Το πρώτο βήμα για τη θεσμοθέτηση του εθνικού απολυτηρίου πραγματοποιήθηκε. Ο Εθνικός Διάλογος για το νέο Λύκειο ξεκινά εντός Φεβρουαρίου και θα έχει διάρκεια εννέα μηνών.
Αυτό που, ωστόσο, δεν πρόκειται να τροποποιηθεί είναι ο τρόπος διεξαγωγής των πανελλαδικών εξετάσεων.
Κεντρικός στόχος της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας είναι η αναβάθμιση του ρόλου του Λυκείου και η ενίσχυση της αξιοπιστίας του απολυτηρίου, στα πρότυπα όσων ισχύουν σε άλλες χώρες. Οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν καταργούνται, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, καθώς θεωρούνται ένα αξιόπιστο και αδιάβλητο σύστημα αξιολόγησης.
Στο υπό επεξεργασία νέο μοντέλο – το οποίο υπενθυμίζεται ότι βρίσκεται ακόμη σε επίπεδο προσχεδίου – εξετάζεται το ενδεχόμενο να συνεκτιμάται ο βαθμός των πανελλαδικών μαζί με τις προφορικές και γραπτές επιδόσεις των μαθητών στην Α’ και Β’ Λυκείου. Επισημαίνεται ότι οι προτεινόμενες αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο, ούτε εκείνους που βρίσκονται στη Γ’ Γυμνασίου.
Με βάση το σχέδιο, οι πανελλαδικές εξετάσεις ενσωματώνονται στο Εθνικό Απολυτήριο, το οποίο θα λειτουργεί και ως βασικό κριτήριο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η ουσιαστική διαφοροποίηση έγκειται στο ότι η πρόσβαση στο πανεπιστήμιο δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από έναν γραπτό διαγωνισμό, αλλά από τη συνολική φοίτηση και επίδοση στο Λύκειο.
Σε ό,τι αφορά το χρονοδιάγραμμα, διευκρινίζεται ότι η διαδικασία ξεκινά την επόμενη εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, και προβλέπεται να διαρκέσει εννέα μήνες. Η τελική έκθεση της πρότασης αναμένεται έως τον Οκτώβριο του 2026.
Ενδεχόμενη εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027-28
Το σήμα εκκίνησης των επίσημων διαδικασιών για την υλοποίηση του εθνικού απολυτηρίου έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, έπειτα από σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα νέο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, το οποίο εκτιμάται ότι θα τεθεί σε εφαρμογή από το σχολικό έτος 2027-2028. Στόχος της νέας ρύθμισης είναι το Λύκειο να αποκτήσει ουσιαστικό εκπαιδευτικό περιεχόμενο και να περιοριστεί η πίεση που ασκούν οι πανελλαδικές εξετάσεις στους μαθητές.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι «αυτή η συζήτηση η οποία ουσιαστικά ξεκινά σήμερα είναι μια άσκηση στην οποία πρέπει να μετέχουν όλοι. Πρέπει να μετέχει προφανώς η πολιτεία, η οποία θα βάλει το πλαίσιο του διαλόγου, πρέπει να μετέχουν οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, οι ίδιοι οι μαθητές, σε έναν κοινό προβληματισμό, όπου θα αποτιμηθούν οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί από το 2019 αλλά κυρίως θα μας δοθεί η ευκαιρία να συζητήσουμε για το μέλλον του Λυκείου, για το σχέδιο το οποίο πρέπει να έχει η χώρα γι’ αυτό το οποίο αποκαλούμε “Εθνικό Απολυτήριο”, από τη στιγμή που όλοι αναγνωρίζουμε ότι το Λύκειο δεν πρέπει να είναι απλά ένας στείρος χώρος προετοιμασίας εισαγωγής στο πανεπιστήμιο».
Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνολική επίδοση των μαθητών και στις τρεις τάξεις του Λυκείου, σε συνδυασμό με τον βαθμό των πανελλαδικών εξετάσεων, θα συνεκτιμάται στον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια. Οι αλλαγές θα εφαρμοστούν από το σχολικό έτος 2027-2028 και αφορούν τους μαθητές που φοιτούν φέτος στη Β’ Γυμνασίου.
