Το αλκοόλ αποτελεί μέρος της κοινωνικής ζωής πολλών ανθρώπων, είτε πρόκειται για ένα ποτήρι κρασί στο φαγητό είτε για ένα ποτό σε μια έξοδο. Ωστόσο, γύρω από την επίδρασή του στην υγεία εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετοί μύθοι. Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι η μέτρια κατανάλωση, ιδιαίτερα του κόκκινου κρασιού, προστατεύει την καρδιά. Σήμερα, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Στην καθημερινή μου πρακτική ως διαιτολόγος, εξηγώ συχνά ότι το σημαντικότερο δεν είναι μόνο πόσο συχνά πίνει κάποιος, αλλά και η ποσότητα που καταναλώνει κάθε φορά. Το αλκοόλ δεν αποτελεί απαραίτητο μέρος μιας υγιεινής διατροφής και όσο μικρότερη είναι η κατανάλωσή του, τόσο χαμηλότερος είναι ο κίνδυνος για την υγεία.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν καταναλώνουμε αλκοόλ;
Το αλκοόλ απορροφάται γρήγορα από το στομάχι και το λεπτό έντερο και περνά στην κυκλοφορία του αίματος μέσα σε λίγα λεπτά. Το μεγαλύτερο μέρος του μεταβολίζεται στο ήπαρ, το οποίο μπορεί να επεξεργαστεί μόνο μια συγκεκριμένη ποσότητα κάθε ώρα.
Όταν καταναλώνεται μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή που μπορεί να μεταβολίσει ο οργανισμός, αυξάνονται τα επίπεδα αλκοόλ στο αίμα, επηρεάζοντας τον εγκέφαλο, την ισορροπία, την κρίση και τον χρόνο αντίδρασης.
Παράλληλα, το αλκοόλ παρέχει περίπου 7 θερμίδες ανά γραμμάριο, σχεδόν όσες και το λίπος, χωρίς όμως να προσφέρει σημαντικά θρεπτικά συστατικά.
Ποιες είναι οι άμεσες επιδράσεις;
Ακόμη και μικρές ποσότητες αλκοόλ μπορούν να προκαλέσουν:
- μειωμένη συγκέντρωση,
- πιο αργά αντανακλαστικά,
- διαταραχή της ισορροπίας,
- υπνηλία,
- αφυδάτωση,
- πονοκέφαλο την επόμενη ημέρα.
Όσο αυξάνεται η ποσότητα, τόσο μεγαλώνει και ο κίνδυνος ατυχημάτων, τραυματισμών και επικίνδυνων συμπεριφορών.
Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία;
Η συστηματική και αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με σημαντικά προβλήματα υγείας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- λιπώδης νόσος του ήπατος,
- αλκοολική ηπατίτιδα,
- κίρρωση του ήπατος,
- αυξημένη αρτηριακή πίεση,
- καρδιακές αρρυθμίες,
- παγκρεατίτιδα,
- εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος,
- διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης,
- αυξημένος κίνδυνος εξάρτησης.
Επιπλέον, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται αιτιολογικά με περισσότερες από 200 παθήσεις και τραυματισμούς.
Αυξάνει το αλκοόλ τον κίνδυνο καρκίνου;
Ναι. Αυτό είναι ίσως το σημείο που εκπλήσσει περισσότερο τους περισσότερους ανθρώπους.
Το αλκοόλ έχει ταξινομηθεί ως καρκινογόνος παράγοντας και η κατανάλωσή του αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αρκετών μορφών καρκίνου, όπως:
- καρκίνος του μαστού,
- καρκίνος του παχέος εντέρου,
- καρκίνος του ήπατος,
- καρκίνος του οισοφάγου,
- καρκίνος της στοματικής κοιλότητας και του φάρυγγα.
Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι ότι ο κίνδυνος αρχίζει να αυξάνεται ακόμη και με σχετικά μικρές ποσότητες κατανάλωσης και μεγαλώνει όσο αυξάνεται η πρόσληψη αλκοόλ.
