Το άτμισμα φαίνεται πιθανό να αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα και της στοματικής κοιλότητας, σύμφωνα με ερευνητές που καλούν τις ρυθμιστικές αρχές να αναλάβουν δράση τώρα, αντί να περιμένουν δεκαετίες για να καθοριστεί με βεβαιότητα ένα συγκεκριμένο επίπεδο κινδύνου.
Ομάδα επιστημόνων στον τομέα του καρκίνου, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϊ, ανέλυσε ανασκοπήσεις δεδομένων από μελέτες σε ζώα, αναφορές περιστατικών σε ανθρώπους και εργαστηριακές έρευνες που δημοσιεύτηκαν μεταξύ 2017 και 2025, σε μία από τις πιο λεπτομερείς αξιολογήσεις μέχρι σήμερα για το κατά πόσο τα ηλεκτρονικά τσιγάρα νικοτίνης μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο.
Υπάρχουν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια στο σώμα, όπως βλάβες στο DNA και φλεγμονή, που συνδέονται στενά με τον κίνδυνο καρκίνου, δήλωσε ο συν-συγγραφέας, επίκουρος καθηγητής Μπέρναρντ Στιούαρτ.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε την Τρίτη στο περιοδικό Carcinogenesis, διαπίστωσε ότι το άτμισμα σχετίζεται με αυτές τις προκαρκινικές μεταβολές.
«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα κύτταρα και οι ιστοί της στοματικής κοιλότητας, του στόματος και των πνευμόνων αλλοιώνονται από την εισπνοή μέσω ηλεκτρονικών τσιγάρων», σημείωσε ο Στιούαρτ.
Δεδομένου ότι τα σύγχρονα ηλεκτρονικά τσιγάρα εμφανίστηκαν μόλις στις αρχές της δεκαετίας του 2000, δεν υπάρχουν επαρκή μακροχρόνια στοιχεία από μεγάλο αριθμό χρηστών που ανέπτυξαν καρκίνο, ώστε να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο κίνδυνος. Επιπλέον, πολλοί ατμιστές καπνίζουν ταυτόχρονα, καθιστώντας δύσκολο να απομονωθούν οι επιπτώσεις του ατμίσματος από εκείνες του καπνού.
Για αυτούς τους λόγους, η ανασκόπηση δεν εκτίμησε πόσοι άνθρωποι μπορεί να αναπτύξουν καρκίνο από το άτμισμα, αλλά αξιολόγησε εάν προκαλεί βιολογικές μεταβολές που είναι γνωστό ότι οδηγούν στη νόσο.
Η μελέτη περιέλαβε επίσης αναφορές από οδοντιάτρους που εντόπισαν καρκίνο του στόματος σε άτομα που είχαν μόνο ατμίσει και δεν είχαν καπνίσει ποτέ. Επιπλέον, εξετάστηκαν μελέτες σε ζώα, και ο Στιούαρτ αναφέρθηκε σε έρευνα όπου ποντίκια εκτεθειμένα σε ατμό ηλεκτρονικού τσιγάρου ανέπτυξαν όγκους στους πνεύμονες σε μεγαλύτερα ποσοστά σε σχέση με τα μη εκτεθειμένα, αν και τέτοια ευρήματα δεν μεταφράζονται απαραιτήτως άμεσα στους ανθρώπους.
«Με βάση όλα αυτά τα στοιχεία… καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιθανό να προκαλέσουν καρκίνο του πνεύμονα και καρκίνο του στόματος, αν και δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε το μέγεθος αυτού του προβλήματος», εξήγησε ο Στιούαρτ.
Ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, επιδημιολόγος και αναπληρωτής καθηγητής Φρέντι Σίτας, τόνισε ότι χρειάστηκαν πάνω από 100 χρόνια συσσώρευσης στοιχείων πριν ο Επικεφαλής δημόσιας υγείας των ΗΠΑ αναγνωρίσει το κάπνισμα ως αιτία καρκίνου του πνεύμονα το 1964.
Ο Κάλβιν Κόχραν, ερευνητικός συνεργάτης στο Τμήμα Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Οτάγκο στη Νέα Ζηλανδία, επεσήμανε ότι σχεδόν 8.000 μελέτες αξιολογήθηκαν για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα, παρά τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια που συχνά αγνοούνταν ή υποβαθμίζονταν, ακόμη και από γιατρούς.
