Τα τεχνητά γλυκαντικά χρησιμοποιούνται εδώ και πολλές δεκαετίες ως εναλλακτική λύση στη ζάχαρη. Προσφέρουν έντονη γλυκιά γεύση με ελάχιστες ή και μηδενικές θερμίδες και βρίσκονται σε αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη, επιδόρπια, τσίχλες, γλυκά, επιτραπέζια γλυκαντικά και πολλά ακόμη τρόφιμα.
Η ασφάλειά τους έχει αποτελέσει αντικείμενο πολυάριθμων επιστημονικών μελετών. Μέχρι σήμερα, οι εγκεκριμένες γλυκαντικές ουσίες θεωρούνται ασφαλείς όταν καταναλώνονται μέσα στα επιτρεπόμενα όρια πρόσληψης που έχουν καθοριστεί από τις αρμόδιες αρχές ασφάλειας τροφίμων.
Ως διαιτολόγος, συναντώ αρκετούς ανθρώπους που ανησυχούν ότι τα τεχνητά γλυκαντικά είναι επικίνδυνα ή προκαλούν σοβαρές παθήσεις. Μέχρι σήμερα, οι διαθέσιμες επιστημονικές αποδείξεις δεν υποστηρίζουν ότι η κατανάλωσή τους στις συνιστώμενες ποσότητες είναι επιβλαβής για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους.
Τι είναι τα τεχνητά γλυκαντικά;
Τα τεχνητά γλυκαντικά είναι ουσίες που προσδίδουν γλυκιά γεύση με πολύ λίγες ή καθόλου θερμίδες.
Μερικά από τα πιο γνωστά είναι:
- ασπαρτάμη,
- σουκραλόζη,
- σακχαρίνη,
- ακεσουλφάμη Κ,
- νεοτάμη.
Υπάρχουν επίσης γλυκαντικά φυσικής προέλευσης, όπως οι γλυκοζίτες στεβιόλης (στεβία), τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως ως υποκατάστατα της ζάχαρης.
Είναι ασφαλή;
Οι εγκεκριμένες γλυκαντικές ουσίες έχουν αξιολογηθεί εκτενώς ως προς την ασφάλειά τους.
Για τον γενικό πληθυσμό θεωρούνται ασφαλείς όταν καταναλώνονται εντός των αποδεκτών ημερήσιων ορίων πρόσληψης.
Τα όρια αυτά περιλαμβάνουν μεγάλο περιθώριο ασφαλείας και είναι πολύ υψηλότερα από την ποσότητα που καταναλώνει συνήθως ένας άνθρωπος μέσα στην ημέρα.
Βοηθούν στην απώλεια βάρους;
Τα τεχνητά γλυκαντικά μπορούν να μειώσουν την πρόσληψη θερμίδων όταν αντικαθιστούν τη ζάχαρη, ιδιαίτερα σε αναψυκτικά και γλυκά.
Ωστόσο, από μόνα τους δεν οδηγούν σε απώλεια βάρους.
Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη συνολική διατροφή και τον τρόπο ζωής.
Αν η αντικατάσταση της ζάχαρης συνοδεύεται από συνολικά πιο υγιεινές διατροφικές επιλογές, μπορεί να διευκολύνει τη διαχείριση του σωματικού βάρους.
Επηρεάζουν το σάκχαρο;
Τα περισσότερα τεχνητά γλυκαντικά δεν αυξάνουν σημαντικά τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιούνται συχνά από άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ως εναλλακτική της ζάχαρης.
Παρόλα αυτά, η συνολική ποιότητα της διατροφής παραμένει πολύ πιο σημαντική από την επιλογή ενός μόνο συστατικού.
Προκαλούν καρκίνο;
Πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους.
Οι μεγάλες επιστημονικές αξιολογήσεις δεν έχουν δείξει ότι τα εγκεκριμένα τεχνητά γλυκαντικά προκαλούν καρκίνο όταν καταναλώνονται στις επιτρεπόμενες ποσότητες.