Παχαίνει το αλκοόλ;
Το αλκοόλ μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αύξηση του σωματικού βάρους.
Αυτό συμβαίνει επειδή:
- έχει υψηλή θερμιδική αξία,
- τα κοκτέιλ περιέχουν συχνά μεγάλες ποσότητες ζάχαρης,
- αυξάνει την όρεξη,
- μειώνει τον αυτοέλεγχο, οδηγώντας σε μεγαλύτερη κατανάλωση φαγητού,
- επιβραδύνει προσωρινά την καύση του λίπους, καθώς ο οργανισμός δίνει προτεραιότητα στον μεταβολισμό του αλκοόλ.
| Ποτό | Ενδεικτικές θερμίδες |
|---|---|
| Ποτήρι ξηρό κρασί (150 ml) | 120 kcal |
| Μπίρα (330 ml) | 140-160 kcal |
| Ουίσκι ή βότκα (45 ml) | 95-110 kcal |
| Κοκτέιλ | 200-400+ kcal |
Οι θερμίδες αυτές συχνά υποτιμώνται, ιδιαίτερα όταν καταναλώνονται περισσότερα από ένα ποτά μέσα στην ίδια βραδιά.
Υπάρχει ασφαλής ποσότητα;
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, δεν υπάρχει επίπεδο κατανάλωσης αλκοόλ που να θεωρείται εντελώς χωρίς κίνδυνο για την υγεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα περιστασιακό ποτό θα προκαλέσει πρόβλημα, αλλά ότι όσο μικρότερη είναι η κατανάλωση, τόσο χαμηλότερος είναι ο συνολικός κίνδυνος.
Αν επιλέγετε να καταναλώνετε αλκοόλ, είναι προτιμότερο να:
- περιορίζετε την ποσότητα,
- αποφεύγετε την υπερκατανάλωση μέσα σε μία έξοδο,
- συνοδεύετε το ποτό με φαγητό,
- πίνετε αρκετό νερό,
- αποφεύγετε την οδήγηση μετά την κατανάλωση αλκοόλ.
Ποιοι πρέπει να αποφεύγουν εντελώς το αλκοόλ;
Υπάρχουν ομάδες ανθρώπων για τις οποίες η αποχή είναι η ασφαλέστερη επιλογή.
Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- οι έγκυες και οι γυναίκες που θηλάζουν,
- άτομα με ηπατική νόσο,
- όσοι λαμβάνουν φάρμακα που αλληλεπιδρούν με το αλκοόλ,
- άτομα με ιστορικό εξάρτησης,
- όσοι πρόκειται να οδηγήσουν ή να χειριστούν μηχανήματα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και μικρές ποσότητες μπορεί να έχουν δυσανάλογα μεγάλη επίδραση.
Το κρασί είναι πιο υγιεινό από τα άλλα ποτά;
Παρότι το κόκκινο κρασί περιέχει αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως η ρεσβερατρόλη, οι ποσότητες που λαμβάνονται μέσω ενός ποτηριού είναι μικρές και δεν αντισταθμίζουν τους κινδύνους που σχετίζονται με το αλκοόλ. Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα πιθανά οφέλη αποδίδονται κυρίως σε έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής και όχι στο ίδιο το αλκοόλ.
Αν στόχος σας είναι η καλή υγεία, δεν υπάρχει λόγος να ξεκινήσετε να πίνετε αλκοόλ επειδή θεωρείτε ότι θα σας ωφελήσει. Αντίθετα, αν ήδη καταναλώνετε περιστασιακά, η μέτρια κατανάλωση και η αποφυγή της υπερβολής είναι η πιο συνετή επιλογή. Η συνολική ποιότητα της διατροφής, η σωματική δραστηριότητα, ο επαρκής ύπνος και η αποχή από το κάπνισμα επηρεάζουν πολύ περισσότερο τη μακροχρόνια υγεία από οποιοδήποτε αλκοολούχο ποτό.
