρεί τις φλούδες «για καλύτερη πέψη» όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα.
Μην πετάτε περισσότερο τρόφιμο από όσο χρειάζεται
Το θέμα δεν αφορά μόνο τις βιταμίνες και τις φυτικές ίνες.
Υπάρχει και η σπατάλη τροφίμων.
Όταν καθαρίζουμε υπερβολικά ένα καρότο, μια πατάτα ή ένα μήλο, συχνά πετάμε μαζί με τη φλούδα και αρκετή από τη βρώσιμη σάρκα.
Αντί για βαθύ ξεφλούδισμα, αφαιρέστε μόνο τα πραγματικά κατεστραμμένα σημεία.
Μια καθαρή βούρτσα λαχανικών μπορεί επίσης να μειώσει την ανάγκη για ξεφλούδισμα σε πατάτες και άλλα σκληρά προϊόντα.
Ένα απλό πείραμα για την επόμενη αγορά σας
Την επόμενη φορά που θα επιστρέψετε από το σούπερ μάρκετ ή τη λαϊκή, μην αλλάξετε τα πάντα.
Επιλέξτε μόνο τρία τρόφιμα που συνήθως ξεφλουδίζετε.
Για παράδειγμα:
μήλα, καρότα και κολοκυθάκια.
Πλύντε τα καλά και χρησιμοποιήστε τα με τη φλούδα τους.
Την επόμενη εβδομάδα μπορείτε να δοκιμάσετε πατάτες φούρνου με τη φλούδα ή αγγούρι χωρίς ξεφλούδισμα.
Αν σας αρέσει η γεύση και η υφή, μόλις κάνατε την προετοιμασία των λαχανικών λίγο πιο γρήγορη και μειώσατε ταυτόχρονα τα απορρίμματα της κουζίνας.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να αντιμετωπίζουμε τη φλούδα σαν κάτι που πρέπει αυτόματα να αφαιρεθεί. Όταν είναι βρώσιμη, βρίσκεται σε καλή κατάσταση και το τρόφιμο έχει πλυθεί σωστά, συχνά αξίζει να την κρατήσουμε.
Και αν τελικά προτιμάτε το μήλο ή το αγγούρι σας χωρίς φλούδα, συνεχίστε να το τρώτε έτσι. Η μεγαλύτερη διατροφική διαφορά εξακολουθεί να βρίσκεται ανάμεσα στο να τρώμε αρκετά φρούτα και λαχανικά και στο να μην τα τρώμε καθόλου — όχι στο αν αφαιρέσαμε μερικά χιλιοστά φλούδας.