Η ανησυχία αυτή προήλθε κυρίως από παλαιότερες μελέτες σε ζώα με πολύ υψηλές δόσεις, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν τη συνήθη ανθρώπινη κατανάλωση.
Επηρεάζουν το μικροβίωμα του εντέρου;
Το θέμα αυτό εξακολουθεί να μελετάται.
Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένα γλυκαντικά μπορεί να επηρεάζουν το μικροβίωμα σε ορισμένες συνθήκες, όμως μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να οδηγούν σε σαφή συμπεράσματα για τους περισσότερους ανθρώπους.
Απαιτείται περισσότερη έρευνα πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα.
Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή;
Τα περισσότερα γλυκαντικά είναι ασφαλή για τον γενικό πληθυσμό.
Εξαίρεση αποτελεί η ασπαρτάμη για άτομα με φαινυλκετονουρία, μια σπάνια κληρονομική μεταβολική διαταραχή.
Τα άτομα αυτά πρέπει να αποφεύγουν προϊόντα που περιέχουν ασπαρτάμη, καθώς δεν μπορούν να μεταβολίσουν σωστά τη φαινυλαλανίνη.
Είναι καλύτερα από τη ζάχαρη;
Σε πολλές περιπτώσεις, η αντικατάσταση της ζάχαρης με τεχνητά γλυκαντικά μπορεί να μειώσει την πρόσληψη θερμίδων και πρόσθετων σακχάρων.
Ωστόσο, η καλύτερη επιλογή είναι να μειώνεται σταδιακά η συνολική προτίμηση για πολύ γλυκές γεύσεις.
Η διατροφή πρέπει να βασίζεται κυρίως σε:
- φρούτα,
- λαχανικά,
- όσπρια,
- προϊόντα ολικής άλεσης,
- άπαχες πηγές πρωτεΐνης,
- καλά λιπαρά.
Πού βρίσκονται;
Τα τεχνητά γλυκαντικά υπάρχουν σε πολλά προϊόντα.
Μεταξύ αυτών:
- αναψυκτικά χωρίς ζάχαρη,
- επιτραπέζια γλυκαντικά,
- τσίχλες χωρίς ζάχαρη,
- επιδόρπια χωρίς ζάχαρη,
- προϊόντα για άτομα με διαβήτη,
- ορισμένα φάρμακα και συμπληρώματα.
Η ανάγνωση της διατροφικής ετικέτας βοηθά στην αναγνώρισή τους.
Τεχνητά γλυκαντικά και ζάχαρη: Ποια είναι η διαφορά;
| Ζάχαρη | Τεχνητά γλυκαντικά |
|---|---|
| Περιέχει θερμίδες | Περιέχουν ελάχιστες ή καθόλου θερμίδες |
| Αυξάνει το σάκχαρο του αίματος | Τα περισσότερα δεν αυξάνουν σημαντικά το σάκχαρο |
| Συμβάλλει στην τερηδόνα όταν καταναλώνεται συχνά | Δεν συμβάλλουν με τον ίδιο τρόπο στην τερηδόνα |
| Προσφέρει γλυκιά γεύση | Προσφέρουν γλυκιά γεύση χωρίς ζάχαρη |
Το μέτρο παραμένει η καλύτερη επιλογή
Τα τεχνητά γλυκαντικά μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο εργαλείο για τη μείωση της πρόσληψης ζάχαρης, ιδιαίτερα όταν αντικαθιστούν τρόφιμα και ροφήματα με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα. Ωστόσο, δεν αποτελούν απαραίτητο μέρος μιας υγιεινής διατροφής ούτε μπορούν να αντισταθμίσουν συνολικά κακές διατροφικές συνήθειες. Η καλύτερη στρατηγική παραμένει μια ισορροπημένη διατροφή, βασισμένη κυρίως σε φυσικά, ελάχιστα επεξεργασμένα τρόφιμα, με περιορισμένη κατανάλωση τόσο ζάχαρης όσο και ιδιαίτερα γλυκών προϊόντων.