«Κινδυνεύουμε να επαναλάβουμε το ίδιο λάθος με το άτμισμα αν δεν λάβουμε σοβαρά υπόψη την αναδυόμενη έρευνα και τα προειδοποιητικά σημάδια», δήλωσε ο Κόχραν.
«Κάθε μελέτη σαν κι αυτή πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τις κυβερνήσεις και τους οργανισμούς υγείας. Πιθανότατα δεν θα υπάρξει ποτέ μια ξεκάθαρη στιγμή όπου θα μπορούμε να πούμε οριστικά ότι το άτμισμα προκαλεί συγκεκριμένους τύπους καρκίνου. Αυτό θα πάρει χρόνια, πιθανότατα δεκαετίες».
Αν και κάποτε το κάπνισμα θεωρούνταν «αθώο μέχρι αποδείξεως του εναντίου», το ίδιο δεν πρέπει να ισχύει πλέον για το άτμισμα, δεδομένης της ισχύος των στοιχείων για την καρκινογένεση, πρόσθεσε ο Σίτας.
«Πάντα θεωρούσαμε ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα είναι πιο ασφαλή από τα κανονικά, αλλά τα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί τελικά να μην είναι ασφαλή. Δεν έχουμε αποτελεσματικά μέσα για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να σταματήσουν το άτμισμα. Στο κάπνισμα υπάρχουν τσίχλες νικοτίνης και φάρμακα για διακοπή, ενώ τα στοιχεία για την διακοπή του ατμίσματος είναι πολύ ασαφή».
Ο Σίτας υπογράμμισε ότι οι ρυθμιστικές αρχές πρέπει να δράσουν άμεσα για να προστατεύσουν τον πληθυσμό, και κυρίως τα παιδιά, από τον κίνδυνο.
«Το σημαντικό είναι ότι οι ρυθμιστικές αρχές έχουν στη διάθεσή τους όλο το φάσμα των στοιχείων», είπε.
«Δεν είναι εναλλακτική του καπνίσματος… Δεν είναι ασφαλές σε κανένα επίπεδο. Είναι επικίνδυνο, και αυτό είναι το μήνυμα», τόνισε.
Ο καθηγητής Στίβεν Ντάφι από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου σχολίασε ότι θα ήταν «υπερβολική ερμηνεία» να ειπωθεί ότι το άτμισμα είναι εξίσου επιβλαβές με το κάπνισμα βάσει αυτής της έρευνας, καθώς «το άτμισμα δεν περιλαμβάνει την έκθεση στα προϊόντα καύσης του καπνίσματος, που έχουν τεράστιες καρκινογόνες επιπτώσεις».
Ωστόσο, ο Στιούαρτ σημείωσε ότι το άτμισμα συχνά αξιολογείται συγκριτικά με τους κινδύνους του καπνίσματος και τόνισε ότι είναι σημαντικό να εξεταστεί αν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο «από μόνα τους».
Η καθηγήτρια Μπέκι Φρίμαν, ερευνήτρια στον έλεγχο του καπνού στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, δήλωσε: «Αυτή η μελέτη είναι η πρώτη που υποστηρίζει ότι υπάρχει πιθανώς αυξημένος κίνδυνος καρκίνου για όσους ατμίζουν, σε σύγκριση με όσους δεν ατμίζουν. Αυτή η πληροφορία είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους νέους που δεν έχουν καπνίσει ποτέ».
«Το άτμισμα δεν αποτελεί ασφαλή εναλλακτική του καπνίσματος για τους μη καπνιστές. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης ενισχύουν την άποψη ότι οι αυστραλιανοί νόμοι, που περιορίζουν τα ηλεκτρονικά τσιγάρα σε διάθεση μόνο μέσω φαρμακείων για όσους τα χρησιμοποιούν για να διακόψουν το κάπνισμα, είναι η σωστή προσέγγιση.
Η αποτροπή της πρόσβασης των νέων σε προϊόντα ατμίσματος, σε συνδυασμό με ένα αυστηρά ρυθμιζόμενο κανάλι για όσους τα χρησιμοποιούν για διακοπή του καπνίσματος, αποτελεί μια ισορροπημένη λύση», κατέληξε η Φρίμαν.