Στο πλαίσιο του εθνικού διαλόγου, οι προτάσεις που αναμένεται να τεθούν προς συζήτηση προβλέπουν ενίσχυση του ρόλου της Τράπεζας Θεμάτων, με το σύνολο των θεμάτων των ενδοσχολικών εξετάσεων της Α’ και Β’ Λυκείου να προέρχεται από αυτή. Παράλληλα, βαρύτητα στον μέσο όρο του Εθνικού Απολυτηρίου θα έχουν τόσο οι προφορικοί όσο και οι γραπτοί βαθμοί και των τριών τάξεων, με τους συντελεστές να βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση.
Οι πέντε πυλώνες του Εθνικού Απολυτηρίου
Η πρόταση του Υπουργείου Παιδείας για το Εθνικό Απολυτήριο και το νέο σύστημα πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στηρίζεται σε πέντε βασικούς πυλώνες, που καλύπτουν συνολικά το εκπαιδευτικό οικοδόμημα.
Ο πρώτος αφορά το εκπαιδευτικό περιεχόμενο, με στόχο όλοι οι μαθητές να έχουν πρόσβαση σε έναν ισχυρό και κοινό κορμό γνώσεων και δεξιοτήτων. Ο δεύτερος σχετίζεται με τη σχολική ζωή, με το σχολείο να λειτουργεί ως κοινότητα μάθησης και κοινωνικής εξέλιξης, πέρα από την εξεταστική διάσταση. Ο τρίτος πυλώνας εστιάζει στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, μέσω ενιαίας, συνεχούς και ουσιαστικής υποστήριξης. Ο τέταρτος αφορά τις σχολικές και ψηφιακές υποδομές, ώστε να διασφαλίζονται ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, ανεξαρτήτως περιοχής. Ο πέμπτος πυλώνας αφορά τη διακυβέρνηση του συστήματος, με σαφείς ρόλους, λογοδοσία και θεσμική συνέχεια.
Όπως επισημαίνεται από το Υπουργείο Παιδείας, η μεταρρύθμιση στοχεύει στη συνολική αναβάθμιση του Λυκείου και στη διαμόρφωση ενός πιο σύγχρονου, δίκαιου και λειτουργικού εκπαιδευτικού συστήματος, που θα προσφέρει περισσότερες δυνατότητες ουσιαστικής μάθησης και προσωπικής εξέλιξης στους μαθητές.
Ο διάλογος
Η διαδικασία θα ξεκινήσει την επόμενη εβδομάδα στη Βουλή, στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, και θα εξελιχθεί σε διακριτά στάδια, με διάρκεια εννέα μηνών και στόχο τη διαμόρφωση νομοθετικής πρωτοβουλίας προς το τέλος του έτους.
Όπως υπογραμμίστηκε στη σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, οι υπό εξέταση αλλαγές δεν αφορούν τους μαθητές που φοιτούν σήμερα στο Λύκειο ούτε τους μαθητές της Γ’ Γυμνασίου, ενώ οι πανελλαδικές εξετάσεις παραμένουν σε ισχύ. Πρώτος πιθανός ορίζοντας εφαρμογής είναι η Α’ Λυκείου, το σχολικό έτος 2027-2028.
Ο εθνικός διάλογος θα οργανωθεί γύρω από πέντε θεματικούς άξονες, με τη συγκρότηση αντίστοιχων υποομάδων, οι οποίες θα στελεχωθούν από καθηγητές και εκπαιδευτικούς της τριτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ώστε να επιτευχθεί συνολική προσέγγιση όλων των βαθμίδων.
Ο πρώτος άξονας αφορά το εκπαιδευτικό περιεχόμενο και τα προγράμματα σπουδών, ο δεύτερος τη σχολική ζωή, ο τρίτος την επιμόρφωση και επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών, ο τέταρτος τις κτηριακές, ψηφιακές και εργαστηριακές υποδομές και ο πέμπτος τη διακυβέρνηση του συστήματος.
Συντονιστικό ρόλο θα έχει η ομάδα εθνικού διαλόγου, υπό την προεδρία του Πρύτανη του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μιχάλη Σφακιανάκη, με τη συμμετοχή τριών κοσμητόρων και επιστημονικών συμβούλων, οι οποίοι θα έχουν την οριζόντια εποπτεία όλων των πυλώνων.
Κατά τη διάρκεια της διυπουργικής σύσκεψης στο Μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι πρόκειται για μια συζήτηση που ξεπερνά κομματικά και εκλογικά όρια και αφορά το μέλλον της εκπαίδευσης και των παιδιών της χώρας.
«Δεν ανήκει το θέμα σε καμία κυβέρνηση αποκλειστικά. Αφορά το μέλλον της πατρίδας μας», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η διαδικασία στοχεύει στην ενίσχυση της αυτονομίας του Λυκείου και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων που θα συνοδεύουν τους νέους σε όλη την επαγγελματική και προσωπική τους διαδρομή».
Η υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ανέφερε ότι ο διάλογος θα είναι μακράς διάρκειας, θεματικός και ανοιχτός, με τη συμμετοχή μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και θεσμικών φορέων. Όπως τόνισε, στόχος είναι η ενίσχυση της αξίας του απολυτηρίου μέσα από δημόσια και δωρεάν εργαλεία, όπως πιστοποιήσεις γλωσσομάθειας και ψηφιακών δεξιοτήτων, καθώς και η διαμόρφωση ενός μαθητή με συνθετική σκέψη.
«Οι μεταβολές που γίνονται στον χώρο της μάθησης είναι πραγματικά συγκλονιστικές, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στον χώρο της εργασίας. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα παιδί το οποίο θα ξεκινήσει στο προνήπιο φέτος, θα τελειώσει το σχολείο το 2040. Είναι τα παιδιά τα οποία θα ζήσουν “στο πετσί τους” αυτές τις μεγάλες αλλαγές».
Όπως σημείωσε, θα δοθεί επαρκής χρόνος στη συζήτηση, με τη συγκρότηση ανεξάρτητης τεχνοκρατικής επιτροπής που θα οργανώσει τον διάλογο. Επικεφαλής της έχει οριστεί ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλης Σφακιανάκης, τον οποίο ευχαρίστησε για την ανταπόκρισή του στην πρόσκληση και την ευθύνη που αναλαμβάνει.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι στα ζητήματα της Παιδείας δεν χωρούν αιφνιδιασμοί και ότι η διαδικασία πρέπει να προχωρήσει με ειλικρίνεια, ανοιχτό πνεύμα, χωρίς προκαταλήψεις και αγκυλώσεις, με διάθεση συναίνεσης και θετικής συμβολής, ιδίως από τη στιγμή που και άλλα κόμματα, όπως το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ, έχουν ταχθεί στο παρελθόν υπέρ αντίστοιχων αλλαγών.
Ο επικεφαλής της ομάδας εθνικού διαλόγου και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλης Σφακιανάκης, ανέφερε ότι «οφείλουμε να θέσουμε σε ράγες σταθερές τα βασικά της παιδείας. Σίγουρα το Λύκειο είναι ένα κομμάτι που είναι σημαντικότατο στην πορεία ενός παιδιού, στα στάδια μόρφωσης που αντιμετωπίζει. Και σίγουρα θα πρέπει να φτάσουμε σε ένα σύστημα το οποίο θα διέπεται από την αξιολόγηση, που η αξιολόγηση αυτή θα έχει αποτελεσματικότητα, θα είναι δίκαιη, θα είναι σταθερή. Ευελπιστούμε να έχει και την ευρύτερη δυνατή συναίνεση αυτό το σύστημα, έτσι ώστε να μην παρατηρείται το φαινόμενο ότι αλλάζει μια κυβέρνηση και αλλάζει πολιτική στην παιδεία. Η πολιτική στην παιδεία πρέπει να είναι εθνική πολιτική.
Υπάρχουν διεθνή δεδομένα τα οποία θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Υπάρχουν οι νέες τεχνολογίες τις οποίες θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Και, προφανώς, όλα αυτά μπορούν να δράσουν βοηθητικά».
